جاڭاقالا ولكەسى كۇيشىلىكتىڭ ۇلى مەكتەبى تامىر جايعان, دومبىراشىلىقتى ونەردىڭ شىڭى دەپ باعالاعان جۇرت ەكەندىگى بارشامىزعا ايان. مامەن ءوز قاتارلاستارىمەن ونەر دوداسىنا تۇسۋگە تارتىنباعان.وعان دالەل, كۇي اناسى دينا نۇرپەيىسوۆا مەن مامەن اراسىنداعى كۇي تارتىسى ەل اۋزىنان اڭىز بولىپ جەتكەن. مامەننىڭ كۇيلەرىن بۇگىنگە دەيىن جەتكىزگەن كۇيشىلەرىمىز وقاپ قابيعوجين مەن قالي جانتىلەۋوۆ, تۇياقبەردى شامەلوۆتىڭ ەسىمدەرىن اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت.
مامەندى كۇيشى رەتىندە دارالاپ تۇراتىن قاسيەت – ونىڭ كۇيلەرىندەگى ءتۇر مەن مازمۇننىڭ تۇتاستىعى. اۋەن – سازى مەن ءبىتىم قۇرىلىسى بايلانىسقان, دىبىستىڭ ءيىرىمى تىڭداۋشىنى ەلىتەتىن كۇيلەرى تاريحتا قالعان. «اقشولپان», «قايعىلى قارا», «قاراجان حانىم» كۇيلەرى كۇيشىنىڭ ىشكى سەزىمدەرىن بىلدىرسە, «ون التىنشى جىل», «دۇربەلەڭ» كۇيلەرى ەلدىڭ باسىنداعى تاريحي-الەۋمەتتىك جاعدايدى سۋرەتتەيدى.
شىلدەنىڭ 22-جۇلدىزىندا جول ۇستىندە كەلە جاتىپ, ولكەمىزدىڭ باتاگوي اقساقالى اقمىرزا باتىرحايىر ۇلىنىڭ اۋزىنان مامەننىڭ «قايعىلى قارا» اتتى كۇيىنىڭ شىعۋ تاريحىن تىڭدادىم. اقمىرزا اقساقال ءوز اڭگىمەسىندە: «مامەن اڭشىلىقتى جانى سۇيگەن. ءبىر كۇنى اڭشىلىققا شىعىپ, سوناۋ توبەدەن قارا بەلگىنى كورىپ, قۇس ەكەن دەپ توپشىلايدى. مىلتىعىن قولىنا الىپ, اتىپ سالادى. جاقىنداپ قاراسا, كوزدەگەن قۇسى جالعىز ۇلى كارىم بولىپ شىعادى. بۇل وقيعادان سوڭ مامەن «قايعىلى قارا» دەگەن كۇي شىعارعان», دەپ ايتقان ەدى.
اقمىرزا اقساقالدىڭ اۋزىنان كۇي تاريحىن ەستىگەن سوڭ, مامەن كۇيشىنىڭ ماڭگىلىك مەكەنىنە زيارات ەتۋ ويىمدا جۇرگەن ەدى. تامىز ايىنىڭ 19-جۇلدىزىندا جاڭگىر حان بابامىزدىڭ باسىنا بارىپ, كۇرە جولدىڭ بويىمەن كەلە جاتقان ساتتە جاڭاقالا مەكەنىنەن مامەن كۇيشىنىڭ كەسەنەسى كورىندى. مامەن كۇيشىنىڭ كەسەنەسىنىڭ اشىلۋىنا كەزىندە زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى ءابىش كەكىلباي ۇلى قاتىسقان. مامەن كۇيشىنىڭ كەسەنەسىنە قادام باسقان ساتتە التىن زەرلى جازۋمەن كومكەرىلگەن قۇلپىتاس تۇردى. قۇلپىتاستا: «قاراقۇنان تانا, مامەن مۇرات ۇلى (1868-1931)» دەپ جازىلعان. كوپتەگەن عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەگىندە كۇيشىنىڭ تەگى «ەرالى ۇلى», «ەرعالي ۇلى» دەپ جازىلىپ جۇرگەنى بارشامىزعا بەلگىلى. بۇگىنگى تاڭدا ەڭبەكتەردى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىپ, كۇيشىنىڭ تەگى دۇرىس جازىلسا دەگەن ۇسىنىس بار. سونىمەن قاتار ءومىر سۇرگەن جىلدارىندا قاتەلىكتەر بار ەكەندىگىن اڭعارامىز.
مامەن كۇيشىنىڭ جانىندا حالىق ءارتىسى تۇياقبەردى شامەلوۆ (1951 – 2012) جەرلەنگەن. تۇياقبەردى اعامىزدىڭ سوڭعى اماناتى – مامەن كۇيشىنىڭ جانىنا جەرلەنۋ بولعان ەكەن. مامەن كۇيلەرىن ناسيحاتتاۋدا تۇياقبەردى شامەلوۆتىڭ ەڭبەگى وراسان زور.
ءيا, جاڭاقالاعا قادام باسار ساتتە قازاقتىڭ قوس پەرزەنتى مامەن مەن تۇياقبەردى كەسەنەسى تاريحىمىزدىڭ قوس قاناتىنداي ۇندەستىكتى ءبىلدىردى. ءبىر كۇيدىڭ تاريحى مامەن الەمىمەن تانىسۋعا جول اشتى. ەلىمىزدىڭ جاستارى ۇلت تاريحىن ۇلىقتاۋعا, ۇلى تۇلعالارىمىزدى دارىپتەۋگە جۇمىلسا دەگەن تىلەگىم بار.
ادىلبەك ومىرزاقوۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى
اتىراۋ
