سەمەيدە ىسكە قوسىلعان باستاما قالا تۇرعىندارىن اۋىلعا كوشۋگە شاقىرىپ, قونىس اۋدارعاندارعا 1,5 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قارجىلاي قولداۋ ۇسىنادى. جوبانىڭ باستى ماقساتى – اۋىلدى جانداندىرىپ, مامان تاپشىلىعىن ازايتۋ, قالا مەن اۋىل اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ.
اباي وبلىسى – اۋىل شارۋاشىلىعىنا بەيىم ءوڭىر. مال مەن ەگىن – ايماق ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تىرەگى. سوندىقتان اۋىل السىرەسە, ونىڭ سالقىنى تۇتاس وڭىرگە تيەدى. اۋىلداعى مەكتەپتىڭ ساقتالۋى, مەديتسينالىق پۋنكتتىڭ جۇمىس ىستەۋى, جاس مامانداردىڭ تارتىلۋى دا وسىعان بايلانىستى.
جوبانىڭ تانىستىرۋ فورۋمىندا وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي اۋىلدىڭ بولاشاعى ءوڭىر دامۋىنىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
– مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىل اكىمدەرىنىڭ قىزمەتىنە ارنالعان ديالوگ-پلاتفورمادا «اۋىلدىڭ جاعدايى – ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماسەلە. سەبەبى حالقىمىزدىڭ تامىرى – اۋىل-دا» دەپ اتاپ وتكەن ەدى. جوبا اۋىل تۇرعىندارىن تۇراقتاندىرۋ, قالادان اۋىلعا قونىس اۋدارۋشىلاردى تارتۋ ارقىلى دەموگرافيالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ, اۋىلداعى كادر تاپشىلىعىن ازايتۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, سونداي-اق «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسىن جاڭا مازمۇندا ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا جولداۋىندا قويىلعان تاپسىرماعا سايكەس وبلىستا «EurasiaAgroSemey» جشس بازاسىندا قۋاتتىلىعى جىلىنا 11,4 مىڭ توننا ەت وندىرەتىن كومبينات سالىنىپ جاتىر. قۇنى – 7,7 ملرد تەڭگە. بولاشاقتا بۇل كاسىپورىن وڭىردە تولىق وندىرىستىك تسيكلدى قامتيتىن ەت كلاستەرىنىڭ نەگىزىنە اينالماق.
– اباي وبلىسى – تاريحي تامىرى تەرەڭ, الەۋەتى زور ءوڭىر. ءبىزدىڭ مىندەت – اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ جانە اۋىلدى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تىرەگىنە اينالدىرۋ. 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان «قالادان – اۋىلعا» جوباسى كوشى-قون ماسەلەسىن شەشەتىن قۇرال عانا ەمەس. بۇل – اۋىلدى جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى قادام, – دەدى ب.ءۋالي.
وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى دۋمان وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە 600 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرادى. سونىڭ 222 مىڭى اۋىلدىق جەردە ءومىر سۇرەدى. وبلىستا 138 اۋىلدىق وكرۋگ پەن كەنت بار. باستامانىڭ نەگىزگى تەتىگى – تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن جەڭىلدەتۋ. مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارى ارقىلى ساتىپ الىناتىن ءۇيدىڭ باستاپقى جارناسىنا تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتى بەرىلەدى. ياعني باستاپقى جارنانىڭ 90 پايىزىنا دەيىن وبلىس اكىمدىگى وتەيدى. بۇل قولداۋ 1,5 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن باستاپقى جارناعا قاتىستى. اۋىلعا كوشكەن ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ دا قاراستىرىلعان. بۇل باعىتتا «جاستار پراكتيكاسى», «قوعامدىق جۇمىس», «كۇمىس جاس» باعدارلامالارى ىسكە قوسىلادى. اتالعان باعدارلامالاردا ەڭبەكاقىنىڭ ءبىر بولىگى مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالانادى. كاسىپ باستاۋعا نيەتتى ازاماتتارعا گرانتتار بەرىلەدى. ء«بىر اۋىل – ءبىر ءونىم» جوباسى ارقىلى جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋ كوزدەلگەن. سونىمەن قاتار وبلىس اكىمىنىڭ ءبىلىم گرانتتارى اۋىلعا قاجەتتى ماماندار دايارلاۋعا باعىتتالادى. اۋىل كاسىپكەرلىگىن دامىتۋدا «اۋىل اماناتى», «ىسكەر ايماق» باعدارلامالارى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇعان قوسا بيىل ىسكە قوسىلاتىن «يگىلىك» جوباسى اۋىلداعى شاعىن كاسىپتىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرمەك. مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن نەسيە 6 پايىزبەن 7–10 جىل مەرزىمگە بەرىلەدى. جوبا اياسىندا بىرنەشە جاڭا باستاما ۇسىنىلدى. ياعني بيۋدجەت قاراجاتىن جۇمساماي-اق, ءىرى جانە ورتا شارۋاشىلىقتار اۋىل تۇرعىندارىنا مال بەرەدى. ءوز كەزەگىندە مۇنداي قولداۋ كورسەتكەن فەرمەرلەرگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە مەن تەحنيكا الۋعا مۇمكىندىك جاسالادى.
كوكپەكتى اۋدانى شۇعىلباي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى نۇرلان نازارحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جوبا اۋىلعا جاڭا تۇرعىن تارتۋعا ناقتى مۇمكىندىك بەرەدى.
– قالا ومىرىنەن اۋىلعا كوشۋگە شەشىم قابىلداعاندارعا اكىمدىك قولداۋ كورسەتەدى. باستاپقى جارناعا 1,5 ملن تەڭگەگە دەيىن قاراجات بەرىلەدى. بيزنەس اشۋعا نەمەسە مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بار. 6 پايىزبەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋعا بولادى. وتكەن جىلى ءبىزدىڭ اۋىلعا ەكى وتباسى كوشىپ كەلدى. بۇل ۇلكەن وقيعا بولدى. سەبەبى كەيىنگى ون جىلدا جاڭا تۇرعىندار بولماعان ەدى, – دەدى ول.
جوبا جاريالانعان سوڭ بىرقاتار اۋداندا العاشقى قادامدار كورىنە باستادى. ماسەلەن, سەمەي ماڭىنداعى مەدەۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە قالادان كوشىپ كەلۋگە نيەتتى بىرنەشە وتباسى بار. كەيبىر اۋىلدا جاڭا تۇرعىندارعا ءۇي مەن جەر تەلىمى ۇسىنىلىپ جاتىر.
– ءبىز مەكتەپ جاسىنداعى بالالارى بار وتباسىلاردى شاقىرامىز. ولارعا تۇرعىن ءۇي, 10 سيىر جانە ءبىر جىلقى بەرەمىز. تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاس-تىرامىز, – دەدى اباي اۋدانى مەدەۋ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ەركەبۇلان كەڭەسبەك ۇلى.
ءۇرجار اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەتتى ماماندارعا ارنايى ۇسىنىس دايىندالعان. اگرونوم, مەحانيزاتور, مالشى, ۆەتەرينار ماماندىقتارىنا سۇرانىس جوعارى. اياگوز اۋدانىنىڭ مايلين اۋىلدىق وكرۋگىندە جاڭا تۇرعىندارعا ارنالعان بىرنەشە ءۇي ءازىر.
سەمەيلىك بەلگىلى ينفليۋەنسەر-ساراپشى ماقسات اليبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان باستاما كوشى-قون ماسەلەسىن شەشۋگە عانا ەمەس, اۋىلدىق جەرلەردى جاڭعىرتۋعا دا سەرپىن بەرمەك. جالپى, ۋربانيزاتسيا ۇدەرىسى – وبەكتيۆتى ءارى قايتىمسىز قۇبىلىس.
– مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ مىندەتى – كوشى-قوندى تەجەپ قالۋ ەمەس, اۋىلدىق اۋماقتاردىڭ تۇراقتى ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءوزىن-ءوزى قامتاماسىز ەتەتىن دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋ. بۇل – دامىعان ەلدەردەگى تاجىريبەگە جاقىن باعىت. ارينە, ءبىزدى ەۋروپامەن, امەريكامەن تىكەلەي سالىستىرۋعا بولمايدى. ول ەلدەردە قالالار ءبىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسقان, كوپتەگەن اۋىلداردىڭ تاريحى ءجۇز جىلدان اسادى. ال ەلىمىز وتكەن عاسىردا ۇجىمداستىرۋدى, كەڭشارلاردىڭ ىدىراۋىن, توقسانىنشى جىلداردىڭ اۋىر كەزەڭىن باستان كەشىردى. سوعان قاراماستان ساياسي باستاما بەرىلدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل اكىمدەرىنىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋدى, ولاردىڭ كاسىبي دايارلىعىن كۇشەيتۋدى جانە ءتورتىنشى دەڭگەيلى بيۋدجەتتەردى نىعايتۋدى قولدادى. سونىڭ ناتيجەسىندە, سالىقتىڭ ءبىر بولىگى جەرگىلىكتى جەردە قالىپ, جول جوندەۋ, سۋ جۇيەسىن دامىتۋ, كوشە جارىعىن ورناتۋ, سپورت نىساندارىن, مادەنيەت وشاقتارىن سالۋ سياقتى جۇمىسقا جۇمسالماق, – دەيدى ساراپشى.
قالاي دەسەك تە «قالادان – اۋىلعا» باستاماسى اۋىل ماسەلەسىنە جاڭا كوزقاراس اكەلىپ وتىر. بۇل تەك كوشى-قوندى رەتتەۋ قۇرالى عانا ەمەس, اۋىلدىڭ بولاشاعىن ساقتاۋعا باعىتتالعان قادام. اۋىل – ۇلتتىق تىرشىلىكتىڭ وزەگى. اباي ءوڭىرىنىڭ ەرتەڭى دە سول اۋىلداردىڭ تىنىسىنا بايلانىستى. سوندىقتان قالادان اۋىلعا بەت العان ءاربىر وتباسى اۋىل ءومىرىنىڭ جاڭا تىنىسى بولۋى مۇمكىن.
اباي وبلىسى
