ايماقتار • 27 تامىز، 2019

داڭقتى داقىل كولەمىنىڭ ارتۋىنا سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىقتارى وڭ اسەر ەتتى

43 رەت كورسەتىلدى

جەتىسۋدىڭ جەر ءتوسىن ەمگەن شارۋالارى ەندى از كۇندە ءوڭىردىڭ داڭقىن اسىرعان قىزىلشا داقىلىنان ءونىم جيناۋدى باستايدى.

جالپى، بيىل وبلىستاعى قانت قىزىلشاسى ەگىلگەن القاپتىڭ كو­لەمى 14 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بۇيىر­سا، جينالعان ونىمنەن 485 مىڭ تونناعا دەيىن ءتاتتى ءتۇبىر دايىن­داۋعا مۇمكىندىك تۋادى. وعان بار­لىق جاعداي جاسالعان. وسى جەردە ايماقتا قانت قىزىلشاسىن وسىرۋگە دەگەن ىنتانىڭ جوعارى ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. ماسەلەن، ءتاتتى ءتۇبىر تاناپتارىنىڭ كولەمى 2014 جىلدان بەرى 10 ەسەگە كوبەيگەن. وتكەن جىلى قايتا جاڭعىرتۋدان وتكەن ەكى ءوندىرىس وشاعى – كوكسۋ جانە اقسۋ قانت زاۋىتتارى 42 مىڭ توننا تازا اق قانت ءوندىردى. بۇل ىشكى نارىقتى قامتۋعا جەتەعابىل دايىن ءونىم.ءتىپتى، تۇقىم ساپاسى مەن كۇتىپ-باپتاۋ تەحنولوگياسىنداعى وزىق ادىستەر الىناتىن ءونىمنىڭ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىنە وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر ەكەن. ونىڭ ءبىر دالەلىن وتكەن جىلعى جيىن-تەرىن كەزىندە ەسكەلدى اۋدانىنىڭ قىزىلشاشىلارى داقىلدىڭ ءار گەكتارىنان 520 تسەنتنەردەن ءونىم العانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى.

قانت قىزىلشاسىن وسىرۋشىلەردى مەملەكەتتىك قولداۋ باعىتىندا «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كور­­پوراتسياسى ناقتى قادام جاس­اپ وتىر. سوڭعى جىلدارى كور­پو­را­تسيا­نىڭ قولداۋىمەن 45 سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعى قۇرىلسا، ونىڭ 29-ى تەك ءتاتتى ءتۇبىر وسىرۋ­شىلەرمەن جۇمىس ىستەيدى ەكەن. سو­نىڭ ءبىرى، ەسكەلدى اۋدانىنداعى «سىرىمبەت» سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعى. 2016 جىلى قۇرىلعان ورتالىقتىڭ قۇرامىنا اۋدانداعى «تەلمان» وندىرىستىك كووپەراتيۆى، «جاقىپباەۆا.ر» شارۋا قوجالىعى، «ساريەۆ.س»،«دۇيسەنبىنوۆ.ا» شار­ۋا قو­جالىقتارى بىرىگىپتى. راس، سەر­ۆيستىك دايىنداۋ ورتا­لى­عى قۇ­رىل­عان ساتكە دەيىن قوجا­لىق­تار­دىڭ قىزىلشا وسىرۋدەن اسا ۇلكەن تاجىريبەسى دە بولماعان كورىنەدى. الايدا شارۋالار بار كۇش-قۋاتىن جيناپ، ءىستىڭ بولاشاعىنا سەندى. ناتيجەسىندە كاسىپكەرلەردىڭ ءۇمىتى اقتالىپ، ناتيجە كۇتكەندەگىدەن دە اسىپ ءتۇستى.

– ارينە، العاشىندا قورقىنىش بولدى، كوپشىلىگى جۇمىس مەحا­نيز­مىن تۇسىنبەدى. ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ قىزىلشا وسىرۋشىلەرى ءىستىڭ ناتي­جەلىلىگى مەن پايدالى ەكەنىنە كوز جەتكىزدى. ءبىزدىڭ سەرۆيستىك دايىن­داۋ ورتالىعىمىزدىڭ جۇ­مىس ىستەپ جاتقانىنا ءۇشىنشى جىل. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءوز تيىم­دى­لىگىن تانىتتى، فەرمەرلەردىڭ بىرىگۋى­نە، شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋعا، ءوندىرىس كولەمىن ارت­تى­رۋعا جانە يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ­­­گە مۇمكىندىك بەردى، – دەيدى «سى­رىم­بەت» سدو جشس ديرەكتورى ابەن تايجانوۆ.

2016 جىلى سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتالىعىنىڭ ەگىستىك الاڭى بار-جوعى 70 گەكتار عانا بولاتىن. «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپو­راتسياسىنىڭ كورسەتكەن قول­دا­ۋى ارقىلى بىرنەشە جىل ىشىندە «سىرىمبەت» ءتاتتى ءتۇبىر وسىرەتىن ەگىس­­تىكتىڭ اۋماعىن كوبەيتتى. ءونىم­نىڭ سانى مەن ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ورتالىققا دانيا، فرانتسيا مەن گەرمانيادان جوعارى ساپالى ەليتالى تۇقىم تۇرلەرى ساتىپ الىندى. 2017-2018 جىلدارى ورتا­لىققا جالپى سوماسى 38،3 ملن تەڭگە بولاتىن 849 دانا ەگىس تۇ­قى­مىن ساتىپ الۋعا قولداۋ جاسا­لىپ­تى.

– ەۋروپالىق تۇقىمداردىڭ ونىم­دىلىگى جاقسى جانە ءوسۋ الەۋەتى جو­عارى. تۇقىمدار وتە ءتوزىمدى جانە ءبىزدىڭ اۋا رايىنا كونبىس. سونى­مەن بىرگە ىستىق پەن سۋىققا توتەپ بەرە الادى، – دەيدى ورتالىق قۇرىل­تايشىلارىنىڭ ءبىرى ايدىن دۇيسەن­بىنوۆ.

جالپى، تۇقىم ساتىپ الۋ مەن ونى سەبۋ قىزىلشاشىلار باستان وتكە­رەتىن اۋقىمدى جۇمىستىڭ ءبىر عانا بولىگى. بولاشاق ءونىمنىڭ كو­لەمى تەحنيكا مەن قۇرالداردىڭ سا­پاسى مەن ناتيجەسىنە تىكەلەي باي­لانىستى. كوپ جاعدايدا شارۋا­­لار وسى تەحنيكانىڭ جەتىس­پەۋ­شى­لى­گىنەن قينالادى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپ­كەرلىك كورپوراتسياسى ارقى­لى قارجىلىق ليزينگ بويىنشا 140 702 300 تەڭگەگە 10 ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ساتىپ الىنعان. ونىڭ ىشىندە پنەۆ­ماتيكالىق تۇقىم سەپكىش، قوپ­سىتقىش، بۇركۋىش، «فرانتس كلياي­نە» كومباينى، «كاماز»، نەفاز اۆتو­تىركەمەسى، كومپاكتور سياقتى تەحني­كالارى بار.

– نەمىستەر جاساعان كومباينمەن جۇمىس ىستەۋ ىڭعايلى. جوعارى ونىمدىلىكتىڭ ناتيجەسىندە ەگىستى كەز كەلگەن اۋا رايىندا جانە بارىنشا جوعارى جىلدامدىقتا جيناپ الامىز. كومبايننىڭ قوزعالتقىشى مىقتى جانە جانارمايدى از شى­عىن­­دايدى. باسقا كومبايندارعا قا­راعاندا بولشەكتەرىنىڭ سانى ەكى ەسە از، سوندىقتان جوندەۋ شىعىن­دا­رى تومەن. جالپى ايتقاندا، بۇل كومبايندا جۇمىس ىستەۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت، – دەيدى كومباينشى انتون كازناچەەۆ.

تۇيىندەپ ايتقاندا، قىزىلشا داقىلىن ءوسىرۋدى دامىتۋ ماقسا­تىن­دا سەرۆيستىك دايىنداۋ ورتا­لىق­تارىن قۇ­رۋ باستاماسى جەمىسىن بەرىپ وتىر. ناقتى قولداۋ مەن ناعىز تاۋە­كەل ارقىلى قول جەتكەن ناتي­جە جو­عارى. مىسالى، قىزىلشا ونىم­دى­لىگى 2014 جىلى 24 مىڭ توننا بولسا، 2018 جىلى 440 مىڭ توننا بولعان. ال ءتاتتى ءتۇبىر ەگىستىگىنىڭ الاڭى سول 2014 جىلى 1 200 گەكتاردان ءسال اسسا، بيىل 14 مىڭ گەكتارعا بىر­دەن ۇلعايدى.

– اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءبىزدىڭ وبلىس ءۇشىن نەگىزگى باعىت بولىپ وتىر. بۇل سالاداعى جالپى ءونىم كولەمى وتكەن جىلى 700 ملرد تەڭگەدەن استى، اگروونەركاسىپ كەشە­نىنە 82 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بىلتىر قانت قىزىلشاسى 11 مىڭ 200 گەكتارعا سەبىلىپ، 440 مىڭ توننا ءتاتتى ءتۇبىر جينالدى، ياعني جالپى ءونىمى 32 پايىزعا ءوستى. جەكەلەگەن شارۋاشىلىقتار گەكتار ونىمدىلىگىن 700-800 تسەنتنەرگە جەتكىزدى، وبلىس بويىنشا ورتاشا كورسەتكىش 400 تسەنتنەردەن استى. ال كوكسۋ جانە اقسۋ قانت زاۋىتتارى 42 مىڭ توننا قانت شىعاردى، وبلىس­تىڭ قاجەتتىلىگى 30 مىڭ توننا. جاقىن ارالىقتا تاعى ەكى زاۋىت – قارابۇلاق، الاكول قانت زاۋىت­تارىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. دەمەك، جەتىسۋدا وندىرىلگەن اق قانت­پەن قازاقستاندىق نارىقتى قام­تۋعا قول جەتەتىن كۇن الىس ەمەس، – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

 

الماتى وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

قيلى-قيلى تاعدىرلار

تاريح • كەشە

ءبىر شاڭىراقتان – ءۇش مايدانگەر

رۋحانيات • 08 مامىر، 2021

قازاق دەگەنىمىز – باۋىرجان...

رۋحانيات • 08 مامىر، 2021

505-ءشى تۇرمەنىڭ تۇتقىندارى

تاريح • 08 مامىر، 2021

اسكەري ينجەنەرلەر ۇستاحاناسى

وقيعا • 07 مامىر، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار