سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار
رىسبالا ابدىقادىر 1985 جىلى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ مەنشىكتى تىلشىلەر بولىمىنە ۇيلەستىرۋشى بولىپ جۇمىسقا قابىلدانادى. ول كەزدە باسىلىمنىڭ اتاۋى «سوتسياليستىك قازاقستان» بولاتىن. وسى ساتتەن باستاپ ونىڭ ءوز جۇمىسىنا دەگەن قۇشتارلىعى مەن باس باسىلىمعا دەگەن ماحابباتى جاۋاپكەرشىلىك, تياناقتىلىق اتتى اسىل قاسيەتتەرىن ۇشتاپ وتىردى. قاتاڭ تارتىپكە قۇرىلعان قىزمەتتىڭ جۇگى قانشالىقتى جاۋاپتى ەكەنىن ءجىتى سەزدىردى. ر.ابدىقادىردىڭ ايتۋىنشا, رەداكتسياداعى ءار كۇن قىزىققا تولى قاربالاسپەن وتەتىن. ول تۇستا تەحنيكانىڭ مۇمكىندىكتەرى بۇگىنگىدەي بولماسا دا ءار وبلىستىڭ ماڭىزدى اقپاراتى دەر كەزىندە گازەت بەتىنە شىعىپ وتىراتىن. شاعىن كولەمدى اقپاراتتار تەلەفون ارقىلى الىنىپ, جازۋ ماشينكاسىمەن قاعاز بەتىنە تۇسكەن بولسا, ال كەڭ اۋقىمدى ماقالالار پوشتا ارقىلى جەتىپ وتىراتىن بولعان.
ر.ابدىقادىر مەنشىكتى تىلشىلەر بولىمىندەگى قيىن دا قىزىق قىزمەتىنە تەز بەيىمدەلىپ كەتەدى. مەنشىكتى تىلشىلەر مەن ءبولىم باسشىلارىنىڭ اراسىن جالعاپ, ءوز جۇمىسىن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارىپ جۇرگەنىندە ونى تاعى ءبىر جاۋاپتى قىزمەت كۇتىپ تۇرادى. اراعا جىلدار سالىپ گازەت رەداكتسياسى 1999 جىلى ەلورداعا, قازىرگى نۇر-سۇلتان قالاسىنا, كوشىرىلەدى. وسى كەزەڭدە ر.ابدىقادىر باسىلىمنىڭ جاڭا اشىلعان ەلەكتروندى بولىمىندە جۇمىس ىستەيدى. ءوز قىزمەتىنە ابدەن ۇيرەنگەن ول جاڭا قىزمەتتىڭ دە جۇمىسىنا تەز ۇيرەنىسەدى. العاشىندا كومپيۋتەرمەن قالاي جۇمىس ىستەيمىن دەگەن قورقىنىش بولسا دا, ماماندىعىنا دەگەن ماحابباتى ونىڭ قىزمەتتىك قابىلەتىن ارتتىرا ءتۇستى. مۇندا ول گازەتتى باسىپ شىعاراتىن بارلىق باسپاحانالارمەن تىعىز بايلانىستا قىزمەت اتقاردى. باسىلىمنىڭ ءار وبلىسقا كەشىكپەي ءوز ۋاقىتىندا جەتۋى ءۇشىن بارىن سالدى.
كەيىنىرەك تەحنولوگيا قارقىن الىپ زامان تالابى وزگەرگەن سوڭ, گازەت وقىرماندارىنا باسىلىمنىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن دا ۇسىنۋ قاجەت بولدى. وسىلايشا 2005 جىلى «قازاق ينتەرنەتى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇسىنىسىمەن «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ سايتى قۇرىلدى. وسى ساتتە سول تۇستاعى باسىلىم باسشىسى ەرجۇمان سمايىل ر.ابدىقادىردى ەندى سايت جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جاۋاپتى قىزمەتكەر رەتىندە تاڭدايدى. وسىلايشا ول سايتتىڭ ەڭ العاشقى قىزمەتكەرى رەتىندە جۇمىسىن ءارى قاراي جالعاستىرادى.
باسىلىمعا 90 جىل تولعاندا 2009 جىلى مەرەيلى تويعا تۇڭعىش پرەزيدەنت-ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارنايى قاتىسىپ, كۇندەلىكتى گازەتتىڭ قاعاز نۇسقاسىمەن قاتار ونىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن دا وقيتىنىن ايتادى. ەلباسىنىڭ وسى ءبىر ءسوزى سايتتىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جانداندىرۋعا سەبەپ بولادى. بۇدان سوڭ 2010 جىلى سول تۇستاعى باسىلىم باسشىسى ەرجۇمان سمايىل سايتتىڭ نەگىزىن سالىپ, العاشقى سۇلباسىن جاساعان سەرىكقازى كوكەنايدى رەداكتسياعا ارنايى شاقىرتىپ گازەت ىشىنەن «ۆەب-سايت» شىعارماشىلىق توبى قۇرىلادى. بۇدان سوڭ گازەتتىڭ كۇندەلىكتى سانىن سايتقا جاريالاپ وتىرعان ر.ابدىقادىردىڭ جانىنا قوسىمشا 4 قىزمەتكەر الىنىپ, سايت جۇمىسى كەڭەيە تۇسەدى.
ر.ابدىقادىر قىزمەت ەتكەن جىلدارى بۇگىنگىدەي جىلدام ينتەرنەت بولمادى. سوعان قاراماستان ول ءوزىڭىڭ جۇمىسىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن ىستەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, گازەتتىڭ pdf نۇسقاسىن سايتقا جۇكتەگەندە نەشە ءتۇرلى قىزىق جاعدايلار بولعان. ۇزاق ۋاقىت بويى دايىنداپ سالعان جۇمىسى جاريالانار سوڭعى ساتتە تەلەفونعا جالعانعان كابەلدى ينتەرنەت ىستەن شىعىپ كەتەتىن دە ساتتەر بولعان. ال ونى قايتا جاساپ سالۋ ەڭبەك پەن شىدامدى قاجەت ەتەدى. الايدا ر.ابدىقادىر ءۇشىن بۇل اسا قيىندىق تۋعىزبايتىن. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ينتەرنەتپەن جۇمىس ىستەۋدىڭ دە قىزىعى مول ەدى.
گازەت بەتتەرىن دايىنداۋشى جۇمىس توبى ءتۇن ورتاسىنا دەيىن ەڭبەكتەنگەن بولسا, «ۆەب-سايت» شىعارماشىلىق توبىنىڭ جۇمىسى تاڭ اتا باستالعان. ر.ابدىقادىر جۇمىسقا تاڭ اتىسىمەن كەلىپ, جۇرت جۇمىسقا كەلەر ۋاقىتتا بارلىق ءىسىن تىندىرىپ قوياتىن. قاتاڭ تارتىپكە قۇرىلعان جۇمىستا ءبىر مينۋت تا كەشىگۋگە بولمايتىن. گازەت ماتەريالدارى ءدال تاڭعى 09:00-دە سايتتا جاريالانىپ تۇراتىن. «باسىلىم بەتىندەگى ءار ماقالانى, ءتىپتى, 1-2 سويلەممەن عانا بەرىلگەن اقپاراتتى تۇگەل سايتقا جۇكتەمەسەم, بۇكىل گازەتتى سالماعانداي كۇي كەشەتىنمىن. ءار اقپاراتتىڭ ماڭىزىن ءتۇسىنىپ, وعان جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعاندىقتان بولار, مەرەكە كۇندەرى دە تاڭ اتىسىمەن كەلىپ, ءوز جۇمىسىمدى ءوز دەڭگەيىندە ىستەۋگە تىرىساتىنمىن», دەپ ر.ابدىقادىر سۇيىكتى باسىلىمىن ەرەكشە ساعىنىشپەن ەسكە الدى.
ءومىرىنىڭ 32 جىلىن گازەتكە قىزمەت ەتۋگە ارناعان ر.ابدىقادىر باسىلىمدا 1985-2017 جىلدار ارالىعىندا جۇمىس ىستەدى. قۇرمەتتى دەمالىس – زەينەتكەرلىككە دە باس باسىلىمنان شىقتى. «اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىنىڭ, «ەڭبەكتەگى ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ جانە بىرنەشە العىس حاتتار مەن قۇرمەت گراموتالارىنىڭ يەسى بۇگىندە 100 جاسقا تولعان عاسىرلىق باسىلىمنىڭ تورقالى تويىنا قۇتتىقتاۋ تىلەگىن ايتىپ, گازەتتىڭ ەل ەڭسەسىن تىكتەپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋدە ولشەۋسىز ۇلەس قوسا بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
