«IT-قوعامداستىعىمەن كەزدەسۋدە دامۋعا نە كەدەرگى بولاتىنى, ول ءۇشىن قانداي جاعدايلار جاساۋ قاجەتتىلىگى, اكىمدىكتىڭ جاساۋشىلارعا قانداي كومەگى تيەتىنى جانە ولاردىڭ قالاعا قانداي پايدا بەرەتىنى تۋرالى اشىق اڭگىمەلەستىك. ىسكەرلىك كەڭەسكە بالاما رەتىندە وسى جانە باسقا ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ءىت-كەڭەسىن قۇراتىن بولامىز. اي سايىن كەزدەسىپ, بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىمىزدى ۇيلەستىرىپ, تاكتيكالىق جانە ستراتەگيالىق جوسپارلارىمىزدى ازىرلەيمىز. الماتىدا ءىت-سالاسىنىڭ باستى رەسۋرسى – باي ادامي كاپيتال بار. پروگرامميستەردىڭ مەكتەبىن اشۋ جونىندەگى باستامانى قولدايمىز. جالپى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا كومەكتەسىپ, بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى تارتىپ, عىلىمي ينستيتۋتتار مەن جوو-نىڭ الەۋەتىن پايدالانامىز.
ء«بىزدىڭ قالامىز وسى سالاداعى الەمنىڭ بارىنشا يننوۆاتسيالى, ىلگەرى دامىعان قالاسى بولادى جانە بولۋى ءتيىس. بۇل ساۋدا باسىمدىلىعى بار ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتىپ, مەگاپوليس ومىرىندە ءىت-قوعامداستىعىنىڭ ۇلەسىن كەڭەيتەدى», دەيدى الماتى اكىمى.
سودان بەرگى ۋاقىتتا ەلەكتروندى كوممەرتسيا, ونلاين قىزمەتتەر, ءبىلىم بەرۋ, ينۆەستيتسيا سالالارىمەن اينالىساتىن تسيفرلى كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى ساندىق جۇيەنىڭ ودان ءارى قالىپتاسۋى تۋرالى وزدەرىنىڭ كوزقاراستارىن ۇسىنىپ جاتىر. تەلەكوممۋنيكاتسيا نارىعىنا ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلگەن تسيفرلاندىرۋ پروتسەسى بۇگىنگى كۇنى الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە. سول كوشكە قوسىلعان الماتىنىڭ تسيفرلى الەمى زاماناۋي تەحنولوگيالاردى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, بيزنەس, قاۋىپسىزدىك جانە كولىك سياقتى سالالاردا ەنگىزۋ ازاماتتارعا ەش كەزەكسىز, عالامتور ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى پايدالانۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىپ وتىرمىز.
DC حالىقارالىق زەرتتەۋ رەيتينگىندە تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيى بويىنشا الەم قالالارى اراسىندا الماتى 25-ورىندا تۇرعانىن مالىمدەگەن بولاتىن. DC رەيتينگىنە ورتا ازيا ەلدەرىنىڭ قالالارى بويىنشا ەنگەن العاش جانە جالعىز قالا – الماتى. ەگەر تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيى بويىنشا الماتىنى تمد ەلدەرىنىڭ قالالارىمەن سالىستىرساق, ءبىز ءۇشىن ەڭ باستى باسەكەلەس ماسكەۋ ەكەن. 2 ملن تۇرعىنى بار الماتىنىڭ 15 ملن تۇرعىنى بار ماسكەۋمەن باسەكەلەسۋى قيىن. بىراق تۇرعىندارىنىڭ اقپاراتتى تەحنولوگيامەن قامتىلۋ كورسەتكىشى تۇرعىسىنان كەلەر بولساق, وڭدى ناتيجە الماتىعا بەت بۇرىپ تۇر دەپ ايتۋعا بولادى.
حالىقارالىق زەرتتەۋلەر قورىتىندىسى بويىنشا تاياۋ ارادا الەمدىك ەكونوميكانىӊ جاӊا تەندەنتسيالارعا نەگىزدەلەتىنىن ايتتى. ءداستۇرلى دۇكەندەر قىزمەتىنە, قولما-قول اقشاعا, وندىرىستەگى قول ەӊبەگىنە سۇرانىس ازايادى. بارلىق ساۋدا-ساتتىق پەن قىزمەت كورسەتۋ ەلەكتروندى تۇردە ينتەرنەت ارقىلى جۇزەگە اسادى.
رەسەي مەن تمد-داعى «Orange Business Services» بيزنەس-شەشىمدەر مەن يننوۆاتسيالار دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ەلەنا كراۋشكينانىڭ ايتۋىنشا, الماتى IT-كەڭەسى دەر كەزىندە قۇرىلدى. ەندى ونىڭ مۇمكىندىگىن بيزنەس پەن بيلىك اراسىنداعى دانەكەرلىككە جۇمىلدىرۋ كەرەك. 2019 جىلدىڭ ءۇشىنشى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتىداعى زاتتار ينتەرنەتى ءموبيلدى بايلانىس نارىعىمەن سالىستىرعاندا 3,5 ەسەگە كوبەيىپتى.
«SAS قازاقستان» بيزنەس ساراپشىلار كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اندرەي سۋستاۆوۆتىڭ ايتۋىنشا, IoT – زاتتار ينتەرنەتىنىڭ الەمدىك نارىعىنان ءوز ۇلەسىمىزدى الۋعا ءبىزدىڭ دە مۇمكىندىگىمىز بار ەكەن. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتىدا زاتتار ينتەرنەتى ءموبيلدى بايلانىس نارىعىمەن سالىستىرعاندا 3,5 ەسەگە كوبەيىپتى. قازىر كوممۋنيكاتسيالىق قۇرىلعىلاردا وتىراتىن 5 ميلليونداي ابونەنت بار. ء«داستۇرلى تىركەلگەن بايلانىستى ءموبيلدى قوندىرعىلار ىعىستىرا باستادى. بۇل نارىق ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ەندى. IوT – زامان اعىمىنىڭ ماڭىزدى جاڭا بولىگىنە اينالا باستادى», دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.
ايتا كەتەيىك, زاتتار ينتەرنەتى نارىعى اقپارات الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەلەكترونيكامەن, ينتەرنەتكە شىعۋ مۇمكىندىگىمەن جابدىقتالعان فيزيكالىق وبەكتىلەردىڭ جەلىسى. «IoT» وندىرىستىك تەحنولوگياسى قازاقستاننىڭ وڭدەيتىن جانە قايتا وڭدەيتىن سالاسىنا بەيىمدەلە باستايدى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.
قازاقستان دسۇ-عا كىرگەندە, ەۋرازيالىق وداققا مۇشە ەلدەردىڭ الدىندا كەدەندىك باجداردىڭ تومەندەتىلگەن مولشەرلەمەسى قولدانىلاتىن تاۋارلاردىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ جۇيەسىن قۇرۋ مىندەتتەمەسىن موينىنا العان ەدى. سونىڭ اياسىندا «ۆيرتۋالدى قويما» ءمودۋلى 1 ساۋىردەن باستاپ ىسكە قوسىلدى. مودۋل سالىق تولەۋشىنىڭ قويماسىنداعى تاۋاردىڭ قازاقستانعا اكەلۋدەن باستاپ, تۇتىنۋشىعا وتكىزۋگە دەيىنگى تىزبەگىن قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل قازاقستاندا زاتتاردىڭ ينتەرنەت نارىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان زاڭنامالىق قۇجاتتاردىڭ العاشقىسى.
«2018 جىلى رەسەي IoT-باعىتقا 4 ملرد اقش دوللارىن اۋداردى. بۇل قارجىعا اقپاراتتى تەحنولوگيانى ساتىپ الۋ, قىزمەت كورسەتۋ جانە بايلانىس سالالارىن اقپاراتتى تەحنولوگيا باعدارلامالارىمەن قامتاماسىز ەتۋ شىعىنى كىرەدى. 2019-2020 جىلدارى مەملەكەتتىك سەكتور IoT سەكتورىنا «اقىلدى قالالار» پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. IoT سەكتورىن جەكە-دارا دامىتا المايمىز. نارىقتىڭ بۇل سەگمەنتى الەمدىك تەحنولوگيالار نارىعىمەن ينتەگراتسيالانۋىمىزعا, تەحنولوگيا تىزبەگىنە تەزىرەك قوسىلۋىمىزعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى اندرەي سۋستاۆوۆ.
ساراپشىلار بىزگە IT نارىعىنىڭ قازىرگى قالىپتاسقان قۇرىلىمىن ەمەس, وعان قاتىستى كوزقاراستى وزگەرتۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى. وسىلاي بولعاندا ەكونوميكانى تسيفرلى جۇيەگە كوشۋدىڭ قارقىنى كۇشەيەتىن كورىنەدى. وسىعان قاتىستى IT قاۋىمداستىق پرەزيدەنتى نۇرلان يسين بىزبەن اڭگىمەسىندە IT نارىعىنىڭ ينتەگراتسياسى دەگەن تەرمين پايدا بولاتىنىن ايتتى. جەكەشەلەندىرۋ ناتيجەسىندە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتارى كوبەيدى. بىزگە ولارمەن باسەكەلەسۋگە تۋرا كەلەدى. ءبىز اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىمىزدى ءوزىمىز ازىرلەگەن اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ كۇشىمەن عانا قورعاي الامىز.
نۇرلان ءيسيننىڭ سوزىنشە, بارلىق سالانى بىردەي قامتىپ, وزىپ شىعۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان مۇمكىندىگىمىزگە ساي كەلەتىن, شامامىز كوتەرەتىن سەكتورلارعا قارجى سالعانىمىز دۇرىس شىعار. IT سالاسىندا باعىت-باعدار ناقتىلانباي, كونسەنسۋسقا جەتۋ مۇمكىن ەمەس.
«الماتىنىڭ IT مۇمكىندىگىن قازاقستاننىڭ مۇمكىندىگىنەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. سوندىقتان الماتىنىڭ IT سەكتورىنىڭ مۇمكىندىگى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە زەرتتەلۋى كەرەك. باعىت پەن باعدار زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا ناقتىلانۋى كەرەك. الماتى اكىمدىگى جانىنان قۇرىلعان IT-كەڭەسى وسى ماسەلەلەردى تەرەڭدەپ زەرتتەۋدى قولعا الۋى ءتيىس. بۇل باعىت-باعدارلاردى دۇرىستاپ ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ ءتۇيدى ويىن نۇرلان يسين.
