ءبىر كەزدەرى اۋىل ءومىرىنىڭ ساپاسىن قالامەن تەڭەستىرەمىز, بارلىق مادەنيەت وشاقتارىن اۋىلدا دا اشامىز دەگەن ۇراندار كوتەرىلگەن. بىراق ءومىر تالقىسىمەن, تۇرمىستىق تالاپتىڭ وزگەرۋىمەن ول ورىندالمادى. اۋىلدا كاسىپ بولماعان سوڭ حالىق قالاعا اعىلدى. حالىقتى اۋىلدا ۇستايتىن ەڭ باستى قۇرال كاسىپ ەكەن. كاسىپ بولماي, تابىس كوزى جابىلعان سوڭ حالىقتىڭ كوشۋىنە تۋرا كەلدى. تەك مال ءوسىرىپ, ەگىن ەگىپ جانە ونى تابىس كوزىنە اينالدىرۋعا قابىلەتى جەتكەندەر عانا قازىر اۋىلدا قالدى.
ارينە اۋىلدان قالاعا كوشكەن حالىققا سالۋلى توسەك, سالقىن ءۇي جوق ەدى. سوندىقتان حالىق قالا ماڭىنا نەمەسە ونىڭ شەتكەرى اۋداندارىنا قونىستانىپ, جەر الىپ, شاماسى كەلگەنىنشە باسپانا سالىپ الدى. وسىنداي باسپانالاردىڭ كوبەيگەنى سونداي, ولار قالا ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەرگە اينالىپ, وزدەرىنشە اتالاتىن دا بولدى. مۇنداي ەرەكشەلىكتەر جالعىز بىزدە ەمەس, دۇنيە ءجۇزىنىڭ ۇلكەن قالالارىنىڭ بارىندە بار. ەگەر وسىنداي مەكەندەر شارۋاشىلىق, ونەركاسىپ, الەۋمەتتىك-مادەني بايلانىستارمەن قوسىلعان بولسا, ولاردى اگلومەراتسيا دەپ اتايدى. قازىر الەمدە ونىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. ال بىرنەشە اگلومەراتسيانىڭ ءوسۋى ارقىلى ۇلكەن قالالارعا قوسىلىپ كەتۋىن كونۋرباتسيا دەيدى. ماسەلەن, قازىر جاپونيا استاناسىندا 7 اگلومەراتسيادان تۇراتىن توكيو كونۋرباتسياسى پايدا بولىپ, ونداعى حالىق سانى 27,6 ميلليونعا جەتكەن.
حح عاسىردىڭ ورتاسىنان بەرى قولدانىلىپ كەلە جاتقان مەگاپوليس تەرمينى قالانىڭ ءوز تۇرعىندارىنا كونۋرباتسيا مەن اگلومەراتسيانىڭ قوسىلعانىن ايتادى. بۇۇ بۇل تەرميندى كەم دەگەندە 5 ملن تۇرعىنى بار شاھارلارعا قولدانادى. ازىرگە بىزدە ونداي مەگاپوليس جوق. جۋىردا استانانىڭ جاڭا اكىمى التاي كولگىنوۆ قالا ماڭىنداعى قونىستاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. قازىر ولاردىڭ سانى 16-عا جەتكەن ەكەن, ال تۇرعىندار سانى 280 مىڭنان اسىپتى. بۇل – نۇر-سۇلتان قالاسى تۇرعىندارىنىڭ 25 پايىزى دەگەن ءسوز.
مۇنداعى تۇرعىنداردىڭ ءبارى دە استانالىقتار بولىپ ەسەپتەلەدى. الايدا ولارداعى ينفراقۇرىلىمداردىڭ ساپاسى تالاپقا ساي ەمەس. كەيبىرىندە ءتىپتى جارىقتىڭ ءوزى ءجيى ءسونىپ جاتادى. تازا اۋىز سۋعا دا قول جەتكىزۋ قيىن, حالىق كوشەدەگى قۇبىرلاردان تاسىپ ىشەدى. كەيبىر مەكەندەردە ونىڭ وزىنە قول جەتپەيدى. ال قىستا, كۇز بەن كوكتەمنىڭ لايساڭىندا ادام مەن اۆتوموبيل جولدارى ۇنەمى سىن تەزىنە ءىلىنىپ, تۇرعىندار شاعىمدانىپ جاتادى. ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىنە قول جەتپەگەن كەيبىر تۇرعىندار جىلدىڭ سۋىق مەزگىلدەرىندە بۇرقىلداتىپ پەش جاعادى. وسىنداي جاعدايدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىقتان, ولار وزدەرىن «استانالىقپىز» دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا دا قورعالاقتايتىن سياقتى...
وسى پروبلەمالاردى شەشۋگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى نازار اۋدارىپ وتىرعانى قازىر مۇنداعى تۇرعىنداردىڭ كوڭىلىن كوتەرىپ تاستادى. ا.كولگىنوۆتىڭ سوزىنشە, پروبلەمالاردىڭ شەشىمى 3 نەگىزگى بلوكقا بولىنگەن. قازىر اگلومەراتسياعا ەنەتىن مەكەندەرگە ءوندىرىس, ميچۋرين, كوكتال, ينتەرناتسيونال, پريگورودنىي جانە جەلەزنودوروجنىي قونىستارى جاتادى. ولارداعى 698 كوشەنىڭ 245-ىنە ءالى كۇنگە تاس جولدار توسەلمەپتى. اكىم الدىمەن جول ماسەلەسىنىڭ شەشىلىپ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى قولعا الىناتىنىن ايتتى. سونىمەن بىرگە التى بالالار الاڭى سالىنىپ, جىلى ايالدامالار ورناتىلماقشى. جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 42 كوشەگە جارىق بەرىلىپ, بىرنەشە اۋلا اباتتاندىرىلماق.
ارينە جوباسىز, ءجونسىز تۇسكەن عيماراتتار مەن ۇيلەر دە بار. قالانى دامىتۋ جوسپارىنا ولاردىڭ كەسە-كولدەنەڭ تۇراتىنى دا بولادى. بىراق جوسپار قاتىپ قالعان قاعيدا ەمەس, ونى اينالىپ ءوتىپ, ىسكەرلىك تانىتا بىلگەن باسشى بولسا, مۇنداي كەدەرگىلەر ءسوز ەمەس. «كوز قورقاق, قول باتىر» دەگەن ەمەس پە, ا.كولگىنوۆتىڭ قالانىڭ شەت اۋداندارىنا قامقورلىق كورسەتۋدى بىردەن قولعا العانىن قۋانارلىق باستاما دەپ سانايمىز.
ەل تۇرعىندارىنىڭ قالاعا اعىلۋى, ياعني ۋربانيزاتسيا پروتسەسى قالا حالقىنىڭ ۇلەسى 70 پايىزعا جەتكەندە توقىرايدى ەكەن. قازاقستاننىڭ ايماقتاردى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاماسى 2020 جىلى اياقتالادى. وعان دەيىن نۇرسۇلتاندىقتار جوعارى ساپالى ينفراقۇرىلىمدارعا تولىق قول جەتكىزەتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىز.
