القالى جيىنعا ازاماتتىق قوعام, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن سالالىق مينيسترلىكتەر وكىلدەرى, قوعام قايراتكەرلەرى, ەكونوميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك باعىتتاعى ساراپشىلار قاتىستى. ولار قازاقستاننىڭ الداعى دامۋ باعىتى تۋرالى جان-جاقتى پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, مەملەكەت باسشىسى ناقتىلاپ بەرگەن 10 نەگىزگى باعىت توڭىرەگىندە اڭگىمە ءوربىتتى.
الدىمەن ءسوز العان قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شاۋكەنوۆا جاقىندا وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋى ەل تاريحىنداعى جاۋاپتى كەزەڭ بولعانىن ايتىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلىقتاۋ راسىمىندە اتاپ كورسەتكەن ماڭىزدى باعىتتارعا توقتالدى. ولار – حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ, سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ, تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ, ادىلەتتى الەۋمەتتىك ساياسات, وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ جاڭا باعىتى, رۋحاني دامۋدى قولداۋ, سىرتقى ساياسات جانە جاستارعا قولداۋ كورسەتۋ.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى باعىتىنداعى ءىس-شارالار جالعاسىن تابۋدا. پرەزيدەنت بەلگىلەپ بەرگەن مىندەتتەرگە سايكەس, قازىردىڭ ءوزىندە بىرقاتار تاپسىرما ناقتىلانىپ, جاڭا ينستيتۋتتار قۇرىلۋدا جانە كادرلىق تاعايىنداۋلار ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىن بەلسەندى دامىتۋدى, كوممۋنيكاتسيانىڭ ءتيىمدى ارنالارىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى. باسقا الەم ەلدەرى سياقتى قازاقستاننىڭ دا الدىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق-ساياسي ءومىردىڭ بارلىق جاقتارىن تەز وزگەرەتىن جاعدايلارعا بەيىمدەۋ, ساپالى جاڭارتۋ مىندەتى تۇر», دەدى قسزي ديرەكتورى.
بۇدان كەيىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى حالىقارالىق اقپارات كوميتەتىنىڭ توراعاسى تيمۋر شايمەرگەنوۆ ەلىمىزدىڭ جاڭا تاريحي كەزەڭگە قادام باسقانىن ايتا كەلىپ, ەل ديپلوماتتارى شەتەلدەردەن ينۆەستيتسيا تارتۋ باعىتىندا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«بۇگىندە مينيسترلىكتىڭ شەت مەملەكەتتەرمەن ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ىلگەرىلەتۋ ءجونىندەگى جۇمىستارىنىڭ جۇيەسى ەداۋىر وزگەردى. ءار ايماقتا «قازاقينۆەست» كومپانياسىنىڭ فيليالدارى اشىلىپ, ول كومپانيانىڭ ايماقتاعى باسشىلارى سول وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنىڭ كەڭەسشىلەرىنە اينالدى دەۋگە بولادى. بۇل كەز كەلگەن ينۆەستوردىڭ جەرگىلىكتى بيلىكپەن تىكەلەي جۇمىس جۇرگىزۋىنە جاعداي جاسالعانىن كورسەتەدى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى بارلىق قازاقستاندىق مەكەمەلەر شەتەلدىك كاپيتالمەن جۇمىس اتقارۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءار ديپلومات, ءار ەلشى, ءار مينيستر ورىنباسارلارىنىڭ الدىنا جاڭا مىندەتتەر قويىلدى. ولاردىڭ بيزنەس باعىتىنداعى جۇمىسىنا باعا بەرەردە جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ قانشالىقتى ورىندالعانى ەسەپكە الىنادى. ياعني, قانشا ءىس-شارا ۇيىمداستىردى, ونىڭ ءناتيجەسى, تيىمدىلىگى قانداي بولدى – ءبارى قاداعالانادى. جالپى ەلگە تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ قاراپايىم حالىققا پايداسى تيەتىندەي جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتىر», دەدى ت.شايمەرگەنوۆ.
ال اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جۇلدىز وماربەكوۆا ءوز سوزىندە پرەزيدەنت بەلگىلەپ بەرگەن 10 ماڭىزدى باعىتتىڭ ىشىندەگى جاستاردى قولداۋ ماسەلەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. ول الداعى رەفورمالاردىڭ, وزگەرگەن قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشى جاستار ەكەنىن, ولاردىڭ ادىلەتتى, اشىق ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋعا بەلسەندى ارالاسۋىنا بارىنشا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەگىن ايتتى. بۇل رەتتە ۆيتسە-مينيستر «سەرپىن», «جاسىل ەل», «ديپلوممەن – اۋىلعا!» سياقتى باعدارلامالار ءوز جەمىسىن بەرە باستاعانىن, بىراق بۇل جوبالاردىڭ يگىلىگىن ءالى جاستار تولىق سەزىنە الماي وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان دا ول باعدارلامالاردىڭ ناتيجەسىنە, ءتيىمدىلىگىنە باسا ءمان بەرۋ كەرەك دەگەن پىكىردە.
«كاسىپقور» حولدينگى» كەاق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاسيا بيمەندينا بيىلعى پرەزيدەنت سايلاۋى ەل تاريحىنداعى ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولعانىن, ۇلىقتاۋ ءراسىمىندە قاسىم-جومارت توقاەۆ ناقتىلاعان 10 باعىت ەلباسى ءجۇرگىزگەن ساياسات ساباقتاستىعىنىڭ كورىنىسى ەكەنىن ايتتى.
«بۇگىنگە دەيىن جاقسى ءناتيجەسىن كورسەتىپ ۇلگەرگەن باعدارلامالاردىڭ جالعاسىن تابۋى قۋانتادى. ال بيىل جاستار جىلى اياسىندا «جاستار – ەل تىرەگى» مەن «جاس مامان» باعدارلامالارى قولعا الىنىپ جاتىر. بىلىكتى مامان ومىردە ءوز ورنىن وڭاي تاپپاق. جاستاردىڭ مىقتى مامان بولىپ قالىپتاسۋى – ماڭىزدى. سونداي-اق الەۋمەتتىك سالا دا ەلىمىزدەگى شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر قاتارىندا. بۇل سالا جاڭارۋدى ءالى دە قاجەت ەتەدى. حالىقتىڭ جاعدايىن جاساۋ ارقىلى مەملەكەتىمىزدىڭ كەلەشەگىن جارقىن ەتە الامىز. ءوز ارمانىمىزعا جەتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ءبىلىم, حالىقتىڭ جاعدايى, بەيبىتشىلىك پەن بىرلىك بولۋى كەرەك», دەدى ءا.بيمەندينا.
سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ جونىندەگى ۆيتسە-رەكتورى ءاليا مۇحامەدجانوۆا جەمقورلىققا قارسى رەفورمالار توپتاماسىن «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىمەن ۇشتاستىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
«پرەزيدەنت اتاعان 10 باعىتتىڭ بىرىنە ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى. بۇگىندە عاسىر ءىندەتىنە اينالعان سىبايلاس جەمقورلىق ماسەلەسىنىڭ پرەزيدەنت باعدارلاماسىنان ورىن العانى وتە دۇرىس. جانە دە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىمەن ۇشتاستىرىلۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. ءويتكەنى ەستونيا, گرۋزيا سياقتى بىرنەشە مەملەكەتتىڭ ءتاجىريبەسىن زەرتتەيتىن بولساق, جەمقورلىقتى ەڭسەرەتىن بىردەن-ءبىر فاكتور – دەلدالداردىڭ بولماۋى ەكەنىن كورە الامىز. ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ دامۋى, ونلاين-قىزمەتتەر مەن ۇزدىك تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قۇرىلعىلار, ادام كاپيتالى – وسىنىڭ بارلىعى «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسىنا كەڭ اۋقىمدا ەنگىزىلىپ قويعان. وسى ەكى باعدارلامانى ۇندەستىرسەك, ناعىز سينەرگيالىق ناتيجەگە قول جەتكىزەرىمىز انىق. بۇعان قوسا, ەلىمىزدىڭ ەڭ تالانتتى, جاڭاشىل جاستارىنان قۇرالاتىن رەزەرۆتەن كۇتەرىمىز كوپ. بۇل جاپونيا, اقش سىندى دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىندە بولعان. دەگەنمەن ولاردىڭ وڭ, تەرىس تۇستارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, وسىعان دەيىن قۇرىلعان «ا» كادرلىق رەزەرۆىن جاساقتاۋ تاجىريبەسىندەگى قاتەلىكتەردى ەسەپكە العانىمىز ءجون», دەدى ءا.مۇحامەدجانوۆا.
مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ ستراتەگيالىق دامۋ, زەرتتەۋ جۇمىسى جانە حالىقارالىق ارىپتەستىك جونىندەگى ۆيتسە-رەكتورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايگۇل كوشەرباەۆا 10 نەگىزگى باعىتتىڭ «قۋاتتى ايماقتار – قۋاتتى قازاقستان» باعىتىنا قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى. «ەكونوميست رەتىندە ايماقتاردىڭ دامۋىنا نازار اۋدارعان دۇرىس شەشىم دەپ ويلايمىن. ايماقتاردى زەرتتەي كەلە, نۇر-سۇلتان, الماتى, اتىراۋ قالالارىنىڭ باسقالاردان ىلگەرى ەكەنىن بايقادىق. سوندىقتان باسقا ايماقتارعا دا ينۆەستيتسيا تارتىلۋى قاجەت. ول ءۇشىن ارنايى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, ءار ايماقتىڭ مىقتى تۇستارىن تابۋ كەرەك. وسىعان ساي ينۆەستيتسيا تارتىلسا, ايماقتارداعى تۇرمىس تا تۇزەلمەك. ينۆەستيتسيا مەن ءومىر ساپاسى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى فاكتورلار», دەدى ا.كوشەرباەۆا.
جالپى, بۇل باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار ەل دامۋىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىن پرەزيدەنتتىڭ 10 نەگىزگى باعىتى تۋرالى قىزۋ ءپىكىر الماسىپ, ونىڭ باسىم ءبولىگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە نەگىزدەلگەنىن نازارعا الدى.
ورىنبەك وتەمۇرات,
سۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
