اۋليەتاۋعا ءجيى شىعاتىندار عاجايىپ ەنەرگيا كەيبىر ادامداردى تاۋعا جىبەرگىسى كەلمەيدى دەگەندى ءجيى ايتادى. كەي كەزدەرى وزىنە-ءوزى سەنىمدى «قازىر جۇگىرىپ شىعامىن, ونىڭ نەسى قيىن؟» – دەپ ويلايتىن جاستار, ءتىپتى سپورتشىلار دا ءتۇرلى سەبەپتەرمەن جارتى جولدان قايتىپ كەتىپ جاتادى.
سەبەبى بۇل – عالامشاردىڭ ادام سەنگىسىز تىلسىم بولىگى. بەيمالىم كۇشتەر مەكەنى. بۇل – ەجەلدەن ادامزات بالاسى جاراتۋشىعا قۇلشىلىق ەتىپ, قۇپيا ءىلىمدى مەڭگەرۋ ءۇشىن تاڭداپ الىنعان ورىن. دانىشپان ءبىلىمپازداردىڭ كوڭىلىنە شىڭعا جاقىنداعان ساتتە جان دۇنيەڭىز وزگەشە كۇيگە بولەنىپ, تىلسىم قۇدىرەتتىڭ شەكسىزدىگىن سەزىنەسىڭ دەگەن سەنىم ۇيالاعان.
قاسيەتتى شىڭعا زيارات ەتۋشىلەردىڭ كوپشىلىگى تاۋ باسىنا شىققاندا نانىم-سەنىمدەرىنە قاراماستان, ونىڭ اسەرىن ايقىن سەزىنەدى. مەنىڭ ءوزىم دە تاۋ ەتەگىندە-اق تاۋ قۇدىرەتىن تالاي مارتە بار بولمىسىممەن سەزىنگەن جاننىڭ ءبىرىمىن. سونداي ساتتە سانا-سەزىمىڭدە, ونە بويىڭدا فيزيكالىق ءھام رۋحاني دەڭگەيدەگى تىلمەن ايتىپ جەتكىزگىسىز عاجايىپ تولقىنىستار بولىپ جاتادى. كەيبىر ادامدار بازبىرەۋلەرمەن سويلەسىپ, ەسىنەي بەرەدى, ءبىر قۇدىرەتكە سىيىنادى, ال ەندى بىرەۋلەرى ك ۇلىپ تە جاتادى. كوپشىلىگى ۇندەمەيدى, ويتكەنى بويىن ءبىر عالامات سەزىم جايلايدى.
بۇل تاۋ ءوزىنىڭ تىلسىم قۇبىلىستارىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. ىقىلىم زامانداردا ادامنىڭ بەلگىلى ءبىر شارتتىلىقتارعا سۇيەنگەن دايىندىعى بولماسا, بۇل تاۋعا كوتەرىلۋگە رۇقسات ەتپەگەن. شىنىمەن دە, شىڭعا شىعۋ قانداي دا ءبىر وزگەشە ارەكەتتەردى تالاپ ەتەدى. بۇرىنعى ادامدار ەنەرگيانىڭ وسى كۇشى مەن ولاردىڭ ادامدارعا تيگىزەر اسەرى جايلى جاقسى بىلگەن. زيارات ەتۋشىلەر تىلسىم كۇشتەرمەن بايلانىس ورناتا الاتىنداي جاعدايعا جەتۋ ءۇشىن رۋحاني تۇرعىدا دايىندىق جاساعان.
اۋليەتاۋ باعدارى باستالاتىن ەمبۇلاق قاينارى – تىرشىلىك كوزى, باعزى زاماندارداعى كوپتەگەن ۇلى وزەندەردىڭ باستاۋى. بۇل جەردە جۇرەر جولىڭىز جازىقتاۋ بولىپ كەلەدى. وزەننەن وتكەن ءسات بۇل – دۇنيە ەسىگىن اشۋىڭىز. بۇل جول دا ءسىزدىڭ بۇرالاڭى كوپ ءومىرىڭىز سەكىلدى: بۇتالار, اعاشتار كەزدەسىپ, جۇرگەن سايىن كۇردەلەنە تۇسەدى. تاۋدىڭ ەتەگىنە جەتىپ, جوعارى قاراي ورمەلەيسىز, بۇل ءسىزدىڭ جاستىق شاعىڭىز ىسپەتتى. تاۋعا شىعۋ ءسات ساناپ قيىنداي تۇسەدى. ءوتۋى ەڭ قيىن جەرگە دە جەتەسىز. تاۋ ءسىزدى كەدەرگىلەرىمەن سىناي تۇسەدى. اياعىڭىز اۋىر تارتىپ, ءار قادامىڭىزدى قيىندىقپەن باساسىز. ءتىپتى تاۋ باسىنا شىعا المايمىن دەگەن وي دا كەلەدى. بىراق سۇرلەۋ – ءومىر جولى جانە ودان قالاي بولعاندا دا ءوتۋ كەرەك دەگەن وي كۇش بەرىپ, جولىڭىزدى جالعاستىرا بەرەسىز. كەيبىر ادامدار ءجيى توقتاپ, دەمالىپ, ۇزاق وتىرادى, ال بازبىرەۋلەرى ءارى قاراي جۇرۋدەن باس تارتىپ, كەرى قايتىپ جاتادى.
قىسقاسى بارلىعى دا ادام ومىرىندەگى وزگەرىستەر سياقتى. ويتكەنى پەندە عۇمىرىندا ماماندىق تاڭداپ, ءبىلىم الىپ, وتباسىن قۇرىپ, ماقساتقا جەتۋ ساتتەرى بولادى ەمەس پە؟! وسى رەتتە اركىمنىڭ جولى دا ءارتۇرلى. قيىندى ەڭسەرگەن سوڭ, ازداعان ەڭىستىكتەرى بار, جازىق جەر باستالادى. بۇل شامامەن ادام ءومىرىنىڭ 35-45 جاس ارالىعى. تۇيسىگى تەرەڭ جاندار بۇل جەردە جاراتۋشىنىڭ قۇدىرەت-كۇشىن جەتە سەزىنەدى. الدەبىرەۋ قولىڭنان جەتەكتەگەندەي بولادى, ءجۇرۋ دە وڭايىراق. بىراق بوساڭسىماڭىز, الاڭداماڭىز. تەك العا قويعان ماقساتىڭىزعا جەتۋدى عانا ويلاڭىز. سوسىن جاڭا بيىكتىكتەر باستالادى, بىراق ولاردى باعىندىرۋ بۇرىنعىلاردان جەڭىلدەۋ. بۇل – ادامنىڭ وتباسىنىڭ, تۋعان-تۋىستارىنىڭ جانە قىزمەتى مەن قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى ارتاتىن كەزەڭىنە سايكەس. سودان كەيىن كۇشكە تيەتىن اۋىرتپالىق ەكىنشى ورىنعا جىلجىپ, باسقاشا ءبىر جاڭا دۇنيە پايدا بولادى. مۇنداي ساتتەگى جاي-كۇيدى سيپاتتاپ جەتكىزۋ قيىنداۋ. ويتكەنى, ول – پەندەشىلىك ۇعىمداردان الشاقتاۋدى ۇعىنۋ مەن سەزىنۋ, اقيقاتتىڭ قانداي دا ءبىر ەنەرگياسىمەن ارپالىسۋ ءساتى.
تاۋ شىڭىنا جەتىپ, اينالاعا قۇمارلانا كوز سالعان ساتتە وزىڭىزگە تۇتاس الەم سىيعا تارتىلعانداي سەزىم كۇيىندە بولاسىز. توڭىرەكتىڭ بارلىعى الاقانداعىداي كورىنەدى جانە ونىڭ بارلىعى وزىڭە عانا تيەسىلى. شەكسىز كەڭىستىك. بارلىق تاراپقا جولدار اشىق. تاڭداۋ وزىڭىزدە. تيبەت لامالارى: «تاۋعا شىققان ساتتە ءارى قاراي دا جۇرە بەرىڭىز, توقتاماڭىز...» دەيدى. وسىلايشا شىڭنان ءارى شىرقاۋعا ۇمتىلا بەرەسىز.
جاپونيادا فۋدزي تاۋىنا شىعۋ رۋحى مىقتىلاردىڭ عانا قولىنان كەلەدى دەيدى. تاۋعا جاي عانا كوتەرىلە سالۋعا بولمايدى. وعان باستار سۇرلەۋ – كيەلى شىڭعا جەتكىزەتىن قۇپياسى مول جول, رۋحاني جول, كارمالىق مىندەتتەردى شەشۋ جولى, وزگەرۋ جولى, شەشىمدەر قابىلداۋ جولى ەكەنىن ۇعىنۋ قاجەت.
تاۋدان ءتۇسىپ كەلە جاتقاندا مىندەتتى تۇردە زەردەش بابا (زاراستۋسترا) ۇڭگىرىنە كىرىڭىز. بالكىم ءساتىن سالىپ, تاۋ ءسىزدىڭ كونە زامان دانالىعىنىڭ سىرىنا ۇڭىلۋگە مۇمكىندىك بەرەر. وسى ۇڭگىرگە قانشا داناگويدىڭ كەلىپ-كەتكەنىن سانامالاپ شىعار مۇمكىندىك بولسا عوي, شىركىن!
2011 جىلى بەلگىلى قازاقستاندىق ارحەولوگ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ۆيكتور زايبەرت اۋليەتاۋ مەن ونىڭ ەتەگىن زەرتتەپ, ۇلىتاۋ قولا ءداۋىرىنىڭ, ياعني, ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىنگى ءىى مىڭ جىلدىقتىڭ وزىندە-اق كيەلى ورىن بولعان دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. شىنتۋايتىندا, ۇلىتاۋدىڭ تۇركىلەر زامانىندا جانە ودان كەيىنگى كەزەڭدەردە دە قاسيەتتى مەكەن بولعانى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. كوشپەندىلەردىڭ اۋىز ادەبيەتى كيەلى جەر جايلى اڭىز-اڭگىمەلەردى, جىر-داستانداردى ىقىلىم زاماننان رۋحاني اسىل قازىنا رەتىندە ساقتاپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا مۇرا ەتىپ, بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزگەن. ءبىز ءۇشىن زەردەش بابانىڭ زامانىندا, قولا ءداۋىرى كەزەڭىندە بۇل جەردىڭ زيارات ەتۋشىلەر ءۇشىن تاڭىرگە سىيىنۋ مەكەنى بولعانى ماڭىزدىراق. ارينە بولاشاق دالا پايعامبارىنىڭ العاشقى اياندى وسى ارادا العانى انىق.
2014 جىلى يرانعا بارعان ساپارىمدا بىرنەشە زورواستريزم ورتالىقتارىن ارالادىم. سول كەزدە مەن ونداعىلارعا ء«زورواستريزمنىڭ دالادان باستاۋ العانىن, وعان جاراتقاننان ايان سول جەردە تۇسكەنىن جانە ءوز ءىلىمىن سول جاقتان اكەلگەندىگىن بىلەسىزدەر مە؟», دەگەن سۇراق قويدىم. يراندىقتار ءزورواستريزمنىڭ ۇلى تۇران جازىعىنان, ياعني, سولتۇستىك وڭىرلەردەن كەلگەنىن راستادى. ەجەلگى پارسىلار ءاردايىم وڭتۇستىك ءسىبىر مەن قازاقستاندى وزدەرىنىڭ سولتۇستىك اۋماعى دەپ ساناعان. تۇپتەپ كەلگەندە, ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس, بۇل شىندىققا جاناسادى.
رۋحاني تۇرعىدان قاراعاندا زيارات ەتۋدىڭ باستى مىندەتى – ءومىردىڭ ءمانىن, ايقىن ماقساتىڭدى ءتۇسىنۋ. ەگەر زيارات ەتكەننەن كەيىن, الەمدەگى ءبىر ادام رۋحاني تازاراتىن بولسا, بۇل – ۇلى ءىس. اۋليەتاۋدىڭ كۇش-قۋاتى ويىڭىزدى, ساناڭىزدى وزگەرتەدى. بالكىم بۇدان كەيىن ءسىز يگىلىكتى ىستەرمەن كەمەلدەنىپ, ءومىرىڭىزدى وزگەرتەرسىز. ەڭ باستىسى, باقىتتى بولۋ ءۇشىن كوپ نارسەنىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن سەزىنە باستايسىز. ومىردەگى ەڭ ماڭىزدى نارسە – ءوزىڭ ءۇشىن عانا ءومىر ءسۇرۋ ەمەس ەكەنىن تۇسىنەسىز. تابيعاتتى قورعاۋ, الەمدى قورعاۋ – مىنە وسى ەڭ ماڭىزدىسى. ۇيدەن شىقپاي, مۇنى سەزىنۋ, وعان قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس.
سوندىقتان از ۋاقىت بولسا دا, دۇنيە تىرشىلىگىن تاستاپ, ۇلىتاۋعا زيارات ەتۋ قاجەت. بۇدان كەيىن الەمگە, اينالاڭىزداعىنىڭ بارلىعىنا سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراي باستايسىز. ال سۇيىسپەنشىلىك دۇرىس شەشىمدەرگە جەتەلەيدى.
باقتيار قوجاحمەتوۆ,
ساياحاتشى, ولكەتانۋشى
