مەرەيتوي اقتاۋ قالاسىندا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ اتىنداعى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى عيماراتىنىڭ جانە عيمارات الدىنا قويىلعان جازۋشى ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋىمەن باستالدى.
تاۋ تۇلعالى تالانت, عۇلاما ويشىل ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ ەرەن ەڭبەگى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق ەكەنىن ايتقان قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭعار جازۋشى, اسا كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ تەك ماڭعىستاۋ ءوڭىرى عانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا دەپ باعالادى.
ء–بىز بۇگىن رۋحىن ۇلىقتاپ وتىرعان ءابىش كەكىلباي ۇلى – ادامزاتتىق بولمىستىڭ جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن ءبىرتۋار تۇلعا, قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتى. حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ازاماتتاردىڭ ەسىمىن جادىمىزدان شىعارماۋ – بارشامىزدىڭ پارىزىمىز. ەلباسىنىڭ «شىركىن-اي, وسىنداي قازاقتار كوبىرەك بولسا ەكەن», دەپ ءابىش اعاعا ريزاشىلىق ءبىلدىرۋى تەگىن ەمەس. زيالى قاۋىم وعان ايرىقشا قۇرمەت كورسەتىپ, «قازاقتىڭ تاڭدايى» دەپ اتادى,– دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىنا يە بولعان تۇڭعىش قالامگەردىڭ ادەبيەت الەمىنە كەلگەننەن باستاپ ۇلتتىق سانانى ساقتاۋ ءۇشىن مول ۇلەس قوسقانىنا, انا ءتىلىمىزدى, سالت-ءداستۇرىمىزدى جانە ءتول مادەنيەتىمىزدى دارىپتەپ, حالقىنا ادال قىزمەت ەتكەنىنە توقتالدى. ۇلتتىق بولمىس پەن ۇلتتىق رۋح ءا.كەكىلباي ۇلى شىعارماشىلىعىنىڭ دىڭگەگىنە اينالعانىن ايتتى.
–«اڭىزدىڭ اقىرى», «ەلەڭ-الاڭ», «ۇركەر», «شىڭىراۋ» – قايتالانباس تۋىندىلار. كلاسسيك قالامگەردىڭ بۇل ەڭبەكتەرى الەم ادەبيەتىنىڭ التىن قورىنا تيەسىلى. جازۋشى قارا ءسوزدىڭ قۇدىرەتى ارقىلى ەلدىڭ نامىسىن وياتىپ, رۋحىن كوتەردى, – دەپ باعا بەردى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت مەملەكەتىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى قالامگەردىڭ ۇلت تاعدىرى تۋرالى ماقالالارىندا تولىق كورىنىس تاۋىپ, قوعامنىڭ شىنايى سيپاتىن تانىتقان ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ كوسەمسوزى حالىقتىڭ رۋحاني ازىعىنا اينالعانىن, زاڭعار جازۋشىنىڭ تۋىندىلارىنا تاريح پەن تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاۋ بولعانىن ءسوز ەتتى.
– ونىڭ ءبىلىمى, كوزقاراسى, شىن مانىندە, شەكسىز, بىرەگەي جانە امبەباپ. ءابىش كەكىلباي ۇلى – قازاقتىڭ بولمىس-بىتىمىنە الەمدىك كەڭىستىكتەن كوز سالعان كەمەل ويدىڭ يەسى. ۇلى اباي ء«ولدى دەۋگە بولا ما, ويلاڭدارشى, ولمەيتۇعىن ارتىندا ءسوز قالدىرعان» دەيدى. ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ شىعارمالارى عاسىردان-عاسىرعا ۇلاساتىن رۋحاني قۇندىلىق بولىپ قالاتىنى ءسوزسىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ عۇلاما جازۋشى عانا ەمەس, اسا كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ەكەنىن, ەلباسىنىڭ سەنىمدى سەرىگى رەتىندە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ نەگىزىن قالاۋعا قوسقان ۇلەسى وراسان زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى جازۋشىنىڭ ەلىمىزدەگى جوعارى لاۋازىمداردا قىزمەت ىستەپ, حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەنىن, جوعارعى كەڭەس توراعاسى, مەملەكەتتىك حاتشى, سەناتور قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارعانىن ايتتى.
– ءابىش كەكىلباي ۇلى تاۋەلسىزدىگىمىزدى قورعاۋعا جانە نىعايتۋعا اتسالىسقان اسا كورنەكتى قوعام قايراتكەرى بولعانىنا ەشقانداي كۇمان جوق. ويتكەنى ول قازاقتىڭ وي-ساناسىن جاڭعىرتقان ۇلى وزگەرىستەردىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. كورنەكتى قايراتكەر ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تاريحي شەجىرەسىندە ءوز قولتاڭباسىن قالدىردى. ونىڭ «تاۋەلسىزدىك – ءتاتتى ءسوز عانا ەمەس, ۇلتتىق جاۋاپكەرشىلىك» دەگەن تۇجىرىمى بارشاعا وي سالادى,– دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءابىش كەكىلباي ۇلى ەل مۇددەسىن بارىنەن دە بيىك قويعان ناعىز پاتريوت, سانالى عۇمىرىن ەلىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتۋگە ارناعان ارداقتى ازامات, بارشا جۇرتقا ۇلتجاندىلىقتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن تۇلعا ەكەنىن ايتا كەلە, قازىرگى قازاقستاندىق پاتريوتيزم ءۇش تۇعىرعا نەگىزدەلۋى كەرەك دەپ سانايتىنىن ءمالىم ەتتى.
– ءبىرىنشى, پاتريوتيزم ءتول تاريحىمىز بەن شىققان تەگىمىزدى تەرەڭ ۇعىنۋدان باستالادى. حالقىمىزدىڭ باسىنان وتكەن قيلى زاماندى جانە ەل ەڭسەسىن كوتەرگەن جەتىستىكتەردى جاس ۇرپاقتىڭ بىلگەنى وتە ماڭىزدى. ءتۇپ-تامىرىمىز مىڭجىلدىقتارعا ۇلاسادى. مۇنى ماقتانىش سەزىممەن ايتۋ – پارىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونداي-اق ول تاريحىمىزعا قاتىستى كوپتەگەن دەرەكتى جارىققا شىعارۋ قاجەتتىگىنە, ازاتتىق ءۇشىن كۇرەسكەن ارىستارىمىزدىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ارقىلى ازاماتتارىمىزدىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ بويىنا وتانشىلدىقتى دارىتا الاتىنىمىزعا ءمان بەردى.
– ەكىنشى, پاتريوتيزم مەملەكەتىمىزدى جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى قۇرمەتتەۋدەن باستالادى. مەملەكەتىمىزدىڭ قازىرگى قۇندىلىقتارىن باعالاۋ بارشامىزعا ورتاق مىندەت. بەرەكە مەن بىرلىك, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىق, تاتۋلىق پەن كەلىسىم – ءبىزدىڭ باستى بايلىعىمىز. كوپشىلىك, اسىرەسە جاستار مەملەكەت بولماسا, ۇلت بولمايتىنىن ۇعىنعانى ءجون. بۇگىنگى بۋىن ءتۇرلى قاۋەسەتتىڭ جەتەگىنە ەرمەي, ەل ىرگەسىنىڭ بۇتىندىگىن ساقتاۋعا اتسالىسۋى كەرەك, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان ءپاتريوتيزمى» ۇعىمى ءبارىمىز ءۇشىن ۇلتتىق قۇندىلىق بولۋى قاجەت ەكەنىنە, بۇكىل يدەولوگيا وتاندى شەكسىز سۇيۋگە باعىتتالۋ كەرەكتىگىنە توقتالىپ, ەلىمىزدەگى جاستار ۇيىمدارىن وسى يگى باستاماعا جۇمىلۋعا شاقىردى.
– ءۇشىنشى, ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ەڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلىپ, الەمدەگى لايىقتى ورنىمىزدى الۋ. وتانسۇيگىشتىك – جاي عانا ۇران تاستاۋ ەمەس. قازىرگى تاڭدا بۇل ءبىلىم الۋ, عىلىمعا ۇمتىلۋ, يننوۆاتسيا مەن تەحنولوگيانى يگەرۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. بۇگىنگى زامان – بىلەكتىنىڭ ەمەس, ءبىلىمدىنىڭ, ياعني, اقىل-وي باسەكەسىنىڭ زامانى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت جاستارىمىز قازاق ەلىن بۇكىل دۇنيەجۇزىنە تانىتاتىن جوبالار مەن باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تالپىنۋى كەرەك دەدى. سوندا عانا وتانشىل, ۇلتجاندى ۇرپاقتى جاڭا گەوساياسات, گەوەكونوميكا جاعدايىنا بەيىمدەي الاتىنىمىزدى ايتتى. قازاقستان ءپاتريوتيزمى وسىنداي ءۇش تۇعىرعا نەگىزدەلسە, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نىعايىپ, ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىنا جول اشاتىنىنا توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاق زيالىلارىنىڭ سالماقتى ءسوزى – تاربيەنىڭ ءتيىمدى قۇرالى دەپ ەرەكشە ەكپىن بەردى.
– بۇگىنگى كۇنى زيالى قاۋىمنىڭ ماڭىزدى مىندەتى وسكەلەڭ ۇرپاقتى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋ دەپ سانايمىن,– دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءسوز سوڭىندا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «ۇرپاعىنا يە بولا الماعان جۇرت ۇلتتىقتان ايىرىلادى» دەگەن ءسوزى ءاردايىم ەسىمىزدە تۇراتىنىن ايتىپ, جازۋشىنىڭ مول مۇراسى, ونەگەلى تاعىلىمى وسى ماقساتقا قىزمەت ەتە بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
مەرەيتويدىڭ اشىلۋىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ب.ساپارباەۆ, ءا.كەكىلباي ۇلىنىڭ جارى كلارا جۇمابايقىزى, ەلىمىزگە بەلگىلى اقىن-جازۋشىلار, قوعام قايراتكەرلەرى, جازۋشىنىڭ زامانداس-دوستارى جانە بىرنەشە ەلدەن كەلگەن قوناقتار قاتىستى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى س.ابدراحمانوۆ ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە: ء«ابىش ەسىمدى دانىشپاندى وسىدان سەكسەن جىل بۇرىن قازاق حالقى بۇكىل الەمگە «وسىنداي دا ۇل تابا الامىز!» دەۋ ءۇشىن تۋعانداي كورىنەدى. حالقىمىز ابىشتەي پەرزەنتىن ءبىر ادامنىڭ بويىنا كىسىلىكتىڭ دە, كىشىلىكتىڭ دە, دانالىقتىڭ دا, دارالىقتىڭ دا, سارالىقتىڭ دا, شەشەندىكتىڭ دە, كوسەمدىكتىڭ دە قاتارىنان بىتە الاتىنىن, ءبىر ادامنىڭ ءارى جازۋشى, ءارى اقىن, ءارى دراماتۋرگ, ءارى اۋدارماشى, ءارى فيلوسوف, ءارى تاريحشى, ءارى ادەبيەتتانۋشى, ءارى ونەرتانۋشى, ءارى الەۋمەتتانۋشى, ءارى ساياساتتانۋشى, ءارى ساياساتكەر, ءارى قايراتكەر بولا الاتىنىن دالەلدەۋ ءۇشىن, سولاردىڭ بارىندە دە ءبىر ادامنىڭ كەمەلدىككە جەتە الاتىنىن كورسەتۋ ءۇشىن تۋعانداي كورىنەدى», دەي كەلە, قازىرگى الەمدەگى قالام ۇستاعان ادامعا قويىلار ەڭ بيىك تالاپتىڭ, سۋرەتكەر اتاۋلى سالىنار ەڭ قاتال سىناقتىڭ قاندايىنا دا شىداس بەرەتىن, الەم ادەبيەتىندەگى ۇلى جازۋشىلارعا ءتان قاسيەتتەردىڭ ءبارى بار ءابىشتىڭ شىن كەمەڭگەرلىگىن دالەلدەۋ, ءتۇسىندىرۋ, ناسيحاتتاۋ جونىندە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
ەل ازاماتتارى اتىنان ءسوز العان مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ز.الشىمباەۆ پەن اقىن س.نۇرجان ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ ەسىمى مەن ەڭبەگىن ارداق تۇتىپ ارنايى كەلگەن مەملەكەت باسشىسىنا, قوناقتارعا ماڭعىستاۋلىقتار اتىنان العىس ايتىپ, ءابىشتىڭ شىعارماشىلىق جانە ازاماتتىق بولمىسىنا تىڭ ويلارىمەن توگىلتە باعا بەردى.
وسى كۇنى مەملەكەت باسشىسى اقتاۋ قالاسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ اتى بەرىلىپ, جاڭا عيماراتقا كوشكەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءساۋىر ايىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنا جاساعان جۇمىس ساپارى كەزىندە ايماق اكىمدىگىنە مۋزەي قۇرىلىسىن ساپالى ءارى ۋاقتىلى اياقتاۋدى تاپسىرعان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءابىش كەكىلباي ۇلى اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى زاڭعار جازۋشىنىڭ سەكسەنجىلدىق مەرەيتويى شەڭبەرىندە پايدالانۋعا بەرىلدى.
جالپى, بۇل كەشەن ء«ابىش كەكىلباي ۇلى مادەني ورتالىعى» دەپ اتالادى. وندا ماڭعىستاۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنەن بولەك, كىتاپحانا مەن وبلىستىق مۋزىكالىق-دراما تەاتردىڭ عيماراتى دا سالىنادى. كەشەننىڭ قۇرىلىسى بيىلعى قاڭتار ايىندا باستالعان. تولىق اياقتالۋى 2020 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنا جوسپارلانعان. ونىڭ جالپى اۋماعى 10,6 گەكتار جەردى قۇرايدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىستىق مۋزەيدىڭ جاڭا عيماراتىن ارالاپ كوردى. ەستەلىك كىتاپقا تىلەگىن جازىپ, قولتاڭبا قالدىردى.
ايتا كەتەيىك, ورتالىق الدىنداعى الاڭعا ورنالاسقان ەسكەرتكىشتىڭ اۆتورى – ءمۇسىنشى, سۋرەتشى كوشەر بايعازيەۆ. قولادان تۇرعىزىلعان ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى – 3,5 مەتر, سالماعى – 3,5 توننا بولسا, تۇعىرىنىڭ بيىكتى – 2,4 مەتر.
قۇنى 48 ملن تەڭگە تۇراتىن جوبانىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى 2019 جىلى مامىردا NCOC كومپانياسىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن باستالعان بولاتىن.
مادەني ورتالىقتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا جينالعان جۇرتشىلىق زەرگەرلەر, اعاش, تاس قاشاۋ ونەرىنىڭ شەبەرلەرى, قولونەرشىلەر مەن تىگىنشىلەر ۇسىنعان تۋىندىلاردى تاماشالادى.
ماڭعىستاۋدا جازۋشىنىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان شارالار جالعاسىن تاپپاق.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
