ايماقتار • 10 قازان، 2019

الماتىدا «ءۇش بايتەرەك» اتتى شىعارماشىلىق كەش ءوتتى

447 رەتكورسەتىلدى

الماتىدا قازاقتىڭ اسا كورنەكتى ادەبيەت وكىلدەرى بەيىمبەت مايلين، ءىلياس جانسۇگىروۆ جانە ساكەن سەيفۋلليننىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان ء«ۇش بايتەرەك» اتتى ادەبي-سازدى كەش ءوتتى. الاش ارىستارىنىڭ ارمانىن اقيقاتقا اينالدىرعان ايتۋلى  كەشتە جىردان شاشۋ شاشىلىپ، اسەم اۋەندەر كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن تەربەدى.

قازاق رۋحانياتىنىڭ ءۇش بايتەرەگىنە بالانعان الىپتارىمىزدىڭ ەسىمى ۇرپاق جادىندا كۇن وتكەن سايىن بيىكتەي بەرۋگە ءتيىس. وسى ماقساتتى مۇرات تۇتقان اسەرلى كەشتە قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسى «حالىق ءانى» كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى امانگەلدى كۇزەۋباي باستاعان ءداستۇرلى انشىلەر ونەر كورسەتتى. باراقپاي بەكسۇلتان م.ەگىنباەۆتىڭ ء«ۇش ارىس» ءانىن شىرقاسا، جاندوس سىزدىقوۆ س.سەيفۋلليننىڭ «تاۋ ىشىندە» انىمەن كورەرمەن كوڭىلىنەن شىقتى. بۇل كەشتە ء«ۇش بايتەرەكتىڭ» اندەرىمەن قاتار الاش ارىستارىنىڭ مۇرالارىنان دا شىعارمالار ورىندالدى. اتاپ ايتقاندا، شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ «بۇل ءان بۇرىنعى اننەن وزگەرەك»، احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «اققۇم»، ماعجان جۇماباي ۇلىنىڭ «سەن سۇلۋ» سياقتى تانىمال اندەرى اۋەلەدى. وسى رەتتە ء«ۇش بايتەرەكتىڭ» شىعارماشىلىق كەشىندە الاش ارىستارىنىڭ اندەرى دە شىرقالعانى وتە قۇپتارلىق شەشىم بولعانىن ايرىقشا اتاي كەتكەن ءجون. سەبەبى، الاش ارىستارىن سول زامانداعى ادەبيەتشىلەردەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. 

شىعارماشىلىق كەشتە ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ شاكىرتتەرى ساكەن، ءىلياس، بەيىمبەت جىرلارىن تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەرمەن كومكەرە وقىدى. مۇندا ايارىس داۋقاراەۆ، ايدوس قىزداربەك، شاحماردان الماحانتەگى، نۇرسۇلتان ناجەكەنوۆ، ناريمان ەگىنباەۆ، نۇرجىگىت تاڭاتار جانە ت.ب. تالىمگەرلەر ءوز ونەرلەرىمەن كوزگە ءتۇستى. اتالعان وقۋ ورداسىنىڭ ۇستازى ەلىك نۇرسۇلتان شاكىرتتەرىنىڭ شىعارماشىلىق كەشكە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەنىن جەتكىزدى.  «بولاشاعىن ۇلكەن ساحنامەن بايلانىستىراتىن شاكىرتتەرىمىز ءاردايىم ىزدەنىستە جۇرەدى. ول بۇگىنگى كەشتە دە بايقالدى. ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «تولعانۋ»، «قۇلاگەر»، ب.ءمايليننىڭ «قازاققا»، «كەدەيگە»، س.سەيفۋلليننىڭ ء«بىز» سياقتى ولەڭدەرىن شەبەر ورىندادى» دەپ اتاپ ءوتتى. سونداي-اق بۇل كەشتە كوپشىلىك نازارىنا ء«ۇش بايتەرەكتىڭ» شىعارمالار جيناعى جانە دە الاش ارىستارىنىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن ەستەلىكتەردى قامتىعان اۋقىمدى كورمە ۇسىنىلدى.

«ادەبيەت الەمى» جوباسى اياسىندا وتكەن شىعارماشىلىق كەشتى الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا «ماڭگىلىك قازاقستان» قوعامدىق قورى ۇيىمداستىرىپ وتىر. 

–قازىر كوپ ادامدار 1937-1938 جىلعى رەپرەسسيانى كۇنى كەشە عانا، وسىدان مىڭ جىل بۇرىن، سوناۋ تاس عاسىرىندا بولعان وقيعا سياقتى قابىلدايدى. الايدا سەكسەن-اق جىل بۇرىن توگىلگەن قان ءالى كەپكەن جوق. سول كەزدەردەگى قىرعىندى كورگەن ادامداردىڭ كوزى ءالى ءتىرى. بۇگىنگى كەشىمىزگە سول قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان قايراتكەرلەردىڭ ۇرپاقتارى دا قاتىسىپ وتىر. ولاردىڭ ەسىمدەرىن ۇرپاق ساناسىندا الديلەۋ ءبىزدىڭ بورىشىمىز، –دەيدى «ماڭگىلىك قازاقستان» قوعامدىق قورى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بەيبىت مولداحمەت.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار