ونىڭ شىعارمالارى قالام ۇستاعانداردى قىزىقتىرماي قويمايدى. كوپ جازعان, جاڭاشا جازعان. «دومبىرا», «كوكشەتاۋ», «ەكسپرەسس», «قىزىل ات», «الباتروس» پوەمالارى, «باقىت جولىندا», «قىزىل سۇڭقارلار» پەسالارى, «ايشا», «جەمىستەر» پوۆەستەرى, «تار جول, تايعاق كەشۋ» رومانى, قازاق فولكلورىنىڭ تاريحىنا ارنالعان «قازاق ادەبيەتى كىتابى» بۇل ونىڭ كەيىنگە قالدىرعان مۇراسى, جەكە شىعارماشىلىعى. ونىڭ ۇستىندە جۇزدەگەن پۋبليتسيستيكالىق ماقالاسى بار. ال «ەڭبەكشىل قازاق» گازەتىنىڭ رەداكتورى (قازىرگى «Egemen Qazaqstan»), حالىق اعارتۋ كوميسسارىنىڭ ورىنباسارى, حالىق كوميسسارلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان پرولەتار جازۋشىلارى اسسوتسياتسياسىنىڭ باسشىسى, قىزىلوردا حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ, تاشكەنتتەگى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سىندى قىزمەتتەردە ونىڭ قايراتكەرلىگى, ازاماتتىق پوزيتسياسى تانىلدى. عىلىمي كونفەرەنتسيانى جۇرگىزگەن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ ساكەن سەيفۋللين ءومىربايانىنىڭ ءبىر پاراسىن بايانداپ, ونىڭ جاستاي ەلدىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك ومىرىنە ارالاسىپ, باسىن بايگەگە تىككەنىن ايتتى. «قازاق جاستارىنىڭ, زامانداستارىنىڭ ءبىلىمدى, زيالى, وتانشىل بولۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى عاجاپ. ونىڭ جىرلارى جاڭا قوعام قۇرۋشىلاردى جىگەرلەندىردى. ەرەكشە رۋح بەرىپ, ۇلتتىڭ ويانۋىنا ايرىقشا اسەر ەتتى. اسىرەسە 1923 جىلى «ەڭبەكشىل قازاقتا» جاريالانعان «قازاقتى قازاق دەيىك» اتتى ماقالاسى بۇرىن بىردە كيرگيز, بىردە كايساك اتانىپ كەلگەن حالقىمىزدىڭ قازاق اتىنىڭ قايتارىلۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى. ايتا بەرسە ونىڭ شىعارماشىلىعى دا, ۇلت ءۇشىن اتقارعان قىزمەتى دە ۇشان-تەڭىز. ساكەن تاقىرىبى – تەلەگەي-تەڭىز تاقىرىپ», دەدى رەكتور. جيىندى اشىپ, العاشقى قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەگەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ ساكەننىڭ 28 جاسىندا قيىن كەزدە, ورتالىقتاندىرىلعان بيلىكتىڭ تۇسىندا ۇلكەن ساياساتقا ارالاسقانىن, ايتسە دە ءوزىنىڭ بىلىمدىلىگىمەن, اقىل-پاراساتىمەن, وتانشىلدىعىمەن ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. «الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى, سونىڭ ىشىندە مادەنيەت, ءبىلىم, ءباسپاسوز ماسەلەلەرىن كوتەردى. حالىقتىڭ ساۋاتسىزدىقتان, كەدەيلىكتەن شىعۋ جولدارىن كەڭەس ۇكىمەتى باسشىلارىنىڭ الدىنا قويا ءبىلدى. سولايشا مەملەكەتىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا ەڭبەك ەتتى. قىرىق ءتورت-اق جىل عۇمىر كەشتى. ءبىز مۇنداي ازاماتتاردى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك», دەدى ب.ساپارباەۆ.
ساكەن سەيفۋلليندى ءبىر ادامنىڭ بويىندا بىرنەشە قاسيەتتىڭ جارقىراي كورىنۋىنىڭ مىسالى دەۋگە بولادى. ونىڭ اقىندىعى, جازۋشىلىعى, انشىلىگى, قايراتكەرلىگى, سىربازدىعى, ءسان-سالتاناتى تالاي ەڭبەكتەرگە جۇك بولدى. دەسە دە ونىڭ ازاماتتىق پوزيتسياسىنا قاتىستى كەيدە ءباسپاسوز بەتتەرىندە ۇساق داۋلاردىڭ بوي كورسەتىپ قاپ جۇرگەنىن دە ايتپاۋعا بولمايدى. ول – داڭقتى تۇلعانىڭ كەڭەس وكىمەتى جاعىندا قىزمەت ەتۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇعان قاتىستى ءوز كوزقاراسىن جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت بىلايشا جەتكىزدى: «الاش ارىستارى بارريكادانىڭ ەكى جاعىندا تۇرسا دا, ءبىر مۇددەگە – قازاقتىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتتى. ءبىز مۇنى باعالاۋىمىز كەرەك». ۇ.ەسداۋلەت ءوز زامانىندا تۇلعانىڭ قازاق ءتىلىن قورعاپ توعىز ماقالا جازعانىن, سولايشا 1924 جىلدىڭ شىلدەسىنەن باستاپ كەڭسە قاعازدارى ءوز انا تىلىمىزدە جۇرگىزىلە باستاۋىنا زور ەڭبەك سىڭىرگەنىن باسا ايتتى.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك نەگيموۆ بايانداما جاساپ, سەيفۋللين پوەزياسىنىڭ جاڭاشىلدىعىن ونداعى سان قىرلى, سان سيپاتتى ءھام مىڭ بوياۋلى, مىڭ اۋەزدى يىرىمدەرمەن ءتۇسىندىردى. «ساكەننىڭ پوەزياسى بىردە نايزاعاي داۋىلىنداي, بىردە سۇڭقاردىڭ داۋسىنداي, اققۋدىڭ سۇڭقىلىنداي, كەيدە ۇيرەكتىڭ سىمپىلىنداي, قازدىڭ قاڭقىلىنداي الۋان دىبىستار شىعارادى. ونىڭ پوەزياسى جاڭاشا داۋىس, جاڭاشا ينتوناتسيا, جاڭاشا ەكپىنمەن ورنەكتەلگەن», دەدى پروفەسسور. ال پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ ساكەن سەيفۋلليندى ۇعىمعا, سيمۆولعا اينالعان تۇلعا رەتىندە قاراستىردى. «قازاق ءۇشىن ساكەننىڭ ورنى بولەك ەكەنىن ايتىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق. باسقاسىن بىلاي قويعاندا ساكەن باتاعا كىرگەن ادام عوي. «ساكەننىڭ ءسانىن بەرسىن» دەپ باتا بەرەمىز. باتاعا كىرگەن ادام قاسيەتتى ادام. بۇل ۇعىمعا, سيمۆولعا اينالعان جان. ساكەن – سۇلۋلىقتىڭ, سەرىلىكتىڭ, تەكتىلىكتىڭ, تازالىقتىڭ, ەرلىكتىڭ سيمۆولى», دەدى س.ابدراحمانوۆ.
كونفەرەنتسيادا تۇلعا تۋرالى ەكى كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. العاشقىسى – تۇركسوي ۇيىمى شىعارعان ء«ۇش ارىس» اتتى كىتاپ-البوم. كىتاپ-البوم قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە گەرمانيادا جارىق كورگەن. وندا ساكەن, ءىلياس, بەيىمبەت جايلى دەرەكتەر, زەرتتەۋلەرگە قوسا قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ دە تۋىندىلارىنا ورىن بەرىلگەن. جيىندا بايانداما جاساعان تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باسشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ ءبىر جىلدا رەپرەسسياعا ۇشىراعان قازاق ادەبيەتىنىڭ ءۇش بايتەرەگى تۋرالى مازمۇندى بايانداما جاساپ, جاڭا تۇرپاتتى ادەبيەتتىڭ باستاۋىندا تۇرعان تۇلعالاردىڭ تەك قازاقتىڭ عانا ەمەس, ءيسى تۇركى جۇرتىنىڭ ماقتانىشى ەكەنىن جەتكىزدى. سەيفۋللين جايلى ەكىنشى كىتاپ – «ساكەن» دەپ اتالادى. رەپرەسسياعا ۇشىراعان قازاق زيالىلارىنىڭ مۇراسىن زەرتتەيتىن «ارىس» قوعامدىق قورى شىعارعان كىتاپ جايىندا بەلگىلى ايتىس اقىنى امانجول ءالتاي باياندادى.
جيىن سوڭىندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىگىنىڭ كەڭەسشىسى ل.پ.ۆوروبەۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى س.ۆ.انانەۆا, قىرعىز رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ا.احماتاليەۆ قاتارلى عالىمدار بايانداما جاسادى.
