«تۇرعىندار ءوزىن ناشار سەزىنسە, بىردەن 03-كە قوڭىراۋ شالىپ, جەدەل-جاردەم شاقىرۋدى ويلايدى», - دەيدى «مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» ماڭعىستاۋ فيليالىنىڭ ءبولىم باسشىسى باسپاەۆا مادينا. ال شىن مانىندە جەدەل-جاردەم 2 جاعدايدا كەلەدى, ءبىرى شۇعىل كومەك, ەكىنشىسى جەدەل كومەك. شۇعىل كومەك ەگەر ناۋقاستىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتونىپ جاتسا كورسەتىلەدى, ال جەدەل كومەك ناۋقاستىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونبەگەنىمەن, اۋرۋى اسقىنىپ تۇرسا, ياعني جەدەل كومەك كورسەتۋدى قاجەت دەپ تاپسا كورسەتىلەدى. دەگەنمەن كەي جاعدايدا «جەدەل جاردەمگە» جۇگىرمەي-اق, ۋچاسكەلىك دارىگەردى ۇيگە شاقىرتۋعا بولادى.
«جەدەل جاردەمدى» ەگەر ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋىپ ءتوندى دەپ كۇدىكتەنگەندە, ەسىنەن تانعان ادامدى كورىپ قالعاندا, ناۋقاستىڭ وقىستان تىنىس الۋى ناشارلاسا, ادام ەسىنەن تانىپ, السىزدىكتى سەزىنسە, قوزعالا الماسا, ناۋقاس پسيحيكالىق اۋىتقۋدى سەزىنىپ, وزىنە جانە جانىنداعىلارعا قاۋىپ توندىرسە, ءتۇرلى جاراقات ءتۇرىن العان كەزدە, وقىس قان كەتكەندە, ايەلدەردە تولعاق قىسقان كەزدە, اۋرۋ بىردەن اسقىنىپ كەتكەندە جانە جاعدايلاردا شاقىرۋ كەرەك.
جەدەل جاردەمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – اسقىنعان اۋرۋدى باسىپ, نەمەسە اۋرۋدى ۋاقىتشا جەڭىلدەتۋ, اۋرۋحاناعا جەتكىزگەنشە شۇعىل كومەك كورسەتۋ, بىراق الداعى ۋاقىتتا قالاي ەمدەلۋ قاجەتتىگى تۋرالى كەڭەس بەرە المايدى.
ال جالپى پراكتيكالىق دارىگەردى ۇيگە شاقىرتقاندا مۇلدە باسقا كومەك ءتۇرىن الاسىز. شۇعىل كومەكتەن بولەك, ولار ءسىزدىڭ دياگنوزىڭىزدى انىقتاپ, ساۋىققانعا دەيىن ناۋقاستى باقىلاۋدا ۇستايدى. ەگەر قاجەت بولسا, دارىگەر بىردەن اناليز الىپ, اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداي الادى. سوزىلمالى اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستىڭ دارىگەر شاقىرتقان ۋاقىتتا بارلىق اناليز ناتيجەلەرى مەن ەم-دوم تاريحى قولىندا بولۋى ءتيىس.
قازاقستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى بەكىتكەن زاڭ بويىنشا, ناۋقاستار دارىگەردى بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا ۇيگە شاقىرا الادى. «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» ماڭعىستاۋ فيليالىنىڭ باس ساراپشىسى جارماەۆا سالتانات بوقايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, ناۋقاس وزدىگىنەن ەمحاناعا كەلە الماسا نەمەسە ناۋقاستى اكەلەتىن ادام بولماعان جاعدايدا ءوزى تىركەلگەن ەمحانانىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى.
سونداي-اق ناۋقاستىڭ دەنە قىزۋى 38 س گرادۋستان جوعارى بولسا, حال-جاعدايدىڭ بۇزىلۋ بەلگىلەرىمەن كۇرە تامىر قان قىسىمىنىڭ جوعارىلاسا, ءىش وتسە, ءجۇرىپ-تۇرۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن تومەنگى اياق بۋىندارى مەن ومىرتقانىڭ قاتتى اۋرۋى, باس اينالۋ, قاتتى لوقسۋ, قۇسۋ, ەمحاناعا وزىندىك كەلۋگە مۇمكىندىك بەرمەيتىن سوزىلمالى اۋرۋ قالىپتارى (ىسىك اۋرۋلارىنىڭ قاۋىپتى اعىمى, مۇگەدەكتىك (I–II توپ),سال اۋرۋى, اياق-قولداردىڭ شالا سالدانۋى), قورشاعان ورتاعا قاۋىپ توندىرەتىن, جۇقپالى اۋرۋ تۇرلەرى, تاسىمالداۋعا كەلمەيتىن ناۋقاستار, ناۋقاستىڭ كولىگى بولماعان جاعدايدا ەمحاناعا كەلە الادى.
ەسكەرتە كەتەتىن جايت, تۇرعىنداردان كەلگەن شاقىرتۋلار ەمحانانىڭ جۇمىس ۋاقىتىندا جۇزەگە اسادى. دارىگەردىڭ مىندەتىنە ساراپتاماعا باعىتتاۋ قاعازى نەمەسە انىقتاما بەرۋ كىرمەيدى.
ەندى دارىگەردى قالاي شاقىرتۋعا بولادى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەيىك. مۇنىڭ ەكى ءادىسى بار. ءوزىڭىز تىركەلگەن ەمحاناعا بارىپ, تىركەۋ بولىمىنە شاقىرتۋ قالدىرا الاسىز نەمەسە ۇيدە وتىرىپ تىركەۋ بولىمىنە قوڭىراۋ شالاسىز. قوڭىراۋ شالعاندا مىندەتتى تۇردە ناۋقاستىڭ اتى-ءجونى مەن مەكەن-جاي, جسن ءنومىرى مەن اۋرۋ سەبەبىن قىسقاشا ايتۋ كەرەك. تۇرعىندار دارىگەردىڭ ۇيگە وڭاي كەلىپ-كەتۋىنە جاعداي جاساعانى دۇرىس.
