قوعام • 09 قازان، 2019

وزەكتى ماسەلەلەر ەكشەلدى

84 رەتكورسەتىلدى

پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ءوز جولداۋىندا ەل دامۋىنىڭ وسى ءۇردىسىن ودان ءارى جالعاستىرۋ ءۇشىن الەم مويىنداعان نازارباەۆ مودەلىن جالعاستىرۋدى ۇسىندى. «ەلىمىزدىڭ دامۋ جولىن بۇكىل الەم مو­يىنداپ، قازاقستاندىق، ياعني نازارباەۆ مودەلى دەپ اتادى. قازىر بىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەتىستىكتەرىن ەسەلەپ، ەلىمىزدى دامۋدىڭ جاڭا ساپالى كەزەڭىنە شىعارۋ مۇمكىندىگى بەرىلىپ وتىر»، دەدى ول.

سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت مۇشەلەرىنە مەملەكەتتىك ور­گاندار مەن وڭىرلەردىڭ، مەملە­كەتتىك كومپانيالاردىڭ جانە مە­كە­مەلەردىڭ باسشىلارىنا ءتيىس­تى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن دەربەس جاۋاپكەرشىلىك جۇك­تەلەتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق رەفورمانى تەك رەفورما ءۇشىن جۇر­گىزۋگە جول بەرىلمەيتىنىن، ءار­بىر مينيستردە جانە ءاربىر اكىم­دە ناتيجەلى جۇمىستىڭ نەگىز­گى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءتىزىمى بولۋى ءتيىس ەكەنىن ەسكەرتتى. شيكى­زات­قا بايلانعان مەنتاليتەتتەن باس تارتىپ، ەكونوميكانى ءارتاراپ­تاندىرۋ قاجەتتىگىن، ء«بىلىم ەكونوميكاسى»، ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارت­تىرۋ، يننوۆاتسيانى دامىتۋ، جان­دى ينتەللەكتىنى جاھاندىق دا­مۋدىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالدىرۋ كەرەكتىگىن نازارعا سالدى.

الەم نازارىن اۋدارعان ال­قالى جيىندا ەلدىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەر تۋرالى وي ساراپتالدى. اسىرەسە جەردىڭ شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايتىنى تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ ناقتى ويى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. بىراق ءاربىر گەكتار جەر­دىڭ ءتيىمدى پايدالانىلۋى تالاپ ەتىلەدى. پرەزيدەنتتىڭ قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇرۋ­شى ۇلت رەتىندەگى ءرولىن بەكەم­دەۋ، ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن دىنارا­لىق تۇسىنىستىكتى ودان ءارى دامىتۋ، قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتىپ، ۇلت­ارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ، كونستيتۋتسياعا ساي­كەس، ازاماتتار ءوز ويلارىن ەركىن ءبىلدىرۋ قۇقىعىنا يە بولۋ ءۇشىن ميتينگىلەر تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايت­قاندارى دا كوكەيدەگى كوپ ويدى ءدوپ باسىپ وتىر.

ادامداردا مەيىرىم مەن قايى­رىم ازايىپ تۇرعان بۇگىنگى الەمدە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە ەسىرتكى ساۋداسى، پەدوفيليا، جىنىستىق زورلىق، ايەلدەر مەن بالالارعا، جەكە تۇلعالارعا قاتىستى جاسالاتىن اۋىر قىلمىستار بوي كورسەتىپ وتىر­عانى بەلگىلى. جول­داۋدا وسىنداي قىلمىستارعا قار­سى قولدانىلاتىن جازالاۋ شارالارىن قاتاڭداتۋ تۋرالى ماسەلە كوتەرىلىپ، ۇكىمەتكە بۇل جونىندە تاپسىرما بەرىلۋى وتە ورىندى ءىس بولدى دەپ بىلەمىز.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ جول­داۋى­ن­دا ءبىلىم سالاسىنا قاتىس­تى بىرقاتار وزەكتى ماسەلە­لەر ءسوز بولدى. اسىرەسە ورتا جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ايرىقشا نازار اۋداردى. اۋىل مەن قالا مەكتەپ­تەرى اراسىنداعى الشاقتىق ءالى دە ۇلكەن، اۋىل مەكتەپتەرىندە مۇ­عالىم كادرلارى جەتىسپەيدى. جى­لىنا ورتا ەسەپپەن ەلىمىز بويىنشا 21 مىڭ مەكتەپ ءبىتىرۋشى وقۋعا تۇسە الماي قالادى. نە كاسىبى، نە جۇمىسى جوق بالا بۇزاقىلىققا بارماي قايتەدى. وسىعان بايلانىس­تى پرەزيدەنت مەكتەپ بىتىر­گەن تۇلەكتەردى كاسىپكە باۋلۋ ماسەلەسىن ءسوز ەتتى. سونداي-اق اۋىل مەكتەبىن بىتىرگەن جاستاردى شەتەلدەردە نەمەسە ەلىمىزدىڭ بەل­دى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋگە دا­يىن­داۋدى ۇسىندى. مەكتەپ وقۋ­لىق­تارىنىڭ ساپاسى تومەن. بۇل ماسەلەنى ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيستر­لىگى شەشۋى كەرەك، دەدى پرەزيدەنت.

شىن مانىندە دە جوعارى ءبى­لىم بەرۋ سالاسىندا دا قور­دا­لانعان ماسەلەلەر بار. ۋنيۆەرسي­تەت تۇ­لەكتەرىن جۇمىسقا ورنالاس­تىرۋدىڭ ورتاشا كورسەتكىشى 60 پايىزدان اسپاۋدا. بۇل ويلاندىراتىن ماسەلە. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى مامان دايارلاۋ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىنىن ايتا كەلىپ باسەكەگە توتەپ بەرە المايتىن ءبىلىم وردالارىن قىسقارتۋ كەرەك دەگەندى ەسكەرتتى. سونداي-اق مۇعالىم مارتەبەسىن كوتەرۋ تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلدانىپ جاتقانىن، الداعى ءۇش جىلدا ولاردىڭ جالاقىسى 2 ەسە وسەتىنىن ايتتى. پرەزيدەنت قازاقستان عى­لى­مىن دامىتۋعا بايلانىستى دا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.

اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى­نىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن قىزمەتكەرلەرى جانە بار­لىق ستۋدەنتتەرى پرەزيدەنت جول­داۋىن تەلەارنالار مەن الەۋمەتتىك جەلى­لەردەن بىرگە تىڭداپ، ءوزارا وي ءبولىستى. ولار جولداۋدا ەل­دىڭ كوكەيىندە كوپتەن جۇرگەن وزەكتى ماسە­لە­لەردىڭ قامتىلۋىن ءبىر اۋىز­دان قولدادى. «قازاقستان – ور­تاق شاڭىراعىمىز! مەن ءبارىڭىز­دى مەرەيلى مەكەنىمىزدى وركەن­دەتۋگە ۇلەس قوسۋعا شاقى­رامىن! سىن­دارلى قوعامدىق ديالوگ – تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ نەگىزى»، دەگەن مەملەكەت باسشى­سىنىڭ جۇرەك­جار­دى ءسوزى جىگەرى­مىزگە جىگەر قوسۋدا.

 

تاكير بالىقباەۆ،

اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، پروفەسسور

 

الماتى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار