باسقوسۋعا تۇركيا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باس كەڭەسشىسى يالچىن توپچۋ, تۇركى كەڭەسى جانىنداعى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ تۇرىك مۇشەسى پروفەسسور مۇستافا يسەن, تۇركى كەڭەسى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ومەر كوجامان, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالى, قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىسى ابزال ساپاربەك ۇلى, تۇركيانىڭ ەكس-مادەنيەت ءمينيسترى نامىك كەمال زەيبەك, سونداي-اق ازەربايجاننىڭ, قىرعىزستاننىڭ, وزبەكستاننىڭ ەلشىلەرى, تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسى دەپۋتاتتارى, اناليتيكالىق زەرتتەۋ ورتالىقتارى باسشىلارى, شەتەلدىك ديپلوماتتار, باق وكىلدەرى مەن تۇركيادا ءبىلىم الىپ جاتقان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر, دياسپورا وكىلدەرى قاتىستى.
ءىس-شارا باستالماس بۇرىن تۇركيا ۇلى ۇلتتىق ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى, پروفەسسور مۇستافا شەنتوپ جانە تۇركيانىڭ استاناسى – انكارا قالاسىنىڭ مەرى مانسۋر ياۆاشتان جەدەلحاتتار كەلىپ ءتۇستى. تۇۇم توراعاسى م.شەنتوپ ءوزىنىڭ جەدەلحاتىندا تۇركى ىنتىماقتاستىعى قازىرگى تاڭدا بەلگىلى دارەجەگە جەتكەندىگىنە نازار اۋدارا وتىرىپ, كوپجاقتى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتىڭ جاڭا بەلەستەردەن ءوتۋى جولىندا «تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» اتتى كىتاپتىڭ ماڭىزدى ۇلەس قوساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
اتالعان شارانىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىسى ا.ساپاربەك ۇلى: «تۇركى دۇنيەسىندەگى بىرلىك پەن بەرەكەنى, ءوزارا قارىم-قاتىناستى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. كىتاپ – تاسقا تۇسكەن تاڭباداي, ساناعا جازىلىپ قالادى. سوندىقتان دا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ تۇركى الەمىندەگى ءرولىن تولىقتاي اشاتىن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ, تانىمال ساياساتتانۋشىلاردىڭ, عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ ساليقالى پىكىرلەرى مەن ورامدى ويلارى توپتاستىرىلعان وسى كىتاپ قولىنا تيگەن ءاربىر ادام, ءبىزدىڭ تامىرى تەرەڭگە جايىلعان باۋىرلاستىعىمىزدى تەرەڭ تۇسىنەدى», دەدى.
ا.ساپاربەك ۇلى تۇڭعىش پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ تامىرى ءبىر تۋىس جۇرتتى تۇگەندەپ, ءۇزىلىپ قالعان التىن ارقاۋدى قايتا جالعاعانىن, ونىڭ باستاماسىمەن 2009 جىلعى 3 قازاندا تۇركى كەڭەسى قۇرىلىپ, ناحچىۆان كەلىسىمىنە قول قويىلعانىن اتاپ ءوتتى.
تۇركى كەڭەسى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ءو.كوجامان ن.نازارباەۆتىڭ مىقتى ەرىك-جىگەرى مەن ساياسي كورەگەندىگى ارقاسىندا تۇركى الەمى ينتەگراتسيا جولىنا تۇسكەنىن العا تارتتى. تۇركى كەڭەسىنىڭ وتكەن 10 جىلداعى جەتىستىكتەرىنە توقتالىپ, قازىرگى تاڭدا تۇركى ىسكەرلىك كەڭەسى, تۇركى ۋنيۆەرسيتەتتەر بىرلىگى, جاستار پلاتفورماسى سياقتى ينستيتۋتتاردىڭ بەلسەندى تۇردە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن, «ورتا ءدالىز» كولىك جوباسى ىسكە قوسىلعانىن, سونداي-اق جاقىندا ەۋروپانىڭ تورىندە بۋداپەشتە تۇركى كەڭەسىنىڭ ءوفيسى اشىلعانىن ايتتى. ءو.كوجامان وزبەكستاننىڭ تۇركى كەڭەسىنە قوسىلۋىن قۋانتارلىق وقيعا دەپ باعالادى.
ءسوزىن تۇرىك جۇرتشىلىعىن بۇگىنگى تۇرىك ءتىلى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتاۋدان باستاعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى د.قىدىرالى كىتاپتا توپتاستىرىلعان پىكىرلەر مەن ماقالالاردىڭ اۆتورلارى جايىندا اقپارات بەردى. سونىمەن قاتار تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتى اتاتۇرىككە تەڭەي وتىرىپ, تۇركى كەڭەسى, تۇركى اكادەمياسى, تۇرىكپا سياقتى ۇيىمدارعا ەلباسىنىڭ «تۇركى» اتاۋىن بەرگەنىن ەسكە سالدى.
ن.نازارباەۆتىڭ 1990 جىلداردان باستاپ تۇركى الەمىنىڭ ينتەگراتسياسىنا سابىرلى جانە ماقساتتى تۇردە ەڭبەك ەتكەنىن ايتىپ وتكەن د.قىدىرالى, تۇركى الەمى بۇل ەڭبەگى ءۇشىن ەلباسىنا تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇرمەتتى توراعالىعىنا لايىق كورگەنىن جەتكىزدى. اكادەميا باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ تاريحتا ۇلى تۇرىك تۇلعالارى سىندى ءوزىنىڭ وشپەس ءىز قالدىرىپ, تۇركى بولمىسىنىڭ رۋحىن اسقاقتاتۋدا بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
جيىن بارىسىندا د.قىدىرالى اۋمالى-توكپەلى جىلدارى ازاتتىعىن جاريالاعان تۇركى ەلدەرىنىڭ باۋىرلاس تۇركيامەن بايلانىستارىن قالىپتاستىرۋعا ولشەۋسىز قولداۋ كورسەتكەن نامىك كەمال زەيبەك پەن بۇگىندە تۇركى الەمىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا زور ۇلەس قوسىپ جۇرگەن يالچىن توپچۋنى ناحچىۆان كەلىسىمىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي اكادەميانىڭ ارنايى التىن مەدالىمەن ماراپاتتادى.
تۇركيانىڭ تانىمال مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ن.زەيبەك ەلباسى ن.نازارباەۆتى تۇركى الەمىنىڭ ۇيىتقىسى رەتىندە باعالاپ, تۇركى الەمىنىڭ بۇگىنگى «بىلگە قاعانى» دەپ سيپاتتادى. سونىمەن بىرگە ول تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ تۇركى الەمىنە جاساعان تاريحي ەڭبەكتەرى تۋرالى جان-جاقتى ايتىپ بەردى.
ن.زەيبەك ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تەرەڭ ءبىلىم يەسى ەكەنىن ايتا وتىرىپ, ول اتاتۇرىكتى ەڭ جاقسى زەرتتەپ, تۇسىنگەن كىسى دەي كەلىپ, ەلباسى نازارباەۆتىڭ سوڭعى شەشىمى بۇكىل الەمدى تاڭعالدىرعانىنا توقتالدى. «بۇل – نازارباەۆتىڭ حالىقتىڭ رۋحىن, اقىل-سەزىمىن سەزىنە وتىرىپ قابىلداعان تەڭدەسىز شەشىمى. «پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەلباسىنىڭ وسى سارا جولىن جالعاستىراتىن وتە تاجىريبەلى, پاراساتتى, زيالى مەملەكەتتىك قايراتكەر» دەپ باعالادى.
تۇركيا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ باس كەڭەسشىسى يا.توپچۋ پرەزيدەنت ر.ەردوعاننىڭ كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا سالەمىن جەتكىزە وتىرىپ, ءوز سوزىندە ن.نازارباەۆتىڭ تەك تۇركى الەمىنىڭ تىنىشتىعى ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى دۇنيە جۇزىندەگى بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ءۇشىن تەر توگىپ كەلە جاتقانىن العا تارتتى. تۇركى كەڭەسىنىڭ ارحيتەكتورى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ ەكەنىن جانە بۇل ۇيىمنىڭ تۇپكى ماقساتى دۇنيەجۇزىلىك بەيبىتشىلىك, ادىلەت, قاۋىپسىزدىك جانە تۇراقتى دامۋ دەپ اتاپ ءوتتى.
ءسوز سوڭىندا يا.توپچۋ بۇگىن تۇساۋى كەسىلىپ وتىرعان كىتاپ تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتى بارلىق قىرىنان جاقسى تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
وسىدان ون جىل بۇرىن, 2009 جىلعى 3 قازاندا ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ ناحچىۆان قالاسىندا وتكەن سامميت بارىسىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن «تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى» كەلىسىمگە قول قويىلىپ, جاڭا حالىقارالىق ۇيىم ىرگە كوتەرگەن بولاتىن. بۇگىندە سول تۇركى كەڭەسىنىڭ اۋقىمى كەڭەيىپ, مۇشە مەملەكەتتەر قاتارى وزبەكستانمەن تولىعايىن دەپ وتىر. سونىمەن قاتار ماجارستان كەڭەسكە باقىلاۋشى مارتەبەسىنە يە بولدى.
«تۇركى ينتەگراتسياسىنىڭ ارحيتەكتورى» جيناعىنا تۇركى الەمىنىڭ كوشباسشىسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ تۋرالى بىرقاتار مەملەكەت باسشىلارىنىڭ, تانىمال ساياساتكەرلەردىڭ, ساراپشىلاردىڭ جانە زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ پىكىرلەرى توپتاستىرىلعان.
اۆتورلار ەلباسىنىڭ ءتۇبى ءبىر تۇركى حالىقتارىن جاقىنداستىرۋداعى ەرەن ەڭبەگى مەن ساليقالى ساياساتىن, كوشباسشىلىق قاسيەتى مەن دانالىق شەشىمدەرىن جان-جاقتى ساراپتايدى.
