رۋحانيات • 21 قاڭتار، 2020

ىسقاق قاجى اۋليە

28 رەتكورسەتىلدى

تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باع­دارلاماسى ءار پەندەنىڭ ساناسىنا ساۋلە تۇسىرەتىنى راس. كيەلى ورىندارعا ءمان-ماعىنا بەرۋ دە سونىڭ جالعاسى. وسى ورايدا تارىنىڭ تۇيىرىندەي بولسا دا، بۇگىنگى جاستاردىڭ ساناسىنان ورىن السا ەكەن دەگەن ۇمىتپەن ىسقاق قاجى اۋليە تۋرالى كورگەن-بىلگەنىمدى حاتقا ءتۇسىرىپ وتىرمىن.

ىسقاق قاجى اۋليەنىڭ مازارى قا­را­عاندى – جەزقازعان تاسجولىنىڭ بو­يىندا، تۇگىسكەن اۋىلىنان باتىسقا قاراي 8 شاقىرىم جەردە. وعان بۇگىنگە دەيىن تاۋەپ ەتۋگە، تۇنەۋگە كەلۋشىلەر بار­­شىلىق.

اتامدى جەرلەيتىن كۇن ماڭگى ەسىم­دە. اپپاق قار. اتامدى سىرتقا الىپ شىققاندا كۇنگە شاعىلىستىرىپ كۇ­مىس شاشتى (قار كەتكەن سايىن الگى جەردەن كۇمىس ىزدەيتىنبىز). ءبىزدىڭ قىس­تاۋ تۇسىنا تابارناك توقتاپ، ودان ءبىر ادام بەرى قاراي جۇگىرگەنىن بىلەمىن.

كەيىن ءبىلدىم. ۇلكەندەردىڭ ايتۋىن­شا الگى ادام اتامنىڭ نامازىن شىعا­رۋعا اسىعىپ كەلە جاتقان شاكىرتى – حا­ميت قوجا ەكەن. حاميت قوجا اتام­نىڭ جاقسى كورەتىن، ءبىلىمى تەرەڭ شاكىرت­تە­رىنىڭ بىرەگەيى بولسا كەرەك.

ءوزىنىڭ «جاڭاارقا» اتتى دەرەكنا­ماسىندا:

 «... اتاقتى اۋليە تاما-كوزەي ىس­قاق ءاجى قايتىس بولارىنىڭ الدىندا بالا­لارىنا نامازىمدى حاميت قوجاعا شىعارتىڭدار دەگەندە، ولار ويباي-اۋ حاميت قوجا حالىق جاۋى بولىپ ۇستالىپ كەتكەن دەگەندە، ىسقاق ءاجى ەزۋ تار­تىپ، «كەلەدى» دەپتى. ايتقانىنداي 1948 جىلى حاميت قوجا جازاسىن وتەپ كەلىپ، ىسقاق ءاجىنىڭ جانازاسىن شىعار­عان»، دەپ جازىپتى جارىقتىق اسان ءجۇ­ما­دىلدين.

ەندى، اۋليە اتاسىن كوزىمەن كورگەن، بەلگىلى ۇستاز، مارقۇم ابدىكەرىم اب­دى­رەيىم ۇلىنىڭ «قارابۋرا» اتتى تا­ريحي-تانىمدىق كىتاپقا جازعان ەستەلىگىن كەلتىرە كەت­كەندى ءجون كوردىم. ابدىكەرىم اۋليە اتاسى قايتىس بولعاندا جيىرمادان اسقان جىگىت. ال اتامنىڭ حاسەن دەگەن ۇلكەن ۇلىنان تۋعان مەن التىدا ەدىم. بالا كەزىمدە ۇيرەتكەن قۇران حاديس­تەرى تاسقا باسىلعانداي جادىم­دا. 13 جاسىندا كەلىن بولىپ تۇسكەن انام تاجەننەن ەستىگەندەرىمدى شەگەرە تۇ­رىپ، ابدىكەرىمگە ءسوز بەرەيىن.

«...ىسقاق قاجى ۇزاق ءومىر جاساپ،­ 92 جاسىندا 1948 جىلى پانيدەن ءوتتى. بابامىز ءدىندار بىلىمدىلىگىمەن، كو­رىپكەل اۋليەلىگىمەن ءوزى ءومىر سۇرگەن اعايىن اراسىندا عانا ەمەس، توڭىرەكتەگى ىرگەلەس ەلدەردىڭ بارلىعىنا، الىس-الىس ايماقتارعا داڭقى جايىلعان شا­راپاتتى ادام بولدى. ول كىسىنىڭ بۇ­­كىل ءومىر جولىن، حالقىنا جاساعان قىز­­مەتىن تولىق بىلمەگەنمەن، كوزىنىڭ تىرىسىندە ءوزىمىز كورگەن، ەلدىڭ اڭىز عىپ ايتىپ جۇرگەن قاسيەتتەرىنەن ويىمىزدا قالعان مىنا تومەندەگى دەرەكتەردى كەلتىرەيىك. بىردە ەكى اۋىلدىڭ اراسىنا ءبىر بايتال ءمىنىپ كەلە جاتادى. ۋاقىت كەشكىرىپ قالعان كەز ەكەن. ءبىر شي­­لەۋىت جەرگە جاقىنداعاندا الدىنان جىلتىلداپ جانعان وت ساۋلەسى كو­رىنەدى. جاقىنداي كەلە قاراسا، قىز بەينەسىندە ويناق سالىپ جۇرگەن ءبىر توپ شايتان بولىپ شىعادى. ءوزى دە تى­تىركەنىپ قالادى، ال استىنداعى بايتالى شىڭعىرىپ ۇركە جونەلەدى. وسى ءبىر قاربالاس كەزدە كوزىنە تامانىڭ اتاقتى سارىباس مەرگەنى ەلەستەپ، قولىنداعى مىلتىعىمەن اتىپ-اتىپ جىبەرگەندەي بولادى. لەزدە جاڭاعى شايتاندار دا جوق بولىپ كەتەدى، استىنداعى ات تا تى­نىشتالادى.

جاس جىگىت جيىرما جاسىندا اق­مولا-قاراوتكەل قالاسىنا ارقانىڭ كىرە­­كەشتەرىنە ىلەسىپ جەتەدى دە، اق­مولا ۋەزىنەن مەككەگە باراتىن ون ەكى ادامنىڭ ءبىرى بولىپ تىركەلىپ، سول توپپەن ايلاپ ءجۇرىپ، مەككەگە با­رىپ، پارىزىن وتەپ، قاجى بولىپ قاي­­تادى. ول قاجىلىق ساپاردان ورال­­عان سوڭ ۇنەمى ءدىني كىتاپتاردى وقىپ، ءبى­لىمىن تەرەڭدەتۋمەن بولعان. تۋ­عان-تۋىسقاندارىنىڭ ءوز اۋقاتى وزىنە جە­تەرلىك بولعاندىقتان دۇنيە ىسىنە، كۇن­­دەلىك كۇيبەڭ تىرلىككە ارالاس­پاي، ءبىر­جولا ءدىني جولعا دەن قويعان. قا­جى­لىقتان كەيىنگى ءدىن جولىنا ءبىر­جولا بەت بۇرعان ۇزاق جىلعى ءومىرى ەل اراسىندا ءوتىپ، حالىققا تيگىزگەن شا­پاعاتى ارقاسىندا اۋىل ىشىندە عانا ەمەس، ايماققا بەلگىلى، قاسيەتى مول اۋليە ادام رەتىندە تانىلادى. ول كەزدەردە ەل ىشىندە اۋرۋعا شالدىققان كى­سىنى اتى شىققان اۋليە، شاراپاتتى ادامعا وقىتىپ، نە مازارىنا تۇنەتىپ ەمدەيتىن بولعان. ىسقاق قاجىنىڭ العاشقى ابىرويىنىڭ ارتۋى وسى اۋرۋلاردىڭ بۇل كىسىنىڭ الدىنان قۇلان-تازا ساۋىعىپ قايتۋىنان بولسا كەرەك. قاراقۇرت، جىلان شاعىپ، ولار­دىڭ ۋىنان زارداپ شەككەن ادامداردى اكەلگەندە دۇعانى وقۋ ارقىلى ءبىر كۇندە جازىپ شىعارادى ەكەن. اسىرەسە ەلىرمە، جىن شالىقتاعان ناۋ­قاستاردى تىم الىس-الىس جەرلەردەن دە اكەلىپ ەمدەتكەن. جىندانىپ كەتكەن، اۋرۋى ابدەن اسقىنعان ادامداردىڭ ءوزىن بىر­نەشە كۇن وقۋ ارقىلى دۇعانىڭ كۇ­شىمەن قايتاراتىن بولعان. ال بۇل كى­سىنىڭ اۋليەلىك قاسيەتى كەيدە وسىنداي اۋرۋلاردى جازۋ كەزىندە ارتا تۇسكەن. تالاي ۇستامالى اۋرۋ ادامداردى قول-اياعىن بايلاپ، قاجى ۇيىنە اكەلىپ، ونىڭ بوساعاسىن اتتاي بەرگەننەن-اق ەشبىر دۇعا وقىلماي قاجىعا تاۋەپ ەتىپ، «جازدىم-جاڭىلدىم» دەپ جالبارىنىپ جازىلىپ كەتكەندەرى قانشاما؟! قاجى ۇلعايعان كەزدە، ونىڭ اتاق-داڭقىنىڭ توڭىرەككە جايىلۋىنا بايلانىستى وعان ءتۇرلى اۋرۋلارمەن كەلىپ تۇنەۋشىلەر، اسىرەسە پەرزەنت ىزدەگەن ايەل­دەر كوپ كەلگەن. ولاردىڭ ءبىرى اۋرۋىنان ايىقسا، ءبىرى پەرزەنتتى بولىپ بالا ءسۇيىپ، اتايعا قايتا ورالىپ، العىسىن جاۋدىرىپ، باتاسىن الىپ قايتاتىن بولعان. قاجىنىڭ اۋليەلىگىن دالەلدەيتىن اۋىل ىشىندە مىسالدار كوپ. اۋىل ىشىندە شاقىرعان جەرلەردە، باسقا جاققا ارنايى شاقىرۋمەن بارعان جەرلەرىندە ول كىسىگە تارتىلعان تاعامنىڭ ادال، ارامىن الدىنا كەلگەندە اجىراتىپ، ارام تاماقتاردى ىشۋدەن باس تارتىپ زىكىر سالادى ەكەن. مىسالى، قاسقىر تارتقان مالدىڭ ەتى، ۇرلىقتان كەلگەن مالدىڭ ەتى، ارام باۋىزدالعان مالداردىڭ ەتىن بىردەن سەزىپ، تاباققا جاقىنداماي، زىكىر سالىپ شەگىنىپ كە­تەدى ەكەن. سول سياقتى وزىنە ارنايى تۇ­نەۋ ءۇشىن الىستان ات سابىلتىپ ىزدەپ كەلە جاتقان ناۋقاس ادامداردى كۇنى بۇرىن ءبىلىپ، ۇيدەگى كەلىن-كەپشىكتەرىنە ەسكەرتۋ جاساپ، ولارعا ازىرلىك جاساتىپ وتىرعان.

ەرتەدە ءبىزدىڭ ەلدە جيەنبەك ۇلى جاقسىلىق دەگەن اتقا مىنگەن ءتاۋىر ازامات بولعان. كەيىن قارتايعان شاعىندا ءبىز ءوزىمىز دە كورىپ، اڭگىمەلەرىن ەستىگەن ەدىك. سول كىسى بەرگى كەڭەس ءداۋىرى كە­زىندە ءبىر جۇمىستان جالالى بولىپ سوتتالىپ، الىس ءبىر تەڭىزدىڭ ار جا­عىن­داعى لاگەرگە جىبەرەدى. لاگەر­دە بەينەت اۋىر، تاماق تاپشى. ەلدەن حات-حابار الا المايدى. ءبىر-ەكى جىلداي ۋاقىت وتكەن كەزدە بىردە قاتتى قا­مىعىپ جاتىپ، توسەكتە كوزى ۇيقىعا كەتەدى. ۇيقىدا ءتۇس كورەدى. قاجى اتاسى: «سەن مۇندا نەعىپ ءجۇرسىڭ، ارتىما مىڭگەس، كەل»، دەيدى دە مىڭگەستىرىپ الىپ، تەڭىزدىڭ بەرگى جاعاسىنا شىعارىپ تاس­تايدى دا، ءوزى عايىپ بولادى. ويانا كەلە ءتۇسىن ءوزى جورىپ، «بۇل قاجى اتامنىڭ شاراپاتى بولدى عوي، مەن تاياۋدا نە بوسانارمىن، نە ولەرمىن»، دەپ جوريدى. اقىرى كوپ ۇزاماي اقتاۋ قاعاز كەلىپ، تۇرمەدەن بوسانىپ ەلگە كەلەدى. ەلگە كەلگەن سوڭ اتايعا سالەم بەرۋگە كەلەدى دە، ول كىسىنىڭ شاراپاتىن بايقاۋ ءۇشىن كور­گەن ءتۇسىن ايتپاي: «اتا، تار جولدا جۇرسەم دە اللاعا، سونان سوڭ سىزگە سيى­نىپ تىلەك تىلەۋشى ەدىم، بالاڭىز ماعان ازاپتا جۇرگەنىمدە ءبىر بەلگى، ايان بەرمەگەنىڭىز قالاي؟» دەپتى. سوندا اتاي: «جامان شىركىن، نە دەپ وتىرسىڭ، سۋدان بەرى وتكىزىپ تاستاعان كىم ەكەن»، دەپتى.

ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا دا ساۋەگەيلىكپەن بولجاعان ىستەرى كوپ بولاتىن. سول سوعىس جىلدارى ءبىزدىڭ ەلدەن كۇلەيمەن دەگەن كىسى اسكەرگە الىنىپ، مايدانعا بارادى. سوعىستا ءبىر كۇنى ءبىزدىڭ جاقتىڭ اسكەرى جاعدايعا بايلانىستى وزەننىڭ ەكىنشى جاعىنا وتۋگە ءتيىستى بولعان. سۋعا مالتۋ بىلە مە، بىلمەي مە، وندا شارۋا جوق، ار جاققا وتۋگە بۇيرىق بەرىلگەن. اسكەرلەر كيىم­شەڭ، قولىنداعى قارۋىمەن ارعى جاعاعا ءوتۋ ءۇشىن سۋعا تۇسەدى. وسىنىڭ ىشىندە كۇ­لەيمەن دە بولادى. ول ءارى مالتىپ، بەرى مالتىپ شارشايدى. سۋ­عا ءبىر باتىپ، ءبىر شىعىپ، سۋ جۇتىپ با­تىپ كەتۋگە اينالادى. وسى كەزدە استىنا اقبوز ات مىنگەن، باسىنا اق سالدە وراعان قاجى بەينەسىندەگى ادام كوزىنە ەلەس بەرىپ: «شار­شادىڭ با، بالام، تاعى، تاعى دا، ەندى ءسال سول قولىڭدى ءبىر سەرمەشى»، دەگەن ءسوزىن ەستىپ سوڭعى سەرمەگەندە جاعا­داعى ءبىر اعاشتىڭ بۇتاعىنا قولى تيەدى. سول-اق ەكەن بۇتاقتان ۇستاپ سۇيرەتىلىپ جاعاعا شىعادى. سول جەردە ءبىراز جاتىپ، ەسىن جيناپتى. سول كۇلەيمەن كەيىننەن جارالى بولىپ، ەلگە امان-ەسەن ورالدى. ول كىسى باسقا اۋىلدىق كەڭەستىڭ جەرىندە تۇراتىن. ەلىنە كەلىپ ءۇي-ءىشى، اعايىن-تۋىستاردىڭ اماندىعىن بىلگەن سوڭ كوپ كەشىكپەي اتايعا سالەم بەرۋگە كەلەدى. سالەم بەرىپ امانداسقان سوڭ: «مەن اسكەردەن جارالى بولىپ كەلگەن كۇلەيمەن دەگەن بالاڭىزبىن عوي»، دەگەندە اتاي: «سەن، جامان نەمە، سۋعا كەتىپ قالا جازداپ قاتتى ساستىرعانىڭ نە؟» دەيدى. كۇلەيمەن اتايدىڭ تىزەسىن قۇشىپ جىلاپ جىبەرەدى.

بالا كەزدە ءبىزدى وتىرىك ايتپاۋعا ءماج­بۇر ەتكەن سوت ەرەجەسى بار ەدى. ول – «اتامنىڭ ارۋاعى اتسىن» دەپ قارعانۋ. وسى قار­عانۋعا بارعان بالا وزىنە جابىلعان جالادان اقتالاتىن. كىم بىلگەن، تيتىم­دەي جۇرەككە ماڭگى ورنىققان وسىناۋ كيەلى ءسوز تۇگىسكەن توپىراعىنان جا­رالعان تالاي پەندەگە رۋحاني ازىق بول­عان دا شىعار. ەندى اپامنان ەستىگەنىم: «...اتاڭ بiر كۇنi زiكiر سالىپ اۋىرسىن. اتاڭ اۋىرعاندا بiزدە جان قالا ما. تاماقتان اۋىردى دەۋگە، قيسىن جوق. مال ساۋاتىن شەلەكتiڭ ءوزiن بولەك ۇس­تاپ، بەتiنە اق داكە كەرەمiز. دارەتسiز كiر­­مەيمiز، تاماق iستەگەندە دە سول، تازا جۇرەمiز. اتاڭ اۋىرعاندا جالعىز بiز ەمەس، بۇكiل اۋىل دۇرلiگەدi. قويشى، ءۇش كۇن ءنار تاتپاي، زiكiر سالعان ادامدا قان­داي قۋات قالادى. ابدەن قارلىعىپ، ىسىل­داعان سەكiلدi مە. بiز سىرتتان تىڭ­داعانىمىز بولماسا، ۇيگە كiرۋ دەگەن جوق. كوكەڭنiڭ (مەن اكەمدى كوكە دەيتiنمىن) ءوزى دە ونداي كەزدە كىرە المايدى. ءسال سايابىرلادى-اۋ دەگەندە، سىرتقا الىپ شىعىپ، دارەتiن العىزادى. تىنىستار-تىنىستاماستان قايتادان اقىرىپ، زiكiر سالا باستايدى. جان شۇبەرەككە ءتۇيiلدi. كوكەڭ مەنەن نە تاماق بەرگەنiمدi تۇگەل سۇراپ شىقتى. سىرتتان كەلگەن ءدام، بوتەن ەت دەگەن بولعان ەمەس. بۇرىنعى iشiپ وتىرعان تاماعى. تاماق دەگەندە، ءجوندi تاماعى دا جوق. تيiپ-قاشىپ، قورەك العانى بول­ماسا، قوماعايلانىپ تاماق جەگەنiن كورگەن ەمەسپiن.

قۇدىققا بiردەڭە ءتۇستi مە دەپ، ونى دا ارشىدى. تاماق تازا، سۋ تازا. كو­كەڭ شاي iشiپ وتىرعاندا: «اتام قال­جىراپ بارادى، انا پالە قايتا اينالىپ سوعىپ جۇرمەسە» دەپ ۋايىمداي باس­تاسىن. ونىسى، اتاڭ جالعىز جول ءجۇ­رiپ كەلە جاتىپ، وت جاعىپ وتىرعان انا پالەلەرگە تاپ بولعان عوي. ول ۇزاق اڭگىمە. كوكەڭ كەنەت ء«ۇيدi جىق» دەسiن. ويباي-اۋ كەلگەنiمiزگە... دەي بەرiپ ەدiم. «اتامنىڭ ءۇيiن ايتىپ وتىرمىن. باسقا بiر تازالاۋ جەرگە تiگەمiز. ەسكi جۇرت، الدە قورىم با، بiردەڭە بولدى. ايتپەسە نەدەن؟» دەدi. ءۇيدi جىعىپ، باسقا جەرگە تiكتiك. سودان نە دەيسiڭ عوي؟ اتاڭنىڭ استىنا ءۇش قابات قۇراق كور­پە توسەيتiنبiز. سول قۇراق كورپەنiڭ استىنان، شۇبەرەككە تۇيگەن اقشا شىق­سىن. وي توبا، ءۇش-ءتورت كۇن بۇرىن، اتاڭا ەمدەلۋگە، بiر بەيباق كەلگەن بولاتىن. ول جاعىندا مەنiڭ شارۋام جوق. ەم­دەلۋگە كەلگەندەر، اتاڭنىڭ ەشتەڭە ال­مايتىنىن ونسىز دا بiلەتiن. دارەتi بولۋىن كوكەڭ ەسكەرتەتiن. سويتسەك اتاڭ­­­دى اۋىرتىپ جۇرگەن جاڭاعى كورپە­شە­سiنiڭ استىنداعى شۇبەرەككە تۇيiلگەن اقشا ەكەن.

– اپا، سوندا اتام ەشكiمنەن ەشتەڭە العان جوق پا؟ – دەگەنىمدە.

– الدى، – دەيتiن اپام.

مەن «سولاي شىعار» دەپ، جەڭiسكە جەتكەندەي بولىپ قالاتىنمىن.

«...بiر كۇنi اتاڭ وتىرعان ءۇيدi سىپىرىپ-سيىرىپ تازارتا باستادىق. بiر عارىپتىڭ جولعا شىققانىن كوكەڭە اي­تىپتى. ەرتەڭiنە، تۋرا كiرەشiلەر سەكiلدi اتتىلىسى، تۇيەلiسi بار بiر توپ ادام ساۋ ەتە قالسىن. بiر ايەلدi تۇيەگە شاندىپ تاڭىپ تاستاپتى. ادام­نىڭ سۇلۋى ەكەنiن كەيiن كوردiك. قارا­تاۋ جاقتاعى بiرەۋدىڭ كەلiنi ەكەن. تۇسiر­گەنiنە بiر اي بولماستان ناۋقاسقا شال­دى­عىپتى.

تۇيەگە نەگە تاڭىپ اكەلگەنiنiڭ سى­رىن كەيiن ەستiدiك. ساپ-ساۋ سياقتى بو­­لىپ كەلە جاتقاندا، مiنگەن اتىنان تۇسە سالىپ، قاشا جونەلiپتi. «مىناۋ، ءاجi­نiڭ جۇرتى، باسپايمىن» دەپ شىرىلداپ، ازەر ۇستاتسا كەرەك.

ونداي شالىقتاپ اۋىرعان ادامداردى اتاڭ بiر جەتi، ءارi كەتكەندە ون شاقتى كۇن­نەن اسىرماي ەلiنە قايتاراتىن. ال­گi بەيباقتى ءبىر ايعا جۋىق ۇستادى. كەلiن­شەك كۇندە تاڭەرتەڭ اتاڭا كەلiپ، ەم­ الادى. ەم بولعاندا، اتاڭ دۇعا وقي­دى.

مانا الدى دەدiم ەمەس پە. سول كە­لiن­شەك اراسىنا اق تايلاقتىڭ ءجۇنiن جۇپ-جۇقا ەتiپ تارتقان، بيقاساپ دەگەن ما­تادان شاپان تiگiپ، اتاڭا سىيلادى. قول­مەن سىرىعانىن كورسەڭ، اراسىنا شى­ناشاق سىيمايدى-اۋ. مiنە، سول شاپاندى ابدەن توزىعى جەتكەنشە اتاڭ كيiپ ءجۇردi. ادام بالاسىنان العانى، سول جالعىز شاپان».

جاقسى اكە جامان بالاعا قىرىق جىل ازىق. اۋدانعا سلەتكە الىپ بار­عان مۇعالىمىمىز قايتار جولعا دەگەن اق­شانى ۇستاپ قويسا كەرەك. ەرەسە­گى، قۇرت-باقاسى – سانىمىز جەتەۋ. باس­شى­مىز جوعارى كلاستا وقيتىن شال­عىنباي. تابارناككە جابىستىرىپ، 189-رازيەزدەن ءبىر-اق ءتۇسىردى. تابارناك ءبىزدىڭ رازيەزگە توقتامايدى ەكەن. قاپ-قاراڭعى. ىزعىرىق. شامى سىعىرايعان كازارماعا كىردىك. كوز عانا جىلتىرايدى. ءبىر-بىرىمىزگە قارايمىز دا تىرق-تىرق كۇلەمىز. قارايعىرعا جاقىن ۆا­گونعا جابىسىپپىز. «جولاۋشى» تاڭعى توعىزدا كەلەدى ەكەن. ەل جاتىپ قالعان. جانى اشىپ، اياداي بولمەسىنە كىرگىزگەن كەزەكشى «تۇنشىعىپ ولەتىن بولدىم» دەپ، ءبىزدى ايداپ شىقتى. جازعان قۇلدا شارشاۋ جوق. قورا سىرتىندا ىڭق-ىڭق كۇيسەپ جاتقان سيىردىڭ اراسىمەن ءبىر ەسىكتى قاقتىق. ءۇن جوق. ەكىنشىسى ەسىككە كەلىپ، ءۇن قاتپاستان كەتىپ قالدى.ءۇشىن­شى ەسىكتىڭ يەسى تايانا بەرگەندە باسشىمىزدىڭ ۇيرەتكەنى بويىنشا:

– مەن ىسقاق ءاجىنىڭ نەمەرەسىمىن، – دەدىم شىڭكىلدەپ.

– نە؟

– اۋداننان، تابارناكتەن ءتۇستىم. اتىم يگەن. كوكەمنىڭ اتى قاسەن.

– كوكەڭدە نەڭ بار – دەپ شالعىنباي جەڭىمنەن تارتىپ قالدى. – ءاجى اتام­نىڭ؟! جاراتقان يەم! جاراتقان يەم! – دەپ ايەل كورىندى.

قول شامىن جوعارى كوتەرگەن ايەلگە قاراي جاقىنداي بەرگەنىم ەسىمدە. سول بوگدە ايەلدىڭ «جاراتقان يەم، جاراتقان يەم» دەپ ءجۇرىپ، ءتۇننىڭ ءبىر ۋاقىتىندا شاي قويعانى، ءتىپتى بيلەتكە اقشا بەر­گەنى كىشكەنتاي كەزىمنەن جۇرەگىمدە ماڭ­گى ساقتالىپ قالدى.

قارعا تامىرلى قازاقتىڭ مارتە­بەسىن بيىك ەتىپ كەلگەن ۇلى قاسيەت – تاۋ­بەدەن جاڭىلماۋ. مىنا ىيۋ-قيۋ زا­ماندا جازمىشتان وزمىش جوق ەكەنىن ەسكە سالىپ وتىرماسا، جۇ­رەك دەگەن جارىقتىقتىڭ تاسقا اي­­نا­­لىپ كەتۋى ىقتيمال. وسى ورايدا ءار ءوڭىردىڭ، ايماقتىڭ كيە تۇتقان اۋليە­­لەرى، كيەلى ورىندارى بار. مىنە، سولاردىڭ جۇرەك تازالىعىن، شاراپاتىن كەڭىنەن ۋاعىزداۋ اۋاداي قاجەت. قازىرگى جاستار جانىنا ازىق بولار دۇنيەنى ءدىني ورىنداردان ىزدەۋدى ادەتكە اينالدىرىپ بارادى. سول دەن قويعان جاستارعا ءدىني اعىمداردىڭ اعى مەن قاراسىن اجىراتۋعا بار ىقىلاس بىلىمىمەن قولۇشىن بەرسىن دەپ مەملەكەت مەشىت يمامدارىنا قامقورلىق جاساپ وتىر. ءبىزدىڭ وبلىسقا، اۋدان، اۋىلعا، ىرگەدەگى جايرەمگە ءدىني ۋاعىز ايتۋمەن، اللانىڭ اۋىر جۇگىن ارقالاپ جۇرگەن ىنىلەرىمە يگىلىكتى ىستەرىڭنىڭ جەمىسىن كورۋگە جازسىن دەمەكپىن.

 

يگەن حاسەن ۇلى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەسىك نەگە «تەسىك»؟

قوعام • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار