ايماقتار • 03 قازان, 2019

باتىرلار جىرىن جاتقا وقىدى

360 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كونەدەن جەتكەن جىر-داستاندار – وسكەلەڭ ۇرپاقتى ۇلت مۇراسىن ۇلىق­تاۋعا تاربيەلەيتىن ايرىقشا قۇرال. الماتىداعى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىندا «تۇلپار ءمىنىپ, تۋ العان!» بايقاۋىنىڭ قالالىق كەزەڭى مارەگە جەتتى. قالىڭ كوپشىلىكتى ساف ونەرگە سۋسىنداتقان جىر دوداسى «Qazaq Epos» رەسپۋبليكالىق اعارتۋ جوباسىنىڭ اياسىندا قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋى­مەن ءوتىپ وتىر. 

باتىرلار جىرىن جاتقا وقىدى

وسىمەن ەكىنشى جىل قاتارىنان شى­مىل­دىعىن تۇرگەن ايتۋلى جوبا مەكتەپ وقۋشىلارىن حالىق پوەزياسى مەن قازاق­تىڭ رۋحاني اسىل مۇراسىنا سۋسىنداتىپ, ەلدىك رۋحتا تاربيەلەۋدى ماقسات تۇتقان. بيىلعى دودادا الماتى قالاسىنداعى 100-دەن اسا مەكتەپتەن بارلىعى 1100 وقۋشى جانە ولاردى باۋلىعان 600 تالىمگەر باق سىنادى. قالالىق كەزەڭنىڭ اقتىق سىنىندا 8 اۋداننان سۋىرىلىپ شىققان 24 وقۋشى ونەر كورسەتتى.

بايقاۋعا ايتۋلى عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قازىلىق جاسادى. اتاپ ايتار بولساق, م.و. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ, الماتى قالاسى اكىمى اپپاراتىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى ماماي احەتوۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى, اقىن ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلى, ج.ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترادا جانە تسيرك كوللەدجى «حالىق ءانى» ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ءانشى تالعات ابۋعازى, «زاڭ» مەديا-كورپوراتسياسىنىڭ باسشىسى, جۋرناليست دوسىمبەك وتەعاليەۆ, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوبا­سىنىڭ جەڭىمپازى قۋانىش جۇمابەك ۇلى وقۋشىلاردىڭ ونەرىن باعالادى.

بايقاۋدىڭ العاشقى سىنىندا ورەن­دەر جۇپتاسىپ ونەر كورسەتتى.

ءادىل قازىلار مەن جينالعان كوپشىلىك الدىنا شىققان 12 جۇپ «قوبىلاندى باتىر» جىرىنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن ءۇزىندى وقىپ, ءبىرىن-ءبىرى جالعاستىرىپ وتىردى. ولاردىڭ ىشىندە ەپوستىق جىردى مۇدىرمەستەن وقىعاندار دا, ادەمى ماقاممەن, ارتىستىك قابىلەتىن پاش ەتكەندەر دە, ءتىپتى دومبىرامەن سۇيەمەلدەپ, اۋەن ارقىلى اسەرلى ەتىپ جەتكىزگەندەر دە بولدى. قازىلار قويعان ۇپاي ساندارى بويىنشا ەكىنشى كەزەڭگە جولداما العان 12 وقۋشى ادەبيەت تەورياسى بويىنشا سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. ايتا كەتەرلىگى, سۇراقتار ءار قاتىسۋشىنىڭ قاي سىنىپتا وقيتىنىنا بايلانىستى ارنايى تاڭداپ الىنعان. ال بايقاۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە بيلەتتەگى سۇراققا جانە قازىلاردىڭ ساۋالىنا قاتەسىز جاۋاپ بەرىپ, جوعارى ۇپاي ەن­شى­لەگەن 5 وقۋشى ءوتتى. ولار اقتىق سىندا «قوبىلاندى باتىر» جىرىنداعى كونەر­گەن سوزدەردىڭ ماعىناسىن اشىپ, جىر­دىڭ سول ءسوز كەزدەسەتىن بولىگىن جاتقا ايتتى.

كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, قازىلار القاسىنىڭ جوعارى ۇپايىنا يە بولعان جەڭىمپازدار مەن ولاردىڭ تالىمگەرلەرى قوماقتى اقشالاي سىيلىققا يە بولدى.

 – ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان بۇل جوبانىڭ ماڭىزى زور. وتكەن جىلى الماتىدا قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن باستالعان «الپامىس باتىر» جىرىن جاتقا ايتۋدان «تۇلپار ءمىنىپ, تۋ العان» جوباسى بيىل «قوبىلاندى باتىر» داس­تانىن دارىپتەۋگە ۇلاستى. جوبانىڭ ماقساتى – قازاق اۋىز ادەبيەتىنىڭ التىن وزەگى باتىرلار جىرىن جاستار اراسىندا دارىپتەۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ۇلتتىق رۋحىن كوتەرىپ, جىگەرىن جانۋ. ەلدىك پەن ەرلىك, ادىلدىك پەن شىنشىلدىق, باتىرلىق پەن جاناشىرلىق سەكىلدى اسىل قاسيەتتەردى جاستاردىڭ بويىنا دارىتۋ. جوباعا وقۋشىلارمەن قاتار ولاردى دايىنداعان مۇعالىمدەر تاراپىنان دا قىزىعۋشىلىق ارتۋدا, – دەيدى الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى شەگەبەك قاۋىمباەۆ.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار