قوعام • 24 جەلتوقسان, 2019

اقيقاتتىڭ ايناسى – «ادالدىق الاڭى»

680 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىڭ وزگەلەرمەن تەرەزەسى تەڭەلۋى ءۇشىن ونىڭ ۇلتتىق سانا دەڭگەيى كوتەرىلۋى شارت. ۇلتتىق مۇددە, ۇلتتىق نامىس دەگەننەن جوعارى تۇراتىن ۇعىم بولمايتىنى بارشامىزعا بەلگىلى. جالپى ۇيات جەتىلمەي, قاراڭعىلىق تۇمانى باسىپ تۇرعاندا, تالانتتىلاردىڭ كوبىن سول توعىشارلىق قۇردىمى تارتىپ كەتەدى. ال قازاق حالقى بولسا باعزى زاماننان بەرى ادالدىقتى, ادىلدىكتى, شىندىقتى تۋ ەتىپ كوتەرگەن.

اقيقاتتىڭ ايناسى – «ادالدىق الاڭى»

كەز كەلگەن ز ۇلىمدىق پەن ادى­لەت­سىزدىكتى ۋشىقتىرماي ءبىر عانا قارا قىلدى قاق جارار سال­ماق­تى سوزبەن باسىپ وتىرعان. قا­زاق حالقىنىڭ دانالىعى دا, دارا­لىعى دا وسىندا.

وكىنىشتىسى سول, زاماننىڭ زۇل­مات كوشىنە ءبىراۋىزدان توتەپ بەرە الماي, بايگەدەن ەسەك وزىپ, قارا سوزدەن وسەك وزعان بۇل قوعام تۇبە­گەيلى وزگەرىپ كەتتى. ادام بالاسى ۇساقتالىپ, ۇلتتىق مۇددە, ۇلت­تىق قۇندىلىق دەگەن ۇلى ۇعىم­دار ءوز ءمانىن جوعالتقانداي. ادام­دى ادام ەتەتىن باستى قاسيەت – «سانا» سەزىمى ءبىرشاما بۇعاتتالدى. وسى سانانىڭ سايازدىعىنان دا ادال­دىقتى الاۋىزدىق, ادىلدىكتى الاياق­­تىق الماستىرىپ, ۇرلاۋ, جىم­­­­قىرۋ دەگەن قۇبىلىستار ۇل­تى­مىزدى ارتقا تارتىپ وتىر. ادام­عا جاقسىلىق جاساۋ جانىنا جات, جا­ماندىققا كەلگەندە جانىپ تۇسەتىن جەمقور, پاراقور, ساناسىز سوت­قارلاردىڭ سيرەمەي جاتقانى دا وسى سەبەپتەن.

دەگەنمەن, ارسىزدىق, ساناسىز­دىقتى تۇبەگەيلى جويماساق تا, ونى بولدىرماۋعا, الدىن الۋ جولىندا ەگەمەن ەلىمىزدە بارلىق جاعداي جاسالعان. مەملەكەتىمىزدىڭ باستى مەجەسى دە, وسى ساناسىزدىقتىڭ سال­دارى بولىپ تابىلاتىن جەم­قورلىق ۇعىمىن جويىپ, ادىلەتتى قوعام رەتىندە دامىعان ەلدەردىڭ كوشىن باستاۋ. ال ادىلەتتى قوعام بولۋ ءۇشىن, ونىڭ ءاربىر مۇشەسىنىڭ كوكىرەك كوزى اشىق, جاقسىلىققا قۇشتار, جانى ىزگى بولۋعا ءتيىس. بۇعان قاتىستى ۇلى دانامىز اباي: «اتىمدى ادام قويعان سوڭ, قايتىپ نادان بولايىن», دەپ كەسىپ ايتىپ كەتكەن. سونداي-اق الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسارۋى, ادىلەتتىڭ ورناۋى – ادامداردىڭ ۇياتىنا, ادىلدىگىنە, مەيىرباندىعىنا, ار تازالىعىنا بايلانىستى بولماق.

حالقىمىز ەندىگى كەزەكتە بابا مۇراتىن ساقتاپ, ماڭگىلىك ەل بولۋعا ۇمتىلۋى مىندەت. ءوز كەزە­گىندە ماڭ­گىلىك ەل بولۋعا پارا­قورلىق ىسپەتتى ىندەت كەدەرگى بولارى ايدان انىق. ارينە, ەشبىر مەملەكەت جەم­قورلىقتى ءتۇپ-تامىرىمەن جويا الماعان, الايدا, وعان ىقپال ەتەر سەبەپ-سالداردىڭ الدىن الۋ كەز كەلگەن ەلدىڭ, كەز كەلگەن قوعامنىڭ قولىنان كەلەدى دەپ ويلايمىن.

وسى ورايدا, سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنت­تىگىنىڭ باستاۋىمەن ىسكە قوسىلعان «ادالدىق الاڭى» اتتى ۇلكەن جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جوبانىڭ باستى مىندەتى – «تۇرمىستىق» جەم­قورلىقتى جويىپ, قاراپايىم حالىقتىڭ الاڭسىز ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعداي جاساۋ. جوبا اياسىندا, ەلىمىزدىڭ بارلىق سالاسىندا بىرقاتار ءىس-شارا اتقارىلىپ, ازعانتاي ۋاقىت ىشىندە حالىق اراسىندا وڭ باعاسىن الىپ ۇل­گەردى.

«ادالدىق الاڭى» جوباسىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى, ەلىمىزدەگى جاڭا ءىلىم, جاڭا ۇعىم, باسقارۋدىڭ جاڭا قۇرالى «جوبالىق مەنەدجمەنت» سالاسىنىڭ قولدانىلۋىندا. ياعني, بەلگىلەنگەن مەرزىم ىشىندە, كوزدەگەن ماقساتقا قول جەتكىزۋ. ال ماقسات انىق, باعدار ايقىن, ول جەمقورلىقتىڭ الدىن الىپ, سانانى وزگەرتۋ, وياتۋ. جوبا ەڭ الدىمەن, ادامنىڭ ساناسىنا ساۋ­لە ءتۇسىرىپ, ادامدى, قوعامدى تۇزە­تۋگە باعىتتالعان. سوندىقتان, ادال­دىق, ادىلدىك جولىنداعى باس­تى قۇندىلىعىمىز – قوعام, ال قوعامدى وزگەرتەر كۇش – ءبىلىم مەن ادال ەڭبەك.

دەمەك, ەڭبەككە نەمقۇرايلى قاراۋشىلىققا, جالقاۋلىققا, قو­عامدى جۇتاتىپ, توقىراۋ­شى­لىققا ۇشىراتاتىن الەۋمەتتىك جۇدەۋلىككە اكەلىپ سوقتىراتىن الاياقتىق پەن جەم­قورلىققا قارسى ءبىر اعزاداي قوعام بولىپ توتەپ بەرۋ اۋاداي قاجەت-اق. «ەڭبەك جوق, قارەكەت جوق, قازاق كەدەي, تاماق اڭدىپ قايتەدى تەنتىرەمەي» زامانىنا قايتا ورالماس ءۇشىن الاۋىزدىق پەن ادىلەتسىزدىككە ۇيىت­قى بولعان جەمقورلىق ز ۇلىم­دىعىنا قارسى بىرلەسىپ ارە­كەت ەتەيىك. تەگىندە اقىل, عىلىم, مىنەز, ار, ادالدىق سىندى قۇن­دىلىقتارعا يە ادام عانا قوعام كوشىن باستايدى.

 

دەنيس شاكەنوۆ,

سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قاراعاندى وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى

 

قاراعاندى

 

سوڭعى جاڭالىقتار