ەڭ اۋەلى, بورىش جۇكتەمەسى كىمدەرگە قاتىستى جەڭىلدەتىلەدى دەگەن ساۋال تۋادى. قارىز جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ كومەگى الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان ازاماتتارعا قاتىستى ەكەنىن ايتقان ءلازىم. بۇل ساناتتا كوپ بالالى وتباسىلار, مۇگەدەك بالاسى بار وتباسىلار, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان وتباسىلار, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار جانە جەتىم بالالار بار. سونداي-اق 29 جاسقا تولماعان, اتا-انانىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار دا وسى ساناتتا بورىش جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك الىپ وتىر.
سونداي-اق بۇل ءىس-شارا نەلىكتەن قولعا الىنىپ وتىر دەگەن دە ماسەلە كوتەرىلۋى كادىك. الدىمەن ايتا كەتەتىن جايت, پرەزيدەنتتىڭ اتىنا تۇتىنۋشىلىق كەپىلسىز نەسيەلەردى وتەۋگە بايلانىستى حالىقتان كوپتەگەن ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە قارىزدىڭ ءوسىپ بارا جاتقانى, ال ازاماتتاردىڭ شىنايى تابىسى تومەندەپ كەتكەنى تۋرالى ءجيى ايتىلدى. ياعني تۇرعىندار قارىزدارىن قالاي قايتارۋدى بىلمەي, اۋرە-سارساڭعا تۇسە باستادى. بۇل تۇيتكىل ەلىمىزدە 500 مىڭعا جۋىق ازاماتتىڭ باسىندا بار كورىنەدى. نەسيەلەردىڭ 86 پايىزىنىڭ كولەمى 1 ملن تەڭگەگە جەتەر-جەتپەس قارجىنى قۇرايدى. نەسيە نارىعىن تالداۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ ورتاشا كولەمى شامامەن 300 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سوندىقتان پرەزيدەنت بىرەگەي الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋ جونىندە شەشىم قابىلدادى. ماقسات – تۇرمىستىق اۋىرتپالىققا دۋشار بولعان قازاقستاندىقتارعا قولۇشىن سوزۋ, ولاردىڭ وتباسىلارىنداعى قارجىلىق احۋالدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋگە مۇمكىندىك بەرۋ.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە قانداي تاپسىرمالار جۇكتەپ وتىر؟ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانك ءبىر رەتتىك اكتسيا اياسىندا بىرقاتار شارالاردى جۇزەگە اسىراتىن بولادى. ياعني تىكەلەي جانە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تۇرعىسىنان جوعارىدا اتالعان ساناتقا ەنەتىن بورىشكەرلەردىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن شاعىن قارجى ۇيىمدارى الدىنداعى جالپى كولەمى 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى قوردالانعان نەگىزگى قارىزى مەن سوعان ەسەپتەلگەن سىياقىسىن مەملەكەت تولەپ بەرمەك. بۇل ورايدا ولاردىڭ جالپى قارىزىنىڭ كولەمى 2019 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنداعى جاعداي بويىنشا 3 ملن تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس. بۇل بورىشكەرلەردىڭ 55 پايىزدان استامى نەمەسە 250 مىڭ ادامنىڭ قارىزىن تولىعىمەن وتەپ بەرۋدى مەملەكەت ءوز موينىنا الادى دەگەن ءسوز. قارىز الۋشىلاردىڭ نەسيەسىنىڭ 300 مىڭ تەڭگەگە دەيىنگى قارجىسى ەل بيۋدجەتى ەسەبىنەن وتەلەتىندىكتەن, بۇل ولاردىڭ قارىز جۇكتەمەسىن ازايتۋىنا جانە تولەم قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋىنە كادۋىلگىدەي سەپ بولماق.
سونىمەن قاتار بانكتەر مەن شاعىن قارجى ۇيىمدارىندا كەپىلسىز تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەرى بار بارلىق ازاماتتارعا 2019 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنداعى جاعداي بويىنشا ەسەپتەلگەن ايىپپۇل مەن وسىمدەرىنىڭ ءبارى الىنىپ تاستالادى. بۇل قارىزدى ءوشىرۋ ەڭ الدىمەن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ءوز ەسەبىنەن جۇرگىزىلەدى. بۇدان وزگە 90 كۇننەن اساتىن وتەلمەگەن قارىزى جيناقتالعان كەپىلسىز تۇتىنۋ نەسيەسى بار بارشا جەكە تۇلعالارعا نەسيە بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋمەن بايلانىستى تۇراقسىزدىق, كوميسسيا جانە باسقا دا الىمداردى بورىشكەردەن ۇستاپ قالۋعا تىيىم سالىنادى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس ۇلتتىق بانك قانداي ءىس-شارالار قابىلدايدى؟ مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق بانككە رەتتەۋشىلىك سيپاتتا قاتاڭ شارالار قابىلداۋدى جانە قارجىلىق ۇيىمداردىڭ شەكتەن تىس تاۋەكەلگە بارۋ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن نىعايتۋدى تاپسىردى. بىرىنشىدەن, كۇنكورىس مينيمۋمىنان تومەن تابىسقا يە ازاماتتارعا قارىز ۇسىنۋدى توقتاتۋ. بۇل ولاردىڭ قارجىلىق جاعدايىنىڭ ودان ءارى ناشارلاۋىنا سوقتىرماۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاجەت. ەكىنشىدەن, كەپىلسىز تۇتىنۋ زايمدارىن بەرۋ بارىسىندا قوسىمشا رەتتەۋ شارالارىن قابىلداۋ كەرەك. ونىڭ ىشىندە بورىشكەردىڭ قارىز جۇكتەمەسىنىڭ جالپى كوەففيتسيەنتى, بانكتەردىڭ مەنشىكتى كاپيتالىنا قوسىمشا تالاپتار جانە باسقا دا شارالار بار.
