– ۇلتتىق ارنا ۇنەمى بۇكىل حالىقتىڭ نازارىندا. كوك جاشىككە تەلمىرگەن كورەرمەنگە جاڭا ماۋسىمدا نە ۇسىناسىزدار؟
– جاڭا ماۋسىمعا 14 جاڭا جوبا ازىرلەدىك. كوپشىلىگى قوعامدىق-ساياسي جانە الەۋمەتتىك باعىتتى قامتيدى. ءبىرىنشى كەزەكتە تىكەلەي ەفيردە, بوياماسىز, كوپشىلىكتىڭ قاتىسۋىمەن, كورەرمەننىڭ ارالاسۋىمەن وتەتىن جوبالاردى كوبەيتتىك. ماقسات – تالاپشىل دا سىنشىل اۋديتوريامىزدىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرۋ. مىسالى, ءدال بۇگىن قوعامدا قىزۋ تالقىلانعان ماسەلەنى كەشكى ساعات 20:30-دا ۇلتتىق ارنادا تىكەلەي ەفيردە شىعاتىن «Ashyq alañ» قوعامدىق-ساياسي توك-شوۋىنان كورە الاسىزدار. كەيىنگى جىلدارى ەلدەگى ءتۇرلى جاعدايلار اشىق تالقىعا تۇسپەي, بىرتىندەپ بىتەۋ جاراعا ۇلاسىپ كەتىپ جاتىر. انالاردىڭ اكىمدىكتەرگە بارۋى, ءتۇرلى ايماقتارداعى ىرگەلى ءوندىرىس ورىندارىندا قازاق جۇمىسشىلارى قۇقىعىنىڭ بۇزىلۋى, حالىققا كورسەتىلۋى ءتيىس قىزمەتتەردە ىركىلىس بولۋى جانە باسقاسى نەدەن تۋىندايدى؟ وسى پروبلەمالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بيلىك وكىلدەرىمەن اشىق تالقىلاۋدىڭ بولۋى ماڭىزدى.
ۇلتتىق ارناداعى «Ashyq alañ»-دا قوعام وكىلدەرى مەن ۇكىمەتتىڭ ءتۇرلى بۋىندارىنداعى جاۋاپتى تۇلعالار كەزدەسىپ, ماسەلەنى اشىق تالقىلايدى. بۇعان ءاربىر كورەرمەن اتسالىسا الادى. ول ءۇشىن الەۋمەتتىك جەلىلەر جانە تىكەلەي بايلانىس تەلەفوندارى جۇمىس ىستەيدى. ءبىر ەفيردىڭ وزىندە تەك Whatsapp مەسسەندجەرى ارقىلى 4 مىڭنان اسا سۇراق تۇسسە, 1 ساعاتتىڭ ىشىندە 1000-نان استام قوڭىراۋ بولدى. ەكىنشى اپتا ەفيرگە شىعىپ جاتقان بۇل جوبا ءبىز ءۇشىن ۇلكەن ءبىر پروبلەمانى ايقىنداپ وتىر. مەملەكەتتىك ورگانداردا ءوز ءىسىن مىقتى بىلەتىن مامان كوپ, بىراق قوعام الدىنا شىققاندا پوزيتسياسىن قورعاپ, دالەلدەي بىلەتىن سپيكەر از. ونىڭ ۇستىنە, تىكەلەي ەفيردەگى كورەرمەن سۇراعىنان قاشاتىن شەنەۋنىكتەرىمىز قانشاما؟ پروديۋسەرلەرىمىزدىڭ كۇندەلىكتى كەلىسسوزدەرىن كورسەڭىز, تاڭەرتەڭ ۆيتسە-مينيسترمەن كەلىسەدى, تۇستە ول ورنىنا دەپارتامەنت باسشىسىن ۇسىنادى, كەشكىسىن ەفيرگە باس ساراپشىنى جىبەرەدى. ۋاقىت وتە بۇل جۇيە دە قالىپتاسار دەگەن ۇمىتتەمىز.
مەديا مەنەدجەر رەتىندە مەن ءۇشىن تاعى ءبىر ماڭىزدى جوبا «Niet» دەپ اتالادى. بايقاساڭىزدار, ءبىزدىڭ قوعامدا ءتۇرلى كومەككە مۇقتاج ادام كوپ, سونىمەن قوسا ولارعا كومەكتەسكىسى كەلەتىندەر دە جەتكىلىكتى. تەك جولدارىن بىلە بەرمەيدى. مىنە, سونداي ادامداردى بىرىكتىرەتىن «Niet» الەۋمەتتىك جوباسىن اشۋداعى ماقساتىمىز – ساپالى تەلەۆيزيالىق شوۋ جاساۋ عانا ەمەس, سونىمەن قوسا كەز كەلگەن قيىن جاعدايدى بىرلەسە جەڭۋگە مۇمكىندىك بار ەكەنىن كورسەتۋ. بۇل تەلەجوبانىڭ تىرەگى, باسقالاردان وزگەشەلىگى – بىلىكتى دە ىسكەر ساراپشىلار توبى. مۇندا پسيحولوگيالىق كومەكتەن باستاپ, سان سالالى ماسەلەلەر بويىنشا ناقتى قولداۋلار ۇسىنىلادى. ستۋدياعا كومەك سۇراپ كەلگەن بىردە-ءبىر ادام قۇر قول قايتپايدى. 9 قىركۇيەكتەن باستاپ ەفيرگە جول تارتقان جوبانىڭ العاشقى شىعارىلىمىنىڭ وزىندە اۋىر دەرتكە شالدىققان ءبىر جاسار ءسابيدى شەتەلگە ەمدەلۋگە جىبەردىك. ەكىنشى ەفيرگە تاعدىرى قيىندىققا تولى ءزۇلفيا جۇماباەۆا ەسىمدى بەس بالانىڭ اناسى كەلدى. پانالايتىن جەر تاپپاي ءجۇرمىن دەگەن وعان «Qazaqstan» ارناسىنىڭ تىكەلەي ەفيرىنە حابارلاسقان استانا ماڭىنداعى قوياندى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ەكى بولمەلى پاتەر سىيلايتىنىن ايتتى. وعان قوسا, «قارەكەت» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ وكىلى ستۋديادا ءۇش بولمەلى باسپانانىڭ كىلتىن تاپسىردى. بۇل باعدارلاما ۇجىمى ءۇشىن دە, كومەك سۇراپ كەلگەن كوپ بالالى انا ءۇشىن دە كۇتپەگەن جاعداي بولدى. ءبىز اقشا جينامايمىز, ستۋدياعا كەلگەن كەيىپكەرگە باعدارلامانى كورىپ وتىرعان ءار قازاقستاندىق قول ۇشىن سوزا الادى. جوبا جۇمىس كۇندەرى ساعات 12:00-دەن 14:00-گە دەيىن, ەكى ساعات بويى تىكەلەي ەفيرگە شىعادى.
تەلەۆيزيا – قاشاندا ۇجىمدىق ەڭبەك. ناتيجە رەجيسسەر, وپەراتور, ديزاينەر, مونتاجەر, رەداكتور, پروديۋسەر سياقتى كوپتەگەن ماماننىڭ شەبەرلىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە نەگىزدەلەدى. بىراق جوباعا جان كىرگىزەتىن, ءساتتى نەمەسە ءساتسىز شىعۋىنا باستى سەبەپكەر – جۇرگىزۋشى. سول ءۇشىن ءبىزدىڭ جاڭالىقتاردى ەندى تەك كاسىبي جۋرناليستەر جۇرگىزەدى. ارمانگۇل توقتامۇرات, البينا ءاشىم, سالامات وماش, شەرحان جامبىل ۇلى – جاس بولسا دا, تورتەۋىنىڭ دە تىلشىلىك تاجىريبەلەرى, نە نارسەگە وزىندىك كوزقاراستارى بار. ەكى جاڭا توك-شوۋدى تىكەلەي ەفيردە جۇرگىزەتىن نارتاي ارالباي مەن گۇلناز الىمگەرەيدى ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. ال قازاق تەلەۆيزياسىنىڭ ناعىز مەترى اتانعان بەلگىلى تەلەجۋرناليست نۇرتىلەۋ يمانعالي ۇلىنىڭ ەفيرگە ورالعانىنا قالىڭ كورەرمەن قۋانعانى ءسوزسىز. «Nur Tileý» باعدارلاماسى جۇرگىزۋشى مەن كەيىپكەر اراسىنداعى ينتەللەكتۋالدى ديالوگقا قۇرىلادى. بەلگىلى قايراتكەرلەرمەن, ەل تانىعان تۇلعالارمەن سۇحباتقا نۇرتىلەۋ يمانعالي ۇلىنان اسقان شەبەر جوق دەپ سانايمىن. اعامىزدىڭ توسىن سۇراقتارىنا توسىلماي جاۋاپ بەرەمىز دەگەن ساياسات, رۋحانيات وكىلدەرىن ستۋديادا كۇتەمىز.
اتىن ساقتاي وتىرىپ, زاتىن وزگەرتۋدىڭ نە ەكەنىن كورەرمەندەر «اpta» باعدارلاماسىنان كوردى عوي دەپ بىلەمىن. وتەر اپتادان قانداي ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني بەدەر قالدى, قاي قۇبىلىس قۋانتتى, نەندەي وقيعا وپىندىردى؟! بۇل رەتتە اۆتوردىڭ تاجىريبەسى, ءار وقيعاعا دەگەن كوزقاراسى ماڭىزدى. ءبىز وعان تانىمال جۋرناليست, تەلەۆيزيا سالاسىندا 20 جىلدان استام تاجىريبەسى بار جاينا سلامبەكتى شاقىردىق.
ال اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بوياماسىز تۇرمىس-تىرشىلىگى, ءوز الدىنا كاسىپ اشىپ, ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىرعان شالعاي ەلدى مەكەندەردەگى اعايىننىڭ ءومىر سالتىن بەينەلەيتىن «اۋىلداستار» جوباسى دا جاڭا ماۋسىمداعى نەگىزگى ونىمدەردىڭ ءبىرى. باعدارلامادان كاسىپ اشىپ, كوپتى اسىراپ وتىرعان اعايىنمەن جاقىنىراق تانىساسىزدار.
ۇلى دالادا ۇلتتىق جانە كلاسسيكالىق مادەنيەتتى توعىستىرعان ونەر ورداسى كوپ. ءاربىرىنىڭ كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن سىرلارى بار. «مادەنيەت جاۋھارلارى» اتتى بوياماسىز باعدارلاما كورەرمەنگە سول وردالاردى ارمانسىز ارالاتادى.
ءبىر كۇندە ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى نە تىندىرا الادى؟ سونى زەرتتەۋ ءۇشىن ء«بىر كۇن» باعدارلاماسىندا جۋرناليست ونەرگە ءومىرىن ارناعان شىن مايتالماننىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, الا تاڭنان قارا كەشكە دەيىنگى ەڭبەگىن كورەدى, تولعانىستارىن تىڭدايدى.
بىلە بىلسەڭىزدەر, ۇلتتىق ارنا ءۇشىن بۇل – 61-ءشى تەلەۆيزيالىق ماۋسىم. ياعني, ءبىز بۇگىنگى ۇلكەن تەلەۆيزيالىق تاريحتىڭ تارىداي عانا بولشەگىمىز. قاراشاڭىراقتاعى ساباقتاستىقتى ساقتاۋ – پارىزىمىز. بۇل ماۋسىمدا 14 جاڭا جوبانىڭ تۇساۋىن كەسسەك, كورەرمەننىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولعان 10 باعدارلاما جالعاسىن تابادى. جاز بويى جاسالعان ۇجىمنىڭ بەرەكەلى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە كورەرمەندەر تۇرلەنگەن «Tañsholpan»-دى, جاڭارعان «Dara jol»-دى, اجارى اشىلا تۇسكەن «Kelbet»-ءتى تاماشالايدى. ودان بولەك, «Mا́sele», «Parasat maidany», «Jan jylýy» سياقتى باعدارلامالاردى دا كورەرمەنگە قايتا ۇسىنىپ وتىرمىز.
– ويىن-ساۋىقتىق باعىتتاعى جوبالارعا قاي دەڭگەيدە ءمان بەرىلىپ وتىر؟
– جاڭا ماۋسىمنان باستاپ وسى باعىتتاعى «ەكى جۇلدىز» مۋزىكالىق جوباسى, «تولاعاي» وتباسىلىق باعدارلاماسى ەفيرگە شىعادى. سونداي-اق ءتول ونەرىمىزدى, قازاقتىڭ ءسوز ونەرىن دارىپتەيتىن اقىندار ايتىسى ەفيرگە تۇراقتى تۇردە بەرىلىپ تۇراتىن بولادى.
«ەكى جۇلدىز» جوباسىنىڭ قاتىسۋشىلارى اراسىندا ەسترادا جۇلدىزدارىنان بولەك, دەپۋتاتتار, بەلگىلى سپورتشىلار, كينو جانە تەاتر اكتەرلەرى, ايتىسكەر اقىندار, كاسىپكەرلەر, تەلەجۇرگىزۋشىلەر بار. جوبا الداعى اپتادان باستالىپ جىل سوڭىنا دەيىن جالعاسادى.
ال «24 sağat tabiğat kushağynda» گەوگرافيالىق رەاليتي-شوۋى ارقىلى تۇزكول, كولساي كولدەرى, شارىن, بوزجىرا شاتقالدارى, سىبە كولدەرى, مارقاكول, قارقارا, قارقارالى, بەكتاۋ اتا, سايرام-وگەم مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى, ۇلىتاۋ جانە اقتاۋ تاۋلارى سياقتى ادام اياعى كوپ باسا بەرمەيتىن جەرلەردىڭ كەرەمەتىن كورسەتەمىز.
– كورپوراتسيا وتاندىق تەلەحيكايالارعا بايقاۋ جاريالادى. ءوندىرۋشى كومپانيالارعا قانداي تالاپتار قوياسىزدار؟
– بايقاۋ جاريالاۋداعى باستى ماقسات – وتاندىق سەريالدار ساپاسىن ارتتىرۋ جانە تاقىرىپتار اۋقىمىن كەڭەيتۋ. ۇسىنىس بەرۋشى كومپانيالارعا قويىلاتىن نەگىزگى تالاپ – تەلەحيكايالار ءوندىرىسى سالاسىنداعى تاجىريبەسىنىڭ بولۋى. بۇل رەتتە ماۋسىم الدىندا ەلدەگى ءىرى ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ جەتەكشىلەرىمەن باسقوسۋ وتكىزىپ, نارىقتاعى نەگىزگى ماسەلەلەردى سارالادىق. بيىلعى جىلى جالپى سانى 219 بولىمنەن تۇراتىن 14 تەلەحيكايا ءتۇسىرىلدى. ولار ءتۇرلى جانردى قامتيدى. سونىڭ ىشىندە العاش بولىپ كورەرمەنگە جول تارتقان «47 بالانىڭ اناسى» تەلەحيكاياسى ارقىلى قوعام نازارىن جەتىم جانە تاستاندى بالالار ماسەلەسىنە اۋدارۋعا تىرىستىق. تۋىندى كورەرمەندەر تاراپىنان وڭ باعاعا يە بولىپ وتىر. سونداي-اق بۇل ماۋسىمدا كوپشىلىك ارنا ەفيرىنەن العاش رەت دەتەكتيۆ جانرىنداعى تەلەحيكايالاردى تاماشالايتىن بولادى. تاريحي جانرداعى تەلەحيكايالار بۇگىنگى كينو ءوندىرىسى سالاسىنداعى ەرەكشە قادام دەسەك, بۇل باعىت بويىنشا دا العاشقى قادامدار جاسالىپ جاتىر. جاقىندا كورەرمەنگە ۇلتتىق ارنا تۇسىرگەن «وربۇلاق شايقاسى» تاريحي تەلەحيكاياسى جول تارتادى.
كورپوراتسيا 2020 جىلى اتالىپ وتەتىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا وراي تۇسىرىلەتىن تەلەجوباعا دا اشىق بايقاۋ جاريالاعان بولاتىن. مەرەيتوي قارساڭىندا كوپشىلىككە لايىقتى ەڭبەك ۇسىناتىن بولامىز.
– وزگە دە مەديا رەسۋرستارداعى جاڭا ماۋسىم جونىندە ايتىپ وتسەڭىز…
– «Balapan» بالالار ارناسى جاڭا ماۋسىمدا كىشكەنتاي كورەرمەندەرىنە ۇلكەن بازارلىق ازىرلەدى. بالدىرعاندار ساناسىنا ءسىڭىرۋى ءتيىس تەرەڭ تاريحىمىز بەن سالت-ءداستۇرىمىز وتاندىق 11 انيماتسيا مەن 4 تەلەحيكايادا كورىنىس تاباتىن بولادى. سونداي-اق 5 بىردەي جاڭا باعدارلامانىڭ تۇساۋى كەسىلەدى. 9 قىركۇيەكتەن باستاپ «Balapan» ارناسى تاڭعى 07:00-دەن 00:00-گە دەيىن حابار تاراتۋعا كوشتى. ياعني, بۇرىن تاۋلىگىنە 14 ساعات تارايتىن ارنا ەندى 17 ساعات بويى ەفيردە. قىركۇيەك ايىندا ارنانىڭ لوگوتيپىن بالا تۇسىنىگىنە لايىقتاپ, ءسال وزگەرتىپ شىعاردىق. ونى كىشكەنتاي كورەرمەندەرىمىز اڭعارعان بولار.
تەلەنارىققا ەنگەنىنە 1 جىل تولعان «Tamasha TV» ارناسى بيىل مىندەتتى ەفيرلىك ارنالار قاتارىنا قوسىلىپ, كورەرمەنگە بۇرىنعىدان دا قولجەتىمدى بولدى. «Qazsport» ارناسىنان 2019-2020 جىلدارعا بىرنەشە ءىرى ترانسلياتسيا جوسپارلانىپ وتىر. اتاپ ايتساق, قىركۇيەك ايىندا ەلوردادا باستالاتىن كۇرەس تۇرلەرىنەن الەم چەمپيوناتى, فۋتبولدان كلۋبتار اراسىنداعى الەم بىرىنشىلىگى, قول دوبىنان ايەلدەر اراسىنداعى الەم بىرىنشىلىگى, قۇرلىقتىق حوككەي ليگاسى, حوككەيدەن جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتى, كاسىپقوي بوكس كەشتەرى, ەۋروپانىڭ ۇزدىك بەس چەمپيوناتىنىڭ ماتچتارى, EURO-2020 ىرىكتەۋ كەزەڭدەرى, مما جارىستارى, «الەم بارىسى» حالىقارالىق ءتۋرنيرى جانە 2020 جىلى توكيودا وتەتىن جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ كورسەتىلىمدەرى بار.
راديوارنالارىمىزدا دا الەۋمەتتىك, رۋحاني-تانىمدىق باعىتتاعى جوبالارعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. «قازاق راديولارى» جشس-ىندا 42 جاڭا جوبانىڭ تۇساۋى كەسىلدى. «Qazaq radiosy»-نىڭ اۋە تولقىنىنان اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا وراي جاڭا باعدارلاما جول تارتتى. «جۇرەكتىڭ كوزى اشىلسا» راديوحابارى اقىننىڭ رۋحاني الەمىنەن سىر شەرتەدى. سونداي-اق راديو ەفيرىنەن ۇلى اقىننىڭ «قارا سوزدەرى» بەرىلىپ, ناقىل سوزدەرىنەن ارنايى اۋديوروليكتەر ازىرلەندى. وسى ورايدا «Classic» راديوسىنىڭ ۇلتتىق مۋزىكا ونەرىنىڭ ناسيحاتىنا دەن قويا باستاعانىن ايتا كەتكەن ءجون. جاڭا ماۋسىمداعى «كەرتولعاۋ» حابارى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مىڭجىلدىققا ۇلاسقان قازاقتىڭ دالا فولكلورىنان سىر شەرتەدى.
– كورەرمەن قاي ارنادا بولسىن جارنامانىڭ كوپتىگىن ءجيى تالقىعا سالىپ جاتادى. بۇعان قاتىستى ءسىزدىڭ ويىڭىز قانداي؟
– نارىق زامانىندا جارناماسىز بولمايدى. تەك مەملەكەتكە الاقان جايىپ وتىرساق, ءبىز كوپشىلىككە ۇسىناتىن قىزىقتى باعدارلامالاردىڭ ءبىرازىنا قارجى تاپپاي قالار ەدىك. جاقسى ءونىم جەتكىلىكتى قارجىعا تۇسىرىلەتىنىنە قازىر بارلىق تەلەارنالار كوز جەتكىزگەن. سودان كەيىن جارنامانىڭ كوپتىگى – باعدارلاما نەمەسە كينوونىم ءوتىمدى دەگەن ءسوز. ەگەر سول كينو, باعدارلاما شىعار ۋاقىتتا تۋرا سول ارنا قوسۋلى بولماسا, جارناما بەرۋشىلەر وعان كەلمەس ەدى.
ال ءبىز تەك جارناماداعى سوزدەر ساناعا سىيىمدى, كوپتى ۇيالتپايتىنداي بولۋىن قاداعالايمىز. كەيبىر ماتىندەرىن قايتا جازىپ, كەي كورىنىستەرىن قايتا تۇسىرۋلەرىن تالاپ ەتەمىز. بىراق ءوز تاراپىمىزدان وعان ەشتەڭە قوسۋعا نەمەسە الىپ تاستاۋعا حاقىمىز جوق.
– كورپوراتسيانىڭ العا قويعان جوسپارى, مەجەلەپ وتىرعان ماقساتى قانداي؟
– بيىلعى كوكتەم مەن جاز بويى ءبىر تىنباستان قىركۇيەكتە باستالاتىن تەلەماۋسىمعا دايىندىق جۇرگىزدىك. سان ءتۇرلى ۇسىنىستار سارالاندى. كورەرمەندەر تاراپىنان ءجيى ايتىلاتىن سىن-ەسكەرتپەلەر نازارعا الىندى. ءبىرىنشى ماقسات – ۇلتتىق, رۋحاني دۇنيەلەردى ساقتاي وتىرىپ, ارنانى نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ. سالا باسشىسى – مينيستر د.اباەۆتىڭ دا قويىپ وتىرعان تالابى – وسى. بۇل ماۋسىمدى جاقسى كورسەتكىشتەرمەن باستاپ وتىرمىز. ۇجىمنىڭ جاز بويعى بەرەكەلى جۇمىسى ناتيجە بەرە باستادى. TNS Central Asia زەرتتەۋ كومپانياسىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا «Qazaqstan» ۇلتتىق ارناسىنىڭ رەيتينگتىك كورسەتكىشى بيىلعى كوكتەممەن سالىستىرعاندا 121 پايىزعا ءوستى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى. باستىسى – مەملەكەتتىك, ۇلتتىق ماقساتتاردى ورىنداي وتىرىپ, قاراپايىم كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن عانيبەت عالىمبەك ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
