قوعام • 16 قاڭتار, 2020

زەرتتەگەن سايىن زەردەڭ اشىلادى

283 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

بۇل كۇندەرى بارلىق اقپارات قۇرالىندا جاريالانىپ, جىلىك مايىن شاعىپ, جۇيەلى تالقىلانىپ جاتقان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» ماقالاسى مادەنيەت پەن رۋحاني ءومىرىمىزدىڭ باعىت-باعدارىن ايقىنداپ كورسەتىپ بەرگەن تەمىرقازىعى بولدى دەپ ويلايمىن. جالعىز مەن ەمەس, كوزى قاراقتى بۇكىل قازاق سولاي ويلايدى.

زەرتتەگەن سايىن زەردەڭ اشىلادى

پرەزيدەنت ءوزىنىڭ بۇل ماقالاسىندا جۇمباق ابايدىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ بويلاي وتىرىپ, ونىڭ تۇڭعيىق تىلسىم سىرىنا جانە ءۇڭىلىپ, اقىننىڭ رۋحاني الەمىن, جاراتىلىس-بولمىسىن, قاسيەت ەرەكشەلىگىن, دانىشپان دارا تۇلعاسىن, كەمەڭگەر ويشىلدىعىن قاداۋ-قاداۋ ايتىپ كەلىپ, ابايسىز الاش ەلىنىڭ ايدارىنان جەل ەسىپ, بۇكىل جارىق الەمگە ايدىن اسىرىپ, اس­قاق كورىنە المايمىز دەپ تۇبەگەيلى قورى­تىندى جاسايدى. ۇلى اباي باي­تاق دالانى جالعىز جايلاعان قازاق ەلى ءۇشىن عانا ەمەس, بۇكىل جەر-جاھاننىڭ ءىرى تۇلعاسىنا اينالۋى قاجەت دەيدى.

«اقىل, قايرات, جۇرەكتى بىردەي ۇستا, سوندا تولىق بولاسىڭ ەلدەن بولەك» دەپ جىرلاعان ۇلى ابايدىڭ شىعار­ماسىن وقىعان كىسىنىڭ كوكىرەك كوزى اشىلىپ, جان-دۇنيەسى تازارىپ, ءجۇزى شىرايلانىپ, اقىل-ويى تولى­سىپ, كەمەلدەنە تۇسەدى. ويتكەنى ۇلى اباي – رۋحاني الەم, ون سەگىز مىڭ عالام­نىڭ – جۇمباق ءبىر عالامى. ونى زەرتتەگەن سايىن زەردەڭ اشىلىپ, تۇبىنە بويلاعان سايىن ودان ءارى تەرەڭ­دەي بەرەدى. شەتى, شەگى جوق الاپات دۇنيە. قانداي جاعدايدا دا, قان­داي كۇندە دە اقىننىڭ ىزالى جۇرەك بۇل­قى­نىسىنان تۋعان تۋىندىلارى زامان­­داردان زامانعا كوشىپ, قاي عاسىر­دا دا قۇنىن جوعالتپاي ماڭگى جاساي بەرەدى.

وسى رەتتە پرەزيدەنتتىڭ «مەن بۇل ماقالادا اباي ءسوزىنىڭ بۇگىنگى زامانى­مىز ءۇشىن كوكەيكەستىلىگى, اقىن شىعار­مالارىنان حالقىمىز قانداي تاعىلىم الۋى ءتيىس ەكەندىگى جونىندە جۇرتشىلىقپەن وي بولىسكىم كەلەدى» دەۋى تەگىن ەمەس. مۇنىڭ استارىندا ابايدى تولىق تانىماي, ءوزىمىزدى تولىق تانىمايمىز, ابايدىڭ شىعارمالارىن وقىماي شىرايىمىز كىرىپ, رۋحاني جاڭعىرىپ, جاڭارىپ, تۇلەمەيمىز دەگەن سوقتالى وي جاتىر. «سەبەبى, – دەيدى مەملەكەت باسشىسى, – ۇلى ويشىل وسىدان ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن ۇلتتى جاڭعىرتۋعا, جاڭارۋعا, جاڭا ومىرگە بەيىم بولۋعا شاقىرعان».

پرەزيدەنت سونىمەن بىرگە بۇل ماقالاسىندا «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا, انا ءتىلىمىزدىڭ كەڭ ءورىس اشىپ دامۋىنا جانە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋگە باسا كوڭىل بەرۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, سودان كەيىن ءوزىنىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» اتتى تۇجىرىمداماسىنا توقتالعان.

راس, سوڭعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك قىزمەتكە ۇلتتىق رۋحقا سۋارىلىپ, ءوسىپ-جەتىلگەن ازات ويلى جاستار كەلە باستادى. وسىنىڭ ءوزىن ءوز باسىم ۇلى اقىننىڭ تورقالى تويى الدىنداعى جاقسى نىشان, جارقىن كورىنىس, رۋحاني جاڭعىرۋ دەپ بىلەمىن.

ابايدىڭ «اللانىڭ ءوزى دە راس, ءسوزى دە راس, راس ءسوز ەش ۋاقىتتا جالعان بولماس» دەگەن سوزىنەن دە ونىڭ كورەگەن ويشىل اقىن ەكەنى ايقىن كورىنەدى. مىنا عاجاپ قىزىقتى قاراڭىز: باتىس عالىمدارى مەديتسينالىق اتىلاس پاراقشاسىمەن (لۋپانىڭ كومەگىمەن) ادام جۇرەگىنىڭ وڭاشا بۇرىشىندا اللا دەگەن جازۋدى بايقاعان. قانشا اۋدارىپ, توڭكەرىپ تەكسەرسە دە اللا دەگەن جازۋ شىعا بەرگەن. عالىمدار بۇل جازۋدى ادامعا وپەراتسيا جاساعاندا كورگەن. ولار جۇرەكتىڭ ءار قاعىسى اللا دەپ سوعادى دەيدى. سەنبەسكە شارا قايسى.

عۇلاما اقىننىڭ مەرەيتويىن الەمدىك دەڭگەيدە لايىقتى اتاپ ءوتۋ ءۇشىن قازىردىڭ وزىندە كوپتەگەن ءىس-شارا كۇنى بۇرىن بەلگىلەنىپ, دايىندىق جۇمىستارىنىڭ قىزۋ ءجۇرىپ جاتقانى, سەمەي قالاسىنىڭ تاريحي ورتالىققا اينالىپ, ۇلى اباي مەن شاكارىمنىڭ, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ كىندىك قانى تامعان ءوڭىر ايرىقشا مارتەبەگە يە بولىپ, ونداعى تاريحي-مادەني نىساندار تالاپقا ساي جاڭعىرتىلىپ, جاڭار­تىلاتىندىعى, ءسوز جوق, وركەنيەتتى ەل ەكەنىمىزدى جانە ءبىر تانىتادى.

ورىستىڭ ايگىلى قولباسشىسى كۋتۋزوۆ اسكەري ءبىر كەڭەستە نوكەرلەرىنە قاراپ, «سەندەر ەرتەڭگى شابۋىلدان جەڭىس ىزدەيسىڭدەر, مەن يدەيا ىزدەپ وتىرمىن» دەپتى. سول سياقتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ «... مۇنىڭ ءبارى توي تويلاۋ ءۇشىن ەمەس, وي-ءورىسىمىزدى كەڭەيتىپ, رۋحاني تۇرعىدان دامۋىمىز ءۇشىن وتكىزىلمەك» دەگەن سوزىنەن ونىڭ دۇنيەگە ويلى كوزبەن ءۇڭىلىپ, ءار نارسەدەن يدەيا ىزدەپ, شەشىم قابىلدايتىن باسشى ەكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ەندەشە, بۇل ۇلى تويدان كىم-كىمدە تۇعىرلى وي ءتۇيىپ, رۋحاني جاڭعىرىپ, تۇلەپ قايتارى داۋسىز.

 

رافاەل نيازبەك,

اقىن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, چەشەنستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ جانە «تۇركى الەمىنە قىزمەتى ءۇشىن» حالىقارالىق سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35