تەحنولوگيا • 03 جەلتوقسان، 2019

باستى رەسۋرس – باي ادامي كاپيتال

28 رەتكورسەتىلدى

الماتى اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ IT قوعامداستىعىمەن كەزدەسۋى بارىسىندا IT-كەڭەس قۇرىلاتىنىن مالىمدەدى.

«IT-قوعامداستىعىمەن كەزدەسۋدە دامۋعا نە كەدەرگى بولاتىنى، ول ءۇشىن قانداي جاعدايلار جا­­ساۋ قاجەتتىلىگى، اكىمدىكتىڭ جا­ساۋشىلارعا قانداي كومەگى تيەتىنى  جا­نە ولاردىڭ قالاعا قانداي پاي­دا بەرەتىنى تۋرالى اشىق اڭ­گى­مەلەستىك. ىسكەرلىك كەڭەسكە بالا­ما رەتىندە وسى جانە باس­قا ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ءىت-كەڭەسىن قۇراتىن بولامىز. اي سايىن كەزدەسىپ، بىرلەسكەن ءىس-قي­مىلىمىزدى ۇيلەستىرىپ، تاك­تيكالىق جانە ستراتەگيالىق جوس­پارلارىمىزدى ازىرلەيمىز. ال­ماتىدا ءىت-سالاسىنىڭ باستى رە­سۋرسى – باي ادامي كاپيتال بار. پروگرامميستەردىڭ مەكتەبىن اشۋ جونىندەگى باستامانى قولدايمىز. جالپى ينفراقۇرىلىمدى دا­مى­­تۋعا كومەكتەسىپ، بارلىق مۇد­دەلى تاراپتاردى تارتىپ، عىلىمي ينس­­تيتۋتتار مەن جوو-نىڭ الە­ۋ­ە­­­­­تىن پايدالانامىز.

ء«بىزدىڭ قالامىز وسى سالاداعى الەمنىڭ بارىنشا يننوۆاتسيالى، ىلگەرى دامىعان قالاسى بولادى جانە بولۋى ءتيىس. بۇل ساۋدا با­سىمدىلىعى بار ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتىپ، مەگاپوليس ومى­رىندە ءىت-قوعامداستىعىنىڭ ۇلە­سىن كەڭەيتەدى»، دەيدى الماتى اكىمى.

سودان بەرگى ۋاقىتتا ەلەك­ترون­­دى كوممەرتسيا، ونلاين قىز­­مەتتەر، ءبىلىم بەرۋ، ينۆەس­تي­تسيا سالالارىمەن اينالىساتىن تسيفر­­لى كومپانيالاردىڭ وكىل­دەرى ساندىق جۇيەنىڭ ودان ءارى قالىپتاسۋى تۋرالى وزدەرىنىڭ كوزقاراستارىن ۇسىنىپ جاتىر. تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىنا ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلگەن تسيفر­لاندىرۋ پروتسەسى بۇگىنگى كۇنى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە. سول كوشكە قو­سىلعان الماتىنىڭ تسيفرلى الەمى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، بيزنەس، قاۋىپسىزدىك جانە كولىك سياقتى سالالاردا ەنگىزۋ ازاماتتارعا ەش كەزەكسىز، عالامتور ارقىلى مەم­لەكەتتىك قىزمەتتەردى پايدالانۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىپ وتىرمىز.

DC حالىقارالىق زەرتتەۋ رەي­­تينگىندە تسيفرلاندىرۋ دەڭ­گەيى بويىنشا الەم قالالارى ارا­سىندا الماتى 25-ورىندا تۇرعانىن مالىمدەگەن بولاتىن. DC رەيتينگىنە ورتا ازيا ەل­دەرىنىڭ قالالارى بويىنشا ەنگەن العاش جانە جالعىز قالا – الماتى. ەگەر تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيى بويىنشا الماتىنى تمد ەلدەرىنىڭ قالالارىمەن سا­لىس­تىرساق، ءبىز ءۇشىن ەڭ باستى باسە­كەلەس ماسكەۋ ەكەن. 2 ملن تۇر­عىنى بار الماتىنىڭ 15 ملن تۇرعىنى بار ماسكەۋمەن باسە­كەلەسۋى قيىن. بىراق تۇرعىن­دا­رىنىڭ اقپاراتتى تەحنولوگيا­مەن قام­تىلۋ كورسەتكىشى تۇرعىسىنان كە­لەر بولساق، وڭدى ناتيجە الما­تىعا بەت بۇرىپ تۇر دەپ ايتۋعا بولادى.

حالىقارالىق زەرتتەۋلەر قو­رىتىندىسى بويىنشا تاياۋ ارادا الەمدىك ەكونوميكانىӊ جاӊا تەندەنتسيالارعا نەگىزدەلەتىنىن ايتتى. ءداستۇرلى دۇكەندەر قىز­مەتىنە، قولما-قول اقشاعا، وندى­رىس­تەگى قول ەӊبەگىنە سۇرانىس ازايادى. بارلىق ساۋدا-ساتتىق پەن قىزمەت كورسەتۋ ەلەكتروندى تۇردە ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اسادى.

رەسەي مەن تمد-داعى «Orange Business Services» بيزنەس-شە­شىم­دەر مەن يننوۆاتسيالار دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى ەلەنا كراۋش­كينانىڭ ايتۋىنشا، ال­ماتى IT-كەڭەسى دەر كەزىندە قۇ­رىلدى. ەندى ونىڭ مۇمكىندىگىن بيز­نەس پەن بيلىك اراسىنداعى دا­نەكەرلىككە جۇمىلدىرۋ كەرەك. 2019 جىلدىڭ ءۇشىنشى توق­سانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ال­ماتىداعى زاتتار ينتەرنەتى ءمو­بيلدى بايلانىس نارىعىمەن سالىس­تىرعاندا 3،5 ەسەگە كوبەيىپتى.

«SAS قازاقستان» بيزنەس ساراپشىلار كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اندرەي سۋستاۆوۆتىڭ ايتۋىن­شا، IoT – زاتتار ينتەرنەتىنىڭ الەم­دىك نارىعىنان ءوز ۇلەسىمىزدى الۋ­عا ءبىزدىڭ دە مۇمكىندىگىمىز بار ەكەن. 2018 جىلدىڭ قورى­تىن­دى­سى بويىنشا الماتىدا زاتتار ينتەرنەتى ءموبيلدى بايلانىس نارىعىمەن سالىستىرعاندا 3،5 ەسەگە كوبەيىپتى. قازىر كوممۋني­كا­تسيالىق قۇرىلعىلاردا وتىرا­تىن 5 ميلليونداي ابونەنت بار. ء«داستۇرلى تىركەلگەن بايلانىستى ءموبيلدى قوندىرعىلار ىعىس­تىرا باستادى. بۇل نارىق ءبىزدىڭ ومىرى­مىزگە ەندى. IوT – زامان اعىمىنىڭ ماڭىزدى جاڭا بولىگىنە اينالا باس­تادى»، دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.

ايتا كەتەيىك، زاتتار ينتەرنەتى نا­رىعى اقپارات الماسۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن ەلەكترونيكا­مەن، ينتەرنەتكە شىعۋ مۇم­كىندى­گى­مەن جابدىقتالعان فيزي­كا­­لىق وبەك­تىلەردىڭ جەلىسى. «IoT» وندىرىستىك تەحنولوگياسى قا­زاقستاننىڭ وڭ­دەي­تىن جانە قايتا وڭدەيتىن سالا­سىنا بەيىمدەلە باستايدى دەپ ۇمىت­تەنەمىز»، دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.

قازاقستان دسۇ-عا كىرگەندە، ەۋرا­زيالىق وداققا مۇشە ەلدەردىڭ الدىندا كەدەندىك باجداردىڭ تو­مەندەتىلگەن مولشەرلەمەسى قول­دانىلاتىن تاۋارلاردىڭ قوز­عالىسىن باقىلاۋ جۇيەسىن قۇرۋ مىندەتتەمەسىن موينىنا العان ەدى. سونىڭ اياسىندا «ۆيرتۋالدى قويما» ءمودۋلى 1 ساۋىردەن باس­تاپ ىسكە قوسىلدى. مودۋل سالىق تولەۋشىنىڭ قويماسىنداعى تاۋار­دىڭ قازاقستانعا اكەلۋدەن باستاپ، تۇتىنۋشىعا وتكىزۋگە دەيىنگى تىز­­­بەگىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بە­رەدى. بۇل قازاقستاندا زاتتاردىڭ ين­تەر­نەت نارىعىن دامىتۋعا با­عىت­­تالعان زاڭنامالىق قۇجاتت­ار­دىڭ العاشقىسى.

«2018 جىلى رەسەي IoT-با­عىتقا 4 ملرد اقش دوللارىن اۋدار­دى. بۇل قارجىعا اقپاراتتى تەحنولوگيانى ساتىپ الۋ، قىزمەت كورسەتۋ جانە بايلانىس سالالارىن اقپاراتتى تەحنولوگيا باع­دارلامالارىمەن قامتاماسىز ەتۋ شىعىنى كىرەدى. 2019-2020 جىلدارى مەملەكەتتىك سەكتور IoT سەكتورىنا «اقىلدى قالالار» پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. IoT سەكتورىن جەكە-دارا دامىتا المايمىز. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى الەمدىك تەحنولوگيالار نارىعىمەن ينتە­گراتسيالانۋىمىزعا، تەحنولوگيا تىز­بەگىنە تەزىرەك قوسىلۋىمىزعا مۇمكىندىك بەرەدى»، دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.

ساراپشىلار بىزگە IT نارى­عىنىڭ قازىرگى قالىپتاسقان قۇ­رى­لىمىن ەمەس، وعان قاتىستى كوز­قاراستى وزگەرتۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. وسىلاي بولعاندا ەكونوميكانى تسيفرلى جۇيەگە كو­شۋدىڭ قارقىنى كۇشەيەتىن كو­رىنەدى. وسىعان قاتىستى IT قاۋىم­داستىق پرەزيدەنتى نۇرلان يسين بىزبەن اڭگىمەسىندە IT نارى­عى­نىڭ ينتەگراتسياسى دەگەن تەرمين پايدا بولاتىنىن ايتتى. جە­كەشەلەندىرۋ ناتيجەسىندە شەت­ە­لدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتا­رى كوبەيدى. بىزگە ولارمەن باسە­كەلەسۋگە تۋرا كەلەدى. ءبىز اقپا­راتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدى ءوزىمىز ازى­ر­­­لەگەن اقپاراتتىق تەحنو­لوگيا­نىڭ كۇشىمەن عانا قورعاي الامىز.

نۇرلان ءيسيننىڭ سوزىنشە، بار­لىق سالانى بىردەي قامتىپ، وزىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان مۇمكىندىگىمىزگە ساي كەلەتىن، شامامىز كوتەرەتىن سەكتورلارعا قار­جى سالعانىمىز دۇرىس شىعار. IT سالاسىندا باعىت-باعدار ناقتى­لانباي، كونسەنسۋسقا جەتۋ مۇمكىن ەمەس.

«الماتىنىڭ IT مۇمكىندىگىن قازاقستاننىڭ مۇمكىندىگىنەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. سوندىقتان الماتىنىڭ IT سەكتورىنىڭ مۇم­كىندىگى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە زەرت­تەلۋى كەرەك. باعىت پەن باع­دار زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا ناق­­تىلانۋى كەرەك. الماتى اكىم­دىگى جانىنان قۇرىلعان IT-كەڭە­سى وسى ماسەلەلەردى تەرەڭدەپ زەرت­­تەۋدى قولعا الۋى ءتيىس. بۇل با­عىت-باع­دارلاردى دۇرىستاپ ۇيلەس­تى­رۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، دەپ ءتۇيدى ويىن نۇرلان يسين.

سوڭعى جاڭالىقتار

الماتى جاسىل قالاعا اينالادى

ەكولوگيا • 17 قاڭتار، 2020

كوكشەتاۋدا بەتى اشىق قۇدىق كوپ

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

شىمكەنتتە پوەزيا مىنبەرى اشىلدى

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

بۇلاندىداعى بەرەكەلى ءىس

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

مال باققانعا بىتەدى...

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

كۋۆەيت تۋرنيرىندە توپ جاردى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

گران-پري جارىسىنا قاتىسادى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

ەكىنشى قولانى قورجىنعا سالدى

سپورت • 17 قاڭتار، 2020

تەكەلى – ەڭبەكشىلەر مەكەنى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

جەر يەسىن تاپسا يگى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ءوزارا تەڭ دارەجەلى ارىپتەستىك

قوعام • 17 قاڭتار، 2020

قالا ماڭىنداعى مەكەندەر داميدى

ايماقتار • 17 قاڭتار، 2020

ماڭىزى جوعارى جايتتار قوزعالدى

پارلامەنت • 17 قاڭتار، 2020

عاسىرلارعا ۇلاسار ۇلى تۇعىر

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

«ادىلەت، شاپقات كىمدە بار...»

رۋحانيات • 17 قاڭتار، 2020

ۇقساس جاڭالىقتار