سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ينكليۋزيانى قوعامنىڭ دامۋ ولشەمى رەتىندە اتاپ وتكەنىمەن, جەرگىلىكتى جەرلەردە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس شيراتۋدى قاجەت ەتەتىندەي. ارنايى مامانداردىڭ تاپشىلىعى, تۇزەتۋ قىزمەتتەرىنە سۇرانىستىڭ ارتۋى, سونداي-اق كەيبىر ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن كۇشەيتۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ تۇر.
بۇگىندە وبلىستا ەرەكشە ءبىلىم قاجەت ەتەتىن 8,5 مىڭنان استام بالا بار. بۇل جاي عانا ستاتيستيكا ەمەس, بۇل – 8,5 مىڭ تاعدىر, 8,5 مىڭ وتباسىنىڭ ءۇمىتى. ونىڭ ىشىندە 1 800-دەن اسا بالا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدا, 900-دەن استام بالا ارنايى مەكتەپ-ينتەرناتتا, 3 700-دەن استام بالا جالپى ءبىلىم مەكتەپتە, 150-دەن استامى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم ۇيىمىندا قامتىلعان. سونىمەن قاتار اۋتيزم ورتالىعىندا 40-تان اسا ءجاسوسپىرىم, پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتىندە 300-دەي جەتكىنشەك قولداۋ قىزمەتتەرىمەن قامتىلعان.
وڭىردەگى 35 ارنايى ءبىلىم ۇيىمى مەن مەكتەپتەر جانىنان اشىلعان 21 ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتى قۇپتارلىق دۇنيە. دەي تۇرعانمەن, بۇل ۇيىمدار مەن كابينەتتەردىڭ نەگىزگى بولىگى پاۆلودار, ەكىباستۇز, اقسۋ سياقتى ءىرى قالالاردا عانا شوعىرلانعان. اۋىلدىق جەرلەردەگى ەرەكشە بالالاردىڭ جايى قالاي بولماقشى؟ اۋىلداعى اتا-انا بالاسىن قالاعا تاسىمالداۋعا قاۋقارسىز بولسا, جەتكىنشەكتىڭ قوعامنان وقشاۋلانىپ قالۋ قاۋپى جوعارى. ينكليۋزيا تەك قالالىق جەرلەردىڭ ارتىقشىلىعى ەمەس, ول كەز كەلگەن اۋىل بالاسىنا قولجەتىمدى ورتا بولۋى شارت.
ەڭ ۇلكەن كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى – كەزەك ماسەلەسى. پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق تۇزەتۋ كابينەتتەرىنە ءالى كۇنگە 150-گە جۋىق بالانىڭ كەزەكتە تۇرۋى دا ويلاندىراتىن جايت. مۇنداي بالالارعا ءاربىر اي, ءاربىر كۇن ماڭىزدى. وڭالتۋ كۋرستارىنىڭ ءبىر جىلعا دەيىن سوزىلۋى جاڭادان كەلگەن بالالاردىڭ جولىن بوگەپ تاستايدى. بۇل جەردە مەملەكەتتىك ۇيىمداردىڭ سىيىمدىلىعى مەن مامانداردىڭ تاپشىلىعى ايقىن بايقالادى. مامان دەمەكشى, لوگوپەد, دەفەكتولوگ, وليگوفرەنوپەداگوگتەر مەن پەداگوگ-اسسيستەنتتەر جەتىسپەۋشىلىگى بايقالادى.
«كەيبىر تۇزەتۋ قىزمەتتەرىنە سۇرانىستىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى كەزەك قالىپتاسۋى مۇمكىن. كەزەكتىڭ قالىپتاسۋى كوبىنە پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق قولداۋ جانە وڭالتۋ كۋرستارىنىڭ ۇزاقتىعىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. ادەتتە, مۇنداي كۋرستاردىڭ ۇزاقتىعى 90 كۇننەن 365 كۇنگە دەيىن سوزىلاتىندىقتان, جاڭادان بالالاردى قابىلداۋ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتى تالاپ ەتەدى. ال جالپى وبلىستا 4 پسيحولوگيالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كونسۋلتاتسيا جۇمىس ىستەيدى. اتا-انالار سولارعا جۇگىنىپ, بالانىڭ دامۋ ەرەكشەلىگىنە قاتىستى كەشەندى باعالاۋ مەن ۇسىنىمدار الا الادى. كوميسسيا بالانىڭ قانداي ءبىلىم بەرۋ جاعدايىندا وقۋى قاجەت ەكەندىگىن انىقتاپ, ءتيىستى قورىتىندى بەرەدى», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى الما ايتۋاروۆا.
ماسەلەنىڭ توركىنى كادرلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىندە ەمەس, ولاردى ۇستاپ تۇراتىن ىنتالاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ازدىعىندا جاتقان سياقتى. پەداگوگ-اسسيستەنتتىڭ جالاقىسى 120 مىڭ تەڭگەدەن باستالاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل سالاداعى كادر جەتىسپەۋشىلىگىنە تاڭعالۋدىڭ قاجەتى جوق. ەرەكشە بالامەن كۇنى بويى جۇمىس ىستەۋ, ونىڭ ءاربىر مىنەزى مەن قاجەتتىلىگىنە بەيىمدەلۋ – وراسان زور پسيحولوگيالىق جۇكتەمە. ماشاقاتى مول جۇمىستىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە باعالانباۋى بىلىكتى مامانداردىڭ جەكە سەكتورعا كەتۋىنە نەمەسە مۇلدە باسقا سالاعا اۋىسۋىنا يتەرمەلەيدى. سالدارىنان مەملەكەتتىك مەكتەپتەردەگى ينكليۋزيا «فورمالدى» سيپات الىپ كەتۋى مۇمكىن.
ونىڭ ۇستىنە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ ەسكىرگەنى دە بەلگىلى. قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالار, سەنسورلىق بولمەلەر مەن ارنايى قۇرال-جابدىقتار تەك ساناۋلى عانا ورتالىقتاردا بار. ينكليۋزيالىق ءبىلىم – بۇل بالانى مەكتەپكە اكەلىپ, ونى سىنىپتىڭ ءبىر بۇرىشىنا وتىرعىزىپ قويۋ ەمەس. ول – بالانىڭ ءوزىن جايلى سەزىنۋى, ساباققا تولىققاندى قاتىسۋى جانە وزگەلەرمەن تەڭ قارىم-قاتىناس جاساۋى. بۇل ءۇشىن تەك قانا مامان ەمەس, سوعان لايىقتالعان ورتا كەرەك.
پاۆلودار وبلىسىنداعى ينكليۋزيۆتى ءبىلىم جۇيەسى بۇگىندە ۇلكەن ترانسفورماتسيا الدىندا تۇر. جەكەمەنشىك ورتالىقتاردىڭ كوبەيۋى مەن قايىرىمدىلىق قورلارىنىڭ بەلسەندىلىگى مەملەكەتتىك ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرىپ جاتقانداي. دەي تۇرعانمەن, ينكليۋزيا – كوممەرتسيالىق جوبا ەمەس, ول الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن ۇققانىمىز ابزال. سوندىقتان ساپانى ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن كەز كەلدى.
پاۆلودار وبلىسى
