«بۇۇ جانە ايەلدەر» ۇيىمى جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ۇيىمداستىرعان بۇل كەزدەسۋ 2030 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان تۇراقتى دامۋ سالاسىندا قابىلدانعان گەندەرلىك تەڭدىك مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ ءۇشىن قولدا بار رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان.
تمد شەڭبەرىندە گەندەرلىك كورسەتكىشتەردى ىسكە اسىرۋداعى ىلگەرىلەۋ ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك مارتەبەسىنىڭ رەگرەسى بايقالاتىن ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن ماڭىزدى.
بۇۇ ايەلدەر ۇيىمىنىڭ ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرى بويىنشا وڭىرلىك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بلەرتو چەلو ءوز قۇتتىقتاۋىندا گەندەرلىك تەڭدىكتەگى كۇن ءتارتىبىنىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى باسىمدىقتارىن اتاپ ءوتتى. «بۇل قۇقىق جانە وسى قۇقىقتى جۇزەگە اسىرۋ ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋدەگى مۇمكىندىك. ايەلدەر مەن قىزداردىڭ مۇمكىندىكتەرىن ساقتاۋ ارقىلى ءبىز ادىلدىك پەن ينتەگراتسياعا قول جەتكىزە الامىز. سونداي-اق بارلىق سالادا جۇمىس ىستەيتىن بولاشاق ۇرپاعىمىز ءۇشىن قورشاعان ورتانى ساقتاي الاتىن ەكونوميكالىق ورتا قۇرا الامىز», دەدى بلەرتو چەلو.
جاقىن كورشىمىز قىرعىز ۇكىمەتىنىڭ «بىرلىك, سەنىم, جاسامپازدىق» باعدارلاماسىنا گەندەرلىك ماقساتتى كورسەتكىشتەردى ەنگىزىپتى. ال تاجىكستان بولسا گەندەرلىك ماقساتتى كورسەتكىشتەردى 2030 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ ستراتەگياسىنا ەنگىزگەن. ال وزبەكستاننىڭ حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ تۋرالى ستراگەگياسى باسىم سەكتورلاردا ايقىندالعان. قازاقستاندا بۇل پروتسەسس ەۆوليۋتسيالىق جولمەن ءجۇرىپ جاتىر.
2018 جىلى تامىز ايىندا قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى تمد ۇيلەستىرۋ بويىنشا ۇلتتىق قۇرىلىم قۇرۋ تۋرالى قاۋلى شىعاردى. 2019 جىلى شىلدە ايىندا نيۋ-يوركتەگى جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي فورۋمدا العاش رەت ەرىكتى ۇلتتىق شولۋىن ۇسىندى.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆ قازاقستان ۇكىمەتى «بۇۇ – ايەلدەر» نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ەلدىك وفيسىمەن گەندەرلىك تەڭدىك جانە ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ بويىنشا باعدارلامالىق قىزمەتى شەڭبەرىندەگى سىندارلى ءوزارا ارەكەتتەستىكتى جالعاستىرۋدى ماڭىزدى سانايتىنىن ايتتى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ العاشقى جولداۋىندا ايەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە قولداناتىن جازانى قاتاڭداتۋدى تاپسىردى. وسىعان بايلانىستى پارلامەنت قولدانىستاعى زاڭ جوباسىنا وزگەرىستەر ەنگىزدى. سونداي-اق «قازاقستان وتباسى زورلىق-زومبىلىقتان تازا» قاناتقاقتى جوباسى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە قارسى تۇرۋ تۋرالى جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزىنە اينالاتىن سياقتى.
بۇگىندە قازاقستاننىڭ قارجى سالاسىندا باسشىلىق قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ سانى 30 پايىزدان اسادى. ايەلدەر 500-دەن استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس كومپانيالارىن باسقارۋدا, ياعني ولاردىڭ 43 پايىزىن قۇراپ وتىر. وسى سەكتوردا قۇرىلعان بارلىق جۇمىس ورنىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ايەلدەرگە تيەسىلى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەر ۇلەسى – 56 پايىز, باسشىلىق لاۋازىمدىق قىزمەتتەردە 41 پايىز, ديپلوماتيالىق كورپۋستا 3 ايەل ەلشى, بۇۇ جانىنداعى جەنەۆا كەڭسەسى تۇراقتى وكىلدىگىندە 1 قازاقستاندىق ايەل بار.
سونىمەن قاتار جيىندا قازاقستاننىڭ بۇۇ-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ باعىتىندا اتقارعان جۇمىستارى جونىندە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرجان اشىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە كەز كەلگەن سالاداعى ايەلدەردىڭ ۇلەسىن 30 پايىزعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن.
«2015 جىلى بۇۇ-نىڭ باس اسسامبلەياسى كەزىندە ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ ءبارى 17 ورنىقتى دامۋ ماقساتىن بەكىتكەن بولاتىن. سونىڭ ءبىرى گەندەرلىك ساياساتقا قاتىستى. مەجەنىڭ باستى ماقساتى قوعامنىڭ جارتىسىن قۇرايتىن ايەلدەر قاۋىمىنىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانا وتىرىپ, تەپە-تەڭدىك ساقتاۋعا كوڭىل ءبولۋ», دەدى ە.اشىقباەۆ.
ەل ىشىندە نەكەسى بۇزىلىپ جاتقان وتباسىلاردىڭ سانى الاڭداتارلىق. ساراپشىلار جاڭا زامان جاڭا تولقىنداعى جاستار بۋىنىن قالىپتاستىرعانىن جانە ول وتباسىلىق قۇندىلىقتارعا دا اسەرىن تيگىزە باستاعانىن ايتادى.
«بۇل ءىس-شارانىڭ قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ گەندەرلىك تەڭدىك جانە ايەلدەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىنە بەلسەندى كوڭىل ءبولۋى اياسىندا وتكەنى قۋانتۋدا. اعىمداعى جىلدىڭ كۇزىندە جەنەۆاداعى بۇۇ كوميتەتىندە قازاقستان ايەلدەرگە قاتىستى كەمسiتۋشiلiكتiڭ بارلىق نىساندارىن جويۋ تۋرالى كونۆەنتسيا اياسىنداعى مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ تۋرالى 5-ءشى بايانداماسىن ۇسىنادى, سونداي-اق بەيجىڭ دەكلاراتسياسى مەن «بەيجىڭ+25» ءىس-قيمىل پلاتفورماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا وڭىرلىك كەڭەستەرگە قاتىسادى» دەدى ەرجان اشىقباەۆ
«بۇۇ – ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى يلەين كونكيەۆيچ وتكەن ءىس-شارانىڭ قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ ەلدەگى گەندەرلىك كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋعا دەگەن مىندەتتەمەسىن راستايتىنىنا سەنىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى.
«وسى كەزدەسۋدە ۇسىنىلعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى ورتالىق ازياداعى گەندەرلىك تەڭسىزدىك پروبلەماسىن شەشۋ ءۇشىن ءىس-قيمىلعا جاڭا سەرپىن بەرەدى دەگەن ءۇمىت بار. جيىن قورىتىندىسى بويىنشا گەندەرلىك مەينستريمينگتى ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن ساياساتتاعى, ەكونوميكاداعى جانە قوعامداعى ايەلدەر كوشباسشىلىعىن دامىتۋعا باعىتتالعان ۇسىنىمدار ازىرلەندى.
الماتى
