ال دامىعان شەتەلدەردە شەنەۋنىكتەردىڭ سانى سالىستىرمالى تۇردە كوپ ەمەس. بىراق شەتەلدەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ سانىن ايتقاندا ءبىز كەيدە اسىرا سىلتەپ جىبەرەتىنىمىز دە بار. 128 ملن حالقى بار جاپونيادا 9 مىڭ عانا شەنەۋنىك قانا بار ەكەن دەگەن سوزدەردى ءبىزدىڭ اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءبىرازى تاراتىپ جىبەرىپ, ونى دەپۋتاتتارعا دەيىن مىسال قىلىپ, كوپكە دەيىن اۋىزدان تۇسپەدى. ال شىن مانىندە جاپونيانىڭ بارلىق مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرى 584 مىڭداي ەكەن. ولار «قاتارداعى قىزمەت» جانە «ايرىقشا قىزمەت» بولىپ ەكىگە بولىنەدى. وسىنىڭ سوڭعىسى عانا 9 مىڭنان ارتىق. حالىق سانىنا شاققاندا بۇل ەلدە 219 ادامعا ءبىر شەنەۋنىكتەن كەلەدى. ال حالقىنىڭ سانى ونىمەن قارايلاس رەسەيدەگى (142 ملن) شەنەۋنىكتەر سانى 1 ملن 273 مىڭ كورىنەدى. دەمەك, 111 ادامعا ءبىر شەنەۋنىكتەن كەلەدى. وسىنىڭ ءوزى بيۋدجەتكە وراسان زور سالماق, سونشاما ارتىق شەنەۋنىكتى ۇستاۋ ءۇشىن جىل سايىن ميللياردتاعان قاراجات ارتىق شىعىندالادى. ەكى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق دامۋىن سالىستىراتىن بولساق, جەر مەن كوكتەي. تابيعي رەسۋرستارى رەسەيمەن سالىستىرعاندا جوققا ءتان جاپونيا الەمدەگى ءۇشىنشى ەكونوميكا. بۇل جاپون تەحنولوگياسىنىڭ جوعارى دامۋىمەن عانا ەمەس, جۇمىستى ۇتىمدى ۇيىمداستىرا العاندىعىنىڭ, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى ازايتقاندىعىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلىپ وتىرعان تابىس.
ون سەگىز ميلليون عانا حالقى بار قازاقستاندا 100 مىڭعا جۋىق شەنەۋنىك بار ەكەن. دەمەك, بىزدە ءاربىر 180-دەي ادامعا ءبىر شەنەۋنىكتەن كەلەدى. سالىستىرمالى تۇردە ايتقاندا ورتا دەڭگەيدە ەكەنبىز, الايدا جۇمىس ساپاسى, شەنەۋنىكتەردىڭ بىلىكتىلىگىنىڭ سىن كوتەرمەيتىنى تۋرالى تالاي جەردە ايتىلىپ ءجۇر. شەنەۋنىكتەر كورپۋسىن ۇستاۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدىڭ بيۋدجەتىنەن جىل سايىن 600 ميللياردتان ارتىق قاراجات بولىنەدى. سوندىقتان ولاردى قىسقارتۋ تۋرالى اڭگىمە ۇنەمى ايتىلۋدا.
ارينە, ەكونوميكانىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن شەنەۋنىكتەر قاتارىن جەدەل قىسقارتۋ كەرەك دەسەك, قاتەلەسەمىز. ونىڭ ۇستىنە, نەگىزىنەن بىرەۋدىڭ قول استىندا ىستەۋگە بەيىل ءبىزدىڭ حالقىمىز «قىسقارتۋعا» ىلىكسە, جارىم-جارتىلاي پسيحولوگيالىق دەپرەسسياعا ۇشىراپ, ەلدە الەۋمەتتىك تولقۋلار تۋى دا مۇمكىن. بىراق سولاي بولادى ەكەن دەپ شەنەۋنىكتەر سانىنىڭ تىم كوپتىگىنىڭ سالدارىنان كوزگە ۇرىپ تۇرعان الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ دا تەجەلىپ وتىرعانىن دا ايتپاي قويا المايمىز. مىسالى, ءبىر رۇقسات قاعاز بەرۋ ورنىندا ءتورت ادام ىستەيدى دەلىك. رۇقسات قاعازدى قاتارداعى مامان دايىندايدى. سوندىقتان كاسىبي شەبەردىڭ جارتى-اق ساعاتتا دايىندايتىن قۇجاتىن قينالعان جاس مامان ءبىر كۇنگە سوزادى. ودان ونى باس مامانعا كورسەتەدى. سوڭعىسى قاتەلىكتەرىن كورسەتىپ, جوندەپ اكەلۋگە جۇمسايدى جانە ونى ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت قايتارۋى مۇمكىن. قاعازدىڭ وسىلاي قىدىرۋىنىڭ ءوزى كەم دەگەندە 1-2 كۇنگە سوزىلادى.
سونىمەن نە كەرەك, وسىنداي تورەشىلدىك كەدەرگىلەردىڭ كەسىرىنەن قۇجات باستىقتىڭ الدىنا بارىپ, ول قول قويىپ, ءمورىن باسقانشا كەم دەگەندە 10 كۇن وتەدى. ال بۇل ۋاقىتتا شۇعىل بىتۋگە ءتيىستى شارالار قاڭىراپ, قاراپ تۇرادى. زارىعىپ تاپقان كليەنتىنەن دە بيزنەسمەن ايرىلىپ قالۋى مۇمكىن, باسەكەلەسى دە الدىن وراپ كەتەدى. مىنە, وسىندايلاردىڭ ءبارى اياققا تۇساۋ بولىپ, بيزنەستى جۇرگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرەدى. ال پىسىقاي ادامدار وندايلاردى تەز شەشۋ ءۇشىن پارا تىقپالايدى. ءسويتىپ سىبايلاس جەمقورلىققا باستايتىن قىلمىستىق ىستەردىڭ ءوزى شەنەۋنىكتەردىڭ كوپتىگىنەن, ورالىمسىزدىعىنان ەرىكسىز تۋاتىن پروتسەسس سەكىلدى كورىنەدى...
قورىتا ايتقاندا, ءبىر قاعازعا قول قويۋعا قاتىستى ءتورت ادامدى ەكى ادامعا ازايتۋعا ابدەن بولادى دەپ ويلايمىز. بۇل مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ ۇنەمدەلۋىنە, تورەشىل كەدەرگىلەردى ازايتىپ, بيزنەستىڭ العا دامۋىنا, بەلسەندى جاس تولقىننىڭ وزىنشە جۇمىس ىستەپ, ىسكەرلىكپەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىك بەرەر ەدى.
وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن سول كەزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى جالپى قازاقستان بويىنشا 4500 مەملەكەتتىك قىزمەتكەردى قىسقارتۋدى جاريالاعان بولاتىن. بۇل ءبىر ءجىلودا بيۋدجەتتىڭ 5,5 ملرد تەڭگەسىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. ەلباسىنىڭ ۇلتتىق جوسپارىنا سايكەس باسەكەلەستىك ورتاعا بەرىلگەن مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەن بۇل قىسقارتۋلار بىرقاتار ۆەدومستۆولار قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرعانىمەن جالپى شەنەۋنىكتەر ارمياسى ءالى دە وڭتايلاندىرا ءتۇسۋدى قاجەت ەتەتىندىگى كورىنىپ تۇرادى.
