الەم • 16 تامىز, 2019

اقش دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنان شىعا ما؟

340 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تاعى دا الەمدى ءدۇر سىلكىنتتى. بۇل جولى اق ءۇي باسشىسى قاجەت جاعدايدا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنان شىعۋعا ءازىر ەكەنىن مالىمدەدى.

اقش دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنان شىعا ما؟

پەنسيلۆانياداعى جۇمىسشىلار الدىندا سويلەگەن سوزىندە د.ترامپ دسۇ ەرەجەلەرى باسقا ەلدەردىڭ مۇددەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن, اقش-قا كەسىرىن تيگىزىپ جاتقانىن ايتتى.

 «قاجەت بولسا,  ۇيىمنان شىعىپ كەتەمىز. ولار جىلدار بويى ءبىزدىڭ ەسەبىمىزدەن پايدا كورىپ كەلگەن ەدى. ەندى بۇل قايتالانبايدى», دەدى د.ترامپ.

اقش پرەزيدەنتىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, دسۇ قۇرامىنان شىعۋ تۋرالى ايتقانعا دەيىن ۆاشينگتون بيلىگى ۇيىمعا تۇسكەن ارىز-شاعىمنىڭ بارىندە جەڭىلىپ كەلگەن. ەندى شاعىمداردا اق ءۇيدىڭ اسىعى الشىسىنان تۇسە باستاعان سىڭايلى. الايدا Forbes-تىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, دسۇ ادەتتە ارىز تۇسىرگەن ەلدىڭ شاعىمىنىڭ 90 پايىزىن قاناعاتتاندىرادى ەكەن.

ۆاشينگتونداعى Cato ينستيتۋتىنىڭ ساۋدا ساراپشىسى سيمون لەستەر مۇنىڭ شىندىققا ساي كەلمەيتىنىن العا تارتادى. Bloomberg ارناسىنا بەرگەن پىكىرىندە ول دسۇ دەرەكتەرى شاعىم بەرۋشىنىڭ تاراپى باسىمدىققا يە ەكەنىن ايتادى.

ماسەلەن, دسۇ-عا اقش تۇسىرگەن 54 شاعىمنىڭ 49-ىندا ۆاشينگتون تاراپى جەڭىسكە جەتكەن. ال اقش-قا اشىلعان 69 ءىستىڭ 86 پايىزىندا قارسى تاراپ قاناعاتتاندىرىلعان.

سونداي-اق د.ترامپ وسى كۇنگە دەيىن اقش-تى الەم ەلدەرى پايدالانىپ كەلگەنىن, ۇيىم ەندى دۇرىس جۇمىس ىستەۋ قاجەتتىگىن تۇسىنگەنىن جەتكىزگەن. اق ءۇي باسشىسىنىڭ پايىمداۋىنشا, دامۋشى ەل مارتەبەسى بار قىتاي مەن ۇندىستانعا كوپ جەڭىلدىك جاسالعان. الايدا د.ترامپ ەكى ەلدى دە الدەقاشان دامىعان ەلدەر قاتارىنا ەنگەن دەپ ەسەپتەيدى.

اق ءۇي باسشىسىنىڭ بۇلاي دەپ ما­لىمدەمە جاساۋىنىڭ ءوز سەبەبى بار. قازىرگى تاڭدا اقش پەن قىتاي اراسىندا ساۋدا سوعىسى قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. ماسەلەن, ۆاشينگتون بيلىگى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ قىتايدان كەلەتىن قۇنى 300 ميلليارد دوللارلىق تاۋارعا 10 پايىزدىق سالىق قوياتىنىن حابارلاعان ەدى.

كەيىنىرەك اقش تاراپى مۇحيت اسىپ كەلەتىن تاۋارلارعا قويىلاتىن ءتاريفتى ۋاقىتشا توقتاتا تۇراتىنىن مالىمدەدى. Wall Street Journal-دىڭ حابارلاۋىنشا, قۇ­نى 156 ميلليارد بولاتىن تاۋاردىڭ سا­­لى­عىن ءوسىرۋ 15 جەلتوقسانعا دەيىن شەگە­رىلمەك. مۇنىڭ باستى سەبەبى – روج­­دەستۆو الدىنداعى مەرەكەدە تاۋار قۇنى­نىڭ كەنەتتەن كوتەرىلىپ كەتپەۋىنىڭ الدىن الۋ.

BBC د.ترامپتىڭ كوزدەگەنى قىتاي­مەن اراداعى ساۋدا سوعىسىن توقتاتۋ ەمەس دەپ ەسەپتەيدى. ارنانىڭ پايىمداۋىنشا, ول الدا كەلە جاتقان پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولعىسى كەلەدى. سول ءۇشىن كەلىسىمنەن گورى, قىتايمەن قارىم-قاتىناستى شيەلەنىستىرىپ وتىرۋدى ءجون كورەتىنىن كەلتىرگەن.

قىتاي تاراپى ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق ۆاليۋتاسى يۋاننىڭ دوللارعا شاققانداعى قۇنىن تومەندەتىپ جىبەردى. اقش-تىڭ قارجى مينيسترلىگى دە, د.ترامپ تا مۇنداي قادامدى ۆاليۋتامەن ويناۋ دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى.

جالپى, ترامپ دسۇ-دان شىعۋ تۋرالى العاش رەت ايتىپ وتىرعان جوق. شىلدەدە ول ۇيىمعا رەفورما جاساۋ قاجەتتىگىن ما­لىمدەگەن ەدى. ساراپشىلاردىڭ پىكى­رىن­شە, مۇنداي قادام اقش-تىڭ باسقا ەلدەر­مەن اراسىنداعى 600 ميلليارد دول­لارلىق ساۋدا تاپشىلىعىن قىسقار­تۋعا باعىتتالعان.

سونداي-اق بىلتىر Bloomberg ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ترامپ كەز كەلگەن ۋاقىتتا اقش-تىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋ­دا ۇيىمىنىڭ قۇرامىنان شىعۋعا ءازىر ەكەنىن ايتقان بولاتىن. ول كەزدە اق ءۇي باسشىسى ۇيىمنىڭ امەريكالىقتارعا قاتاڭ قارايتىنىن سىناعان-تۇعىن.

ازىرگە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى د.ترامپتىڭ سوزىنە قاتىستى پىكىر بىل­دىر­گەن جوق. جالپى, ۇيىم قۇرامىنان شى­عۋ XV ماراكەش كەلىسىمىندە قاراس­تى­رىلعان. سوعان سايكەس, مۇشە مەملە­كەت­تەردىڭ كەز كەلگەنى قالاعان ۋاقىتتا ءوز ەر­كىمەن باس تارتا الادى. الايدا سول مەملەكەت التى اي بۇرىن دسۇ باسشىلىعىن رەسمي حات تۇرىندە حاباردار ەتۋى قاجەت.

سوڭعى جاڭالىقتار