ساياسات • 04 قازان, 2019

جولداۋ – وركەندەۋ ءورىسى, كەلىسىم كەپىلى

370 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا كورسەتىلگەن ايقىن مىندەتتەر مەن اتقارۋشى ورگاندارعا جۇكتەلگەن جاڭا تاپسىرمالار ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ورلەۋىنە باعىتتالعان. سونداي-اق ساياسي قۇجات وسىعان دەيىنگى ەلباسى جولداۋلارىمەن ساباقتاسىپ, مەملەكەتتىڭ ءارى قارايعى دامۋ مەجەسىن بەلگىلەدى.

جولداۋ – وركەندەۋ ءورىسى, كەلىسىم كەپىلى

ەل پرەزيدەنتى جولداۋدىڭ باسقى بولىگىندە نازارباەۆ مودەلىن تەگىننەن-تەگىن اتاپ وتىر­عان جوق. جولداۋدا پرە­زي­دەنت ەلباسى ۇسىنعان بەس باستاما مەن ۇلت جوسپارى باستى الەۋمەتتىك باعىت بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. سو­نىمەن بىرگە زامان تالا­بى­نا ساي ءتيىمدى مەملەكەت قانداي باعىتتا داميتى­نىن, بۇل جولدا نە ىستەۋ كەرەك­­تى­گىن, قازاقتىڭ جالپاق تىلى­مەن جەتكىزگەندە, جىلىكتەپ كور­­سە­تىپ بەردى. اسىرەسە, حالىق ۇنى­­نە قۇلاق تۇرەتىن بيلىك, كەرى باي­لانىس, تۇرعىنداردىڭ ءوتى­نىش-تىلەكتەرىنە جىلدام جاۋاپ قاتىپ, ءتيىمدى شەشىم ۇسى­نۋ تۋرالى باستامالار دەر كە­زىندە كوتەرىلگەن, ەڭ ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى دەر ەدىم.

وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجى­رىم­­داماسى تۋرالى جاڭا مىندەت قوي­دى. بۇل ءىس – تەك اتقارۋشى ورگاندارعا عانا ەمەس, بارشا قازاقستاندىقتارعا ورتاق. ويت­­كەنى بەيبىتشىلىكتى باستى ۇستا­نىمى ەتكەن قازاقستان ءبار­ىمىزدىڭ ورتاق قارا شاڭى­را­­عى­مىز. ال ونداعى ءاربىر رەفور­ما ەل مۇد­دەسىنە, جارقىن بو­لا­شاققا ارنالعان. وكى­نىشكە قاراي, مەملەكەت ۇستانعان كوپ­ۆەك­تورلى ساياساتتى سىناي­تىندار, نەگىزسىز سوي­لەپ, حا­لىق­تى ارانداتۋعا دەيىن اپا­را­تىن, تى­نىش­تىعىمىز بەن تۇ­­تاس­­تىعىمىزعا سىزات تۇ­سىر­­گىسى كەلەتىن جاندار جوق ەمەس. سون­دىقتان ەلدەگى تۇ­راق­­­تى­لىقتى ساقتاپ, ەڭ باس­­تى قۇن­دىلى­عىمىز – تاۋەلسىز­دىگى­مىز­دى كوزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاي­مىز دەسەك, ءوزارا ديالوگ پەن كەلىسىمنىڭ ماڭىزى زور.

«كەڭەستى ەل – كەمىمەس» دەي­دى حالىق دانالىعى. مەم­لەكەت باسشىسى ازاماتتىق قوعام جۇمىسىن جانداندىرىپ, حالىق پەن بيلىك اراسىن­دا تىعىز بايلانىس ورناتۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىن قۇردى. مۇنداعى ماق­سات – ماڭىزدى مەم­لەكەتتىك ما­سە­لەلەردى تالقىلاۋعا ازا­مات­تىق قوعام وكىلدەرىن تارتىپ, ورتاق شەشىم شىعارۋ. ناتيجەسىندە, مەملەكەتكە دەگەن سەنىم نىعايادى, حالىق ارانداتۋشى ءتۇرلى توپتاردىڭ ىزىنە ەرمەي, تۇراقتىلىق پەن تىنىشتىقتا ءومىر سۇرەدى. ءبىز جولداۋدىڭ ءار سويلەمىندە ايتىلعان نەگىزگى ويدى حالىققا ءتۇسىندىرىپ, اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقى­لى پىكىر ءبىلدىرىپ, ءۇن قوسۋى­مىز قاجەت. جولداۋ اياسىندا بەرىلگەن تاپسىرمانىڭ ار­قاي­سىسى ماڭىزدى جانە ءوز شەڭ­بەرىندە شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىلدەرى دە بار. مۇندايدا ءتيىمدى ۇسىنىس پەن ۇتقىر يدەيا, ءارالۋان پىكىر مەن اشىق تالقىلاۋ, مامىلە مەن ورتاق كەلىسىم باستى ورىنعا شىعادى. پرەزيدەنتىمىز سەنىم كەڭەسىمەن بىرگە كەرى بايلانىس جۇمىسىن كۇشەيتۋدى تاپسىردى.

بايلانىس قۇرالدارى قا­رىش­تاپ دامىعان ءححى عاسىر­دا جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى بيلىك تە ۇتقىر جۇمىس ىستەۋى كەرەك. تەحنولوگيا عاسىرىندا تۇر­عىنداردىڭ تالاپ-تىلەگى­نە, ارىز-شاعىمىنا ءۇن قات­پاۋ, وتىنىشتەرىنە جاۋاپ بەر­­مەي, ءارى-بەرى سابىلتىپ قويۋ دەگەنىمىز – ناعىز كەرتارت­پا­لىقتىڭ كورىنىسى. بۇل بۇكىل مەملەكەتتىك قىزمەتكە نۇق­سان كەلتىرەتىن, ەلىمىزدىڭ سترا­ت­ەگيالىق دامۋ جوسپارىن تەجەيتىن جاۋاپسىزدىق دەپ ەسەپتەيمىن. پرەزيدەنت وسىنداي تۇيتكىلدەردى نازارعا الا وتىرىپ, تۇرعىنداردىڭ مۇق­تاج­دىعىنا كوڭىل بولەتىن ار­نايى ءبولىم قۇرىل­عانىن ايت­تى. بۇل بولاشاقتا كەرى باي­لانىستىڭ ساپالى كورسەتكىشى بولادى دەگەن ويدامىن. ءبولىم­نىڭ باستى ەسكەرەتىن دۇنيەسى – جەدەلدىك. قىسقاسى, بولىمدە ازا­ماتتاردىڭ وتىنىشتەرى قان­شالىقتى تەز قارالاتىنى قاداعالانادى.

پرەزيدەنت قوعامدىق ديالوگتى, اشىق­تىقتى, ادامدار­دىڭ مۇقتاجدىعىنا جەدەل نازار اۋدارۋدى نەگىزگى باسىمدىق رە­تىن­دە كورسەتتى. قازىرگى تاڭ­دا كەرى باي­لانىس­تىڭ تاعى ءبىر ۇلكەن جانە اۋقىمدى قۇرا­لى رەتىندە عالامتور مۇمكىن­دى­گىن ايتار ەدىم. حالىق بۇرىن­عىداي ەمەس, بۇگىن­دە بايلانىسى سىن كوتەرمەيدى دەيتىن اۋىلدىق ايماقتاردىڭ وزىندە الەۋمەتتىك جەلىدە وتە بەلسەندى. بەينەۇزىكتەرگە, پوست جازبالارىنا شالعاي جەرلەردەن پىكىر جازىپ, قىزۋ تالقىلاپ وتىرادى. سوندىقتان قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باس­تاما­­سىمەن جۇزەگە اسقان الەۋمەت­تىك جەلىلەرگە تىركەلۋ جۇمىسى بىردەن-ءبىر قۇپتارلىق ءىس. سون­داي-اق بۇل از ۋاقىتتا ءوز ناتي­جەسىن بەرىپ ۇلگەردى دە. الەۋ­مەتتىك جەلىدە پاراقشا اش­قان وبلىس, قالا, اۋدان جانە اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرى, ءتۇرلى مەكەمە باسشىلارى تۇرعىن­دارمەن ۇنەمى بايلانىستا بولىپ, جۇمىلا جۇمىس جۇرگىزۋگە بەيىمدەلدى. بۇگىندە ءار اكىمنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىمەن كەز كەلگەن تۇرعىن تانىسىپ, ءبىلىپ وتىرادى. ول از دەسەڭىز, پى­كىر جازىپ, اكىمگە ۇسى­نىس-كەڭەس ايتا الادى, ءوزىنىڭ ءوڭىرى جاي­­لى باستامالار كوتەرۋگە مۇم­كىن­دىگى بار. مەنىڭشە, جولداۋدا كوتەرىلگەن كەرى باي­لا­نىستىڭ جارقىن مىسالى الەۋمەتتىك جەلى­دەگى بەلسەندىلىك دەپ ايتۋ­عا بولادى.

مەملەكەت باسشىسى جول­داۋ­دا ازامات­تىق قوعامنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ تۋرالى ايتتى. بۇل رەتتە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ بەدەلىن كۇشەيتۋ قاجەت. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دامىعان دەموكرا­تيالى ەلدەردە ماڭىزدى رولگە يە. ءتىپتى اۋقىمدى ماسەلە­لەر­­دىڭ تەز شەشىمىن تابۋىنا وسىن­داي ۇيىمدار تۇرتكى بو­لا­دى. ەل پرەزيدەنتى جول­داۋدا ازاماتتىق قوعامدى دامى­تۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. تۇجىرىمداما ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ قوعامدىق ومىر­دەگى بەلسەن­دى­لىگىن ارتتىرىپ, جاس ۇرپاق­­تىڭ وزىندىك وي-پىكىرىن قالىپ­تاس­تىرۋىنا, زاماناۋي مەملەكەتتى ماقتانىش ەتەتىن وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەنۋىنە ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز.

نۇرلان قىلىشباەۆ,
سەنات دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار