قوعام • 03 جەلتوقسان، 2019

ۆيرتۋالدى قازاقستان مەدياكەشەنى بولسا...

92 رەت كورسەتىلدى

جۋىردا ماسكەۋگە جول تۇسكەن ەدى. ساپار بارىسىندا كونە شاھاردىڭ كورىكتى جەرلەرىن ارالادىق. سوندا كوڭىلدەن شىققان ءبىر دۇنيە – قوزعالمالى، ياعني ديناميكالىق كينوتەاتر بولدى. بۇل ءوزى تۋريستىك الەۋەتتى تانىتۋدا تاپتىرمايتىن تەتىك ەكەن. زاريادە پاركىندە ورنالاسقان «پولەت» اتتى مەدياكەشەنگە كرەملدىڭ كونە مۇنارالارىن ارالاپ شىعىپ، مەيرامحانادا تۇستەنىپ العان سوڭ باس سۇققانبىز. باستاپقىدا ءبىزدىڭ جول باستاۋشى سەرىگىمىز «قازىر ۇشامىز» دەگەندە شىن مانىندە الدەبىر ۇرلەمەلى الىپ شارعا وتىرعىزا ما، الدە اتكەنشەككە مىنگىزە مە، ديريجابل مە، الدە نە قۇرال ەكەن دەپ ەكىۇداي كۇيدە ەلەڭدەگەنىمىز راس.

سويتسەك بۇل كادۋىلگى كينوتەاتر ەكەن. بىراق كوڭىلدە «قالاي ۇشامىز؟» دەگەن ساۋال تۇرعان سوڭ ورىندىققا جايعاسقاندا قاۋىپسىزدىك بەلبەۋىن مىقتاپ تارتىپ قويدىق. قۇددى ءبىر ۇشقىر ۇشاقتىڭ كاتاپۋلت ورىندىعىنداي اسپانعا قاراي اتىپ جىبەرە مە دەگەن قاۋىپ تە جوق ەمەس. سونىمەن نە كەرەك، توبىمىز تۇگەل جايعاسقان سوڭ جارىق ءسونىپ، قويۋ قاراڭعىدا اياق استىنداعى تەپكىشەك ارتقا قاراي سىرعىپ، ورىندىعىمىز جوعارى كوتەرىلگەندەي، اۋەدە ءىلىنىپ قالعانداي بولدى.

...بۇدان كەيىن ءبىز شىن مانىندە «ۇشتىق!». بەينەبىر قانات بايلاپ العانداي الگىندە عانا ءوزىمىز جاياۋ ءجۇرىپ ارالاعان كرەمل اۋلا­سىن­دا­عى ۋسپەنسكي، ارحانگەلسكي سوبورلارى، قىزىل الاڭنىڭ ۇستىمەن قانات قاعىپ كەلە جاتقاندايمىز. ءزاۋ بيىكتەن قاراعاندا تابان استىنداعى ادامداردىڭ بىزدە شارۋاسى جوق، ەرسىلى-قارسىلى جوڭكىلىپ، كولىكتەر زۋلاپ جاتىر. ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى، ماسكەۋ سيتي زاماناۋي ورتالىعىنىڭ ايدىك عيماراتتارىنىڭ توبەسىنەن لەزدە وتە شىقتىق. كەنەت قالانى تۇمان تورلادى دا، كوز الدىمىزدا رەسەيدىڭ بايتاق دالاسى جارق ەتىپ اشىلدى. سامعاۋ دەپ وسىنى ايت! سامۇرىقشا سامعاپ، قىرانشا قالىقتاعان ءبىز قيىر شىعىستان باستاپ، كامچاتكانىڭ جانارتاۋلارىنىڭ كراتەرىنىڭ ەرنەۋىنە دەيىن بارىپ، ەندى وت قايناپ جاتقان اۋزى­نا ۇڭىلە بەرگەندە، الا قاشقان ۇشقىر تاسپامىز ءسىبىردىڭ يت تۇمسىعى باتپايتىن قالىڭ تايگاسىن تاماشالاتىپ، قىزىققا ابدەن كەنەلتتى. كوز ۇشىندا ۇشىپ بارا جاتقان ۇشاق تۋرا جانىمىزدان موتورىن دۇرىلدەتىپ وتە شىققاندا شىن مانىندە سوعىپ كەتەردەي جانىڭىزدى قويارعا جەر تاپپاي قالاسىز. بىراۋىق قاپقازدىڭ زاڭعار شىڭدارىنان قاراعاندا ماڭدايىمىزدان قاتتى سوققان جەل قالپاعىڭىزدى ۇشىرارداي اسەردە قالادى ەكەنسىز. ال الىپ ەلدى قورشاعان تەڭىزدەردى كولبەي ۇشقاندا موتورلى قايىقپەن جارىسىپ، ءتىپتى ونىڭ سوڭىنان شاشىراعان سۋ تامشىلارى بەتىمىزگە بۇركىگەندە تاڭ-تاماشا بولدىق. وسىلاي، رەسەيدىڭ ۇلان-عايىر اۋماعىن ۇشقىش كىلەممەن شارلاعانداي ءماز-مەيرام بولىپ ءسوچيدىڭ قاپتاعان ستاديوندارىن دا، باتىر قالالار مەن ونداعى بەلگىلى ەسكەرتكىشتەردى دە ءبىر دەممەن قۇس قاناتى تالاتىن زەڭگىر بيىك­تەن كوز سالىپ كورىپ شىقتىق. بۇل ءبىر تاماشا تانىمدىق كۆەست بولدى. باس-اياعى 10-15 مينۋت­تىق فيلم اياقتالعاندا ونىڭ قىزىعىنا قانباي، بالاداي ەلتىگەن ءبىزدىڭ توپ «تاعى دا، تاعى دا كورەمىز» دەسىپ، ماسكەۋ تۋرالى ءفيلمدى قويدىردى.

سوڭىرا اتالعان مەدياكەشەندەگى كوك اسپان­نان كورگەن باعدارىمىزدى ناقتىلاساق، كومي رەس­پۋبليكاسىنداعى مان-پۋپۋ-نەردىڭ جەل قاققان تاس باعانالارىنىڭ اراسىمەن، ياكۋتياداعى لەنسكي قابىرعالارىن قاپتالداي ءوتىپ، اتاقتى سايانو-شۋشەنسكي گەس-ءىنىڭ سۋ قويماسىنا قۇلاپپىز جانە باسقا دا كورسە كوز توياتىن كورىنىستەر ۇسىنىلعان ەكەن.

بۇل زاماناۋي بەينەتاسپانىڭ ەڭ ۇتىمدى تۇسى – سەندىرە الاتىنداي ەڭ وزىق تەحنولوگيا­مەن تۇسىرىلۋىندە ءارى كورسەتىلۋىندە. بۇل ءبىر جاعىنان اياعىڭ جەتە بەرمەيتىن، اياعىڭ جەتسە، قارجىڭ جەتپەي، قارجىڭ جەتسە، ۋاقىتىڭ جەتە بەرمەيتىن ساياحات دەگەن سافاري دۇنيەنىڭ ورنىن باسا الاتىنداي جاقسى ويىن-ساۋىق كورىندى بىزگە. ەڭ باستىسى، مۇندا تاماشا ناسيحات بار. جانە ادەتتەگىدەي جۇرەك اينىتاتىن ناسيحات ەمەس، وزدى­گىڭىزدەن قىپ-قىزىل اقشاعا ساتىپ الاتىن نانىم­دى ناسيحات بار. كەشەننەن شىعىپ بارا جاتقاندا قازاقستاندىق قوناقتارعا قىزمەت كورسەتىپ جۇرگەن قىزمەتكەرىنەن سۇراعان ەدىك، مۇنداي نىسان الەمدە ساناۋلى ەلدە عانا بار ەكەنىن ايتتى. جىلىنا 2 ميلليوننان اسا ادام كەلەدى ەكەن. ياعني، ايتارلىقتاي تابىس كوزى دە.

ويدان وي بوتالادى. ەلىمىزدە ءتۋريزمدى دامى­تۋعا باعىتتالعان سان باعدارلاما مەن جوبا قولعا الىندى. بىراق كوبى ناتيجەسىز. ال وسى سياقتى ءبىر كەشەننىڭ قازاقستاننىڭ بارلىق تۋريستىك الەۋەتىن، تاريحى مەن تاۋەل­سىزدىك كەزىندەگى جەتىستىگىن كورسەتۋگە قاۋقا­رى ابدەن جەتەدى. ياعني، بىزدە بيۋدجەتتىڭ مىڭ-ميلليونداعان وراسان مول قارجىسى قۇرىلى­سى­نا عانا ەمەس، كەيىننەن ۇستاپ تۇرۋعا دا جۇمسالاتىن، بىراق ىلەۋدە ءبىر پايدالانىلاتىن عيماراتتاردىڭ ورنىنا وسى ىسپەتتى پايدالى كەشەندەردى سالۋعا بولماي ما؟ نەگە حان ءتاڭىرىنىڭ ۇشار باسىنان، كاسپيدىڭ كەڭ ايدىنىنان، الاتاۋدىڭ اق باسىنان، التايدىڭ مۇزتاۋىنان، كوكشەنىڭ ۇياداي كولدەرىنىڭ ۇستىنەن، ەلوردانىڭ ەڭسەلى عيماراتتارىنىڭ توبەسىنەن ۆيرتۋالدى تۇردە ۇشىپ وتپەسكە؟! تابىستى فرانشيزا ىزدەپ جۇرگەندەرگە ۇسىنىسىمىز – وسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تسيرك - الەم نازارىندا

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار