رۋحانيات • 27 قاراشا، 2019

پوەزيا پاديشاسى ارداقتالدى

53 رەتكورسەتىلدى

الماتى كوشەلەرى تاعى ءبىر جاڭا اتاۋمەن تولىقتى. قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ 80 جىلدىعىنا وراي الاتاۋ باۋرايىنداعى الىپ شاھاردىڭ ۇزىن ءارى كەڭ كوشەلەرىنىڭ بىرىنە اقىن ەسىمى بەرىلدى. 2018 جىلى الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ارنايى قاۋلىسىمەن الماتى قالاسى الاتاۋ اۋدانى العاباس شاعىن اۋدانىنان كوشە بەرىلگەن بولاتىن. وسى قاۋلى نەگىزىندە بەرىلگەن كوشەنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى «قازاق پوەزياسىنىڭ پاديشاسى فاريزا وڭعارسىنوۆا – 80 جىل» اتتى ەسكە الۋ شاراسىنا ورايلاستىرىلا وتكىزىلىپ، شاراعا نۇر-سۇلتان شاھارىنان جانە اتىراۋ وبلىسىنان ارنايى دەلەگاتسيالار كەلىپ قاتىستى.

«بۇگىنگى شارا ءبىزدىڭ ەلدىگىمىزدى بىلدىرەتىن، مەملەكەتتىگىمىزدى كورسە­تە­تىن ايتۋلى تاريحي شارانىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. اتىراۋدا اسپانمەن تالاسقان ەڭسەلى ەسكەرتكىش قو­يىلدى، ەلوردامىز نۇر-سۇلتان قالاسىنان كوشە بەرىلدى، ەندى مىنە، اقىن اپامىزدىڭ مەرەي­لى بەلەسىنە وراي الماتى قالا­سىن­دا دا ءدال سونداي شارانىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. كوشەگە اتاۋ بەرۋ بىرنەشە كەزەڭدەردەن تۇرا­تىن، بىرقاتار تالاپتار مەن جورال­عى­لار­مەن بايلانىستىرىلعان وتە جاۋاپ­كەرشىلىگى مول شارا. بىراق فاريزا وڭعارسىنوۆا اتىنا كوشە بەرىلەتىن كەزدە بارلىق كەزەڭدەرى جاۋاپتى تۇلعالار تاراپىنان ءبىراۋىزدان مويىندالىپ، ءبىر كىسىدەي قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قيىندىقسىز جۇزەگە اسقانىن كورسەتتى. سەبەبى قازاقتىڭ پوەزياسى، ونىڭ ىشىندە قىزدار پوەزياسى دەگەندە الدىمەن اۋىزعا ىلىنەتىنى فاريزا اپامىزدىڭ ەسىمى جانە نازىك تە سىرشىل اقىننىڭ شىعارماشىلىعى الدىمەن ويعا ورالادى. سوندىقتان الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن جانە قالالىق ءماسليحاتتىڭ شەشىمىمەن شاھاردىڭ جۇرەگىندەگى ەڭ ءىرى ماگيس­ترالدى كوشەلەردىڭ بىرىنە فاريزا وڭعارسىنوۆانىڭ ەسىمى بەرىلىپ وتىر. قۇتتى بولسىن!» دەدى الماتى قالاسى اكىمىنىڭ كەڭەسشىسى ماماي احەتوۆ.

1960 جىلداردىڭ اياعىنا قاراي جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ شاقىرۋىمەن اتىراۋدان الماتىعا شاقىرىلعان فاريزا اقىن قىرىق جىلعا جۋىق ءومىرىن وسى قالادا وتكىزدى. اسپاننان نايزاعاي تۇس­كەندەي جارقىلداعان جاسىن ولەڭ­دەرىمەن ءدۇيىم جۇرتتى جالت قارات­قان جاس اقىننىڭ الماتىعا كەلۋى ادەبي ورتادا ۇلكەن وقيعا رەتىندە قابىلدانادى. ەلدە ءجۇرىپ-اق قالامگەرلىك قارىمىن تانىتىپ ۇلگەرگەن ول الماتىعا كەلىسىمەن كىلەڭ ادەبيەت مايتالماندارىمەن بىرگە شىعارماشىلىق قازانىندا قايناپ، تەرەڭدىگىن تانىتىپ، پوەزياداعى دارا قۇبىلىس ەكەنىن دالەلدەي ءتۇستى. وقىرماندارىنىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان ەڭ تاڭداۋلى ولەڭدەرىن دە ءدال وسى قالادا جازدى. جيىندا ءسوز العان قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارما تو­راعا­سىنىڭ ورىنباسارى مەرەكە قۇلكەنوۆ فاريزا اقىننىڭ ەل استاناسى نۇر-سۇلتان قالاسىنا قونىس اۋدارعانعا دەيىن قازاقتىڭ ساناسىنىڭ، نامىسىنىڭ ويانۋىنا، ەل رۋحىنىڭ وسۋىنە وسى قالادا ءجۇرىپ، ءبىر ادامداي قىزمەت ەتىپ، تۇلعا رەتىندە تولىسا تۇسكەنىن، وتتى ولەڭدەرىمەن قازاقتىڭ رۋحاني اناسى بولعانىن اتاپ ءوتتى.

حالىقتىڭ ءىلتيپاتىن قۇجاتپەن بەكىتىپ، اۋماعى اباتتاندىرىلىپ، كەلەشەكتەگى ينفراقۇرىلىمى كەمەل بولاتىن كوز تارتار اۋدان­دا­عى جاڭا كوشەنىڭ بويىندا ۇي­ىم­­داستىرىلعان جيىندى قالا اكىم­دىگىنىڭ وكىلدەرى زەنكوۆ كوشەسىندەگى بيىك ءۇيدىڭ جانىندا جالعاستىردى. ءبىر اۋلەتتىڭ عانا قىزى بولىپ ومىرگە كەلىپ، ومىرشەڭ ولەڭدەرىنىڭ اقيقاتىمەن، شىنايىلىعىمەن تۇتاس ۇلتتىڭ قىزىنا اينالىپ كەتكەن فاريزا وڭعارسىنوۆا ءومىر سۇرگەن ۇيدەگى ەسكەرتكىش تاقتاعا گۇل شوقتارى قويىلىپ، مۇندا دا ادەبيەتتەگى ارىپتەستەرى مەن سىيلاس، سىرلاس زامانداستارى، اعايىن، باۋىرلارى جىلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. سوڭىنان اقىن رۋحىنا باعىشتالىپ قۇران وقىلىپ، اس بەرىلدى. اقىننىڭ ادەبيەتتەگى، قوعامداعى ورنى تۋرالى، كىسىلىك قاسيەتى مەن پوەتيكالىق بولمىسى جايلى پاراساتپەن ورىلگەن ەستەلىكتەر توپتاماسىن تارقاتقان نۇرلان ورازالين، ۇلىقبەك ەسداۋ­لەت، سماعۇل ەلۋباي، عاي­نيكەن بيباتىروۆا، زەينوللا بەي­سەنعاليەۆ، قالي سارسەنباي، تاعى باسقا قاناتتاس قالامداستارى، قۇربى­لارىنىڭ لەبىزىنەن اقىن پورترەتى ءار قىرىنان كورىنىس تاۋىپ، قازاق رۋحانياتىنا ءىز تاستاپ كەتكەن ءىرى بەينەنىڭ ەشقاشان كومەسكى تارتپايتىنىنا سەندىرە ءتۇستى. اقىننىڭ 80 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان شارالار لەگى م.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا وتكەن سالتاناتتى جيىنمەن تۇيىندەلىپ، ونەر شەبەرلەرىنىڭ كونتسەرتىنە ۇلاستى.

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار