ينتەلليگەنتسيا – ۇلت بىرلىگىنىڭ ۇيىتقىسى
سەنبى, 27 ءساۋىر 2013 2:29
اسسامبلەيا سەسسياسىندا ەلباسى جۇرەكجاردى ءسوزىنىڭ ءبىر تارماعىن ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرىنە ارنادى. قازاقتىڭ زيالى قاۋىمى مەنىڭ ءسوزىمدى ەستۋى ءتيىس, دەدى ولارعا, ياعني بىزدەرگە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. بۇل ۇنقاتۋ قازاقستاندىق قالامگەرلەر قاۋىمىنا دا ارنالىپ وتىرعانداي اسەر قالدىردى. ءيا, مىقشەگەدەي ايتىلعان ءسوزدى قالايشا ەستىمەيىك!؟ ەستىگەندە قانداي!؟ بۇعان ءبىز نە دەي الامىز؟ مەنىڭ ويىمشا, ينتەلليگەنتسيا ۇلتتىڭ ۇلت بولىپ ودان ءارى ۇي تۇسۋىنە ىقپالى مەن وڭ اسەرىن تيگىزە الاتىن ساپالىق كورسەتكىشكە يە بولۋعا ءتيىس. بۇل ءۇشىن زيالى قاۋىم كۇندەلىكتى كۇيكى تىرلىكتىڭ دەڭگەيىنەن الدەقايدا بيىك تۇرىپ, قاي ىسكە دە پاراساتتىلىق تۇرعىسىنان كەلە بىلگەنى ءجون.
سەنبى, 27 ءساۋىر 2013 2:29
اسسامبلەيا سەسسياسىندا ەلباسى جۇرەكجاردى ءسوزىنىڭ ءبىر تارماعىن ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرىنە ارنادى. قازاقتىڭ زيالى قاۋىمى مەنىڭ ءسوزىمدى ەستۋى ءتيىس, دەدى ولارعا, ياعني بىزدەرگە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. بۇل ۇنقاتۋ قازاقستاندىق قالامگەرلەر قاۋىمىنا دا ارنالىپ وتىرعانداي اسەر قالدىردى. ءيا, مىقشەگەدەي ايتىلعان ءسوزدى قالايشا ەستىمەيىك!؟ ەستىگەندە قانداي!؟ بۇعان ءبىز نە دەي الامىز؟ مەنىڭ ويىمشا, ينتەلليگەنتسيا ۇلتتىڭ ۇلت بولىپ ودان ءارى ۇي تۇسۋىنە ىقپالى مەن وڭ اسەرىن تيگىزە الاتىن ساپالىق كورسەتكىشكە يە بولۋعا ءتيىس. بۇل ءۇشىن زيالى قاۋىم كۇندەلىكتى كۇيكى تىرلىكتىڭ دەڭگەيىنەن الدەقايدا بيىك تۇرىپ, قاي ىسكە دە پاراساتتىلىق تۇرعىسىنان كەلە بىلگەنى ءجون.
التىن بەسىك اتالعان ەل ىشىندە ۇلت بىرلىگىن نىعايتۋعا بۇگىنگى كۇندەرى ەلدە تۇرىپ جاتقان جازۋشىلار دا ءوز ۇلەستەرىن قوسا الادى. سوڭعى جىلدارى سۋرەتكەرلەر مەن ونەر ساڭلاقتارىنىڭ تۋعان توپىراعىنا كەلىپ تۇرۋ ءۇردىسى بەلەڭ الىپ كەلەدى. ايتالىق, قازىر بۇگىنگى قازاق ادەبيەتىنىڭ اقساقالى شەراعاڭ – شەرحان مۇرتازا قاسيەتتى اۋليەاتا توپىراعىندا تۇرىپ جاتسا, ءىليا جاقانوۆ جايىق بويىندا ۇلتتىق رۋحتى جوعارى ۇستاۋدىڭ ەتالونىنا اينالا ءبىلدى. ونى بيىككە كوتەرۋدىڭ قاجەتتىلىگى قانداي؟ بۇل ساۋالدىڭ جاۋابى مەملەكەت باسشىسى اتاپ كورسەتكەندەي, شىنايى تاريحىمىز بەن مادەنيەتىمىزدىڭ جانە ءدىنىمىزدىڭ قانداي ەكەنىن ايقىن سەزىنۋىمىز ءۇشىن قاجەت. ءسوز جوق, بۇل ۇشتاعاننىڭ ىشكى يىرىمدەرىن تەرەڭ زەردەلەۋدە, ونى اينالاسىنداعى ادامداردىڭ سانا-سەزىمدەرىنە سىڭىرۋدە ينتەلليگەنتسيانىڭ ىقپالى مول.
قانە, وي تارازىسىنا سالىپ, وتكەنگە تاعى ءبىر ءۇڭىلىپ كورەيىكشى؟ نەنى بايقار ەدىك. بۇعان دەيىنگى كەزەڭدەردە بولىپ وتكەن كەيبىر تۇسىنىسپەۋشىلىكتەردىڭ ارعى استارىندا ۇلتتىق تاريحتىڭ تەرەڭ قىرلارىن ءۇستىرت ۇعىنۋ كورىنىستەرى جاتقانىنا ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى. ەندى كەلىپ مىنا قىزىقتى قاراڭىز. اقيقات, شىن تاريح ايتىلىپ ەدى, اراداعى ورىن الىپ كەلگەن دۇردارازدىقتار دا ساپ تىيىلدى. بۇعان ۇيىتقى بولعان تاريحشى عالىمدار مەن ەل ىشىندەگى ويى سەرگەك, تانىمى تەرەڭ ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرى ەكەنى دە انىق. مەن ۇلت بىرلىگىنە ۇيىتقى بولۋدىڭ ءبىر مىسالىن وسى تۇرعىدا تۇسىنەمىن.
ۇلت بىرلىگى تەك ءبىر عانا استانا, الماتى سەكىلدى ەلىمىزدىڭ اكىمشىلىك جانە مادەني ورتالىقتارىندا جاسالمايدى. بۇل باعا جەتپەس قۇندىلىق ەڭ الدىمەن وڭىرلەردەن تامىر تارتادى. ۇلت بىرلىگىنە قىزمەت جاسايتىن تەتىكتەر مەن حالىقتىق سالت-جورالعىلار حالقىمىزدىڭ ءومىر ءسۇرۋ داعدىسىندا عاسىرلار بويى قالىپتاسىپ كەلگەنىن ءبىز بۇگىنگى كۇنى ءور داۋىسپەن ايتا الامىز. ەلباسى ايتقانداي, وسى قۇندىلىقتار قانداي ەكەنىن ءدال وسى ارادا ناقتىلاي كەتكەننىڭ ارتىقشىلىعى بولماسا كەرەك. مىنە, ساناي بەرىڭىز: «ەل-جۇرت», «جەتى اتا», «قوناقجايلىلىق», «اسار», «سىيلاستىق», «سابىرلىلىق». ءبىز بۇگىندە تولەرانتتىلىق دەگەن جاڭا حالىقارالىق تەرميندى كوبىرەك قولدانىپ ءجۇرمىز. الايدا, بۇل ۇعىمنىڭ تۇپكى ماعىناسى حالقىمىزدىڭ تاعاتتىلىق, سابىرلىلىق دەگەن سوزىمەن ۇندەس ەكەنىنە ءمان بەرە بەرمەيمىز. وسى ورايدا «سابىر ءتۇبى – سارى التىن» دەگەن ماتەلىندە قانشاما تەرەڭ ماعىنا جاتقانىنا وي جۇگىرتىپ كوردىك پە؟
ءيا, يننوۆاتسيالار داۋىرىندە بۇعان دەيىنگى ۇعىمدارمەن شەكتەلىپ قالماي, حالىقتىق قۇندىلىقتاردى بۇگىنگى زامان تالاپتارىنا ساي ۇيلەستىرە, ىڭعايلاستىرا بىلسەك, ۇپايىمىز تۇگەندەلە تۇسپەك. سونداي-اق, بىرلىك ۇعىمىن وتانشىلدىق, پاتريوتتىق سەزىم ۇعىمدارىمەن بايلانىستىرا قاراعاننىڭ ارتىقشىلىعى جوق. وسى ورايدا مەن دوسپامبەت جىراۋدىڭ: «قۇداي مەنى پەش تۇبىنە وتىرىپ قالۋدان ساقتاسىن. سارىارقانىڭ سارى دالاسىندا جاۋمەن ارپالىسىپ ولسەم, ارمانىم جوق», دەگەن ءسوزى ماعان ۇلتىن شەكسىز سۇيە ءبىلۋدىڭ عانا ەمەس, ونىڭ بولاشاعى ءۇشىن جانىن پيدا ەتۋگە ءازىر ەكەندىگىنىڭ دە ۇلگىسىندەي كورىنەدى. بىلايشا قاراعاندا, شونجاردىڭ, بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا, وليگارحتىڭ بالاسىنا نە جەتپەيدى. وتىزدان ەندى اسا بەرگەن شاعىندا ومىردەن وتكەن تاريحي تۇلعانىڭ كەيىنگە قالدىرعان تاعىلىمى وسىنداي. حالقىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا مۇنداي مىسالدار از ەمەس.
ال بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن قاراعاندا, ءوز زامانىنىڭ زيالىسى دوسپامبەت جىراۋدىڭ وسىنداي ۇستانىمى بۇگىنگى وتانداستارىمىزعا دا ءسىڭىستى بولعانىن قالار ەدىك. بۇگىنگى كۇنى رۋحاني ۇدەرىس ۇعىمى تەرەڭ ءمان-ماعىناعا يە. وعان كوشباسشىلىق جاساۋدا ەلىمىزدەگى ينتەلليگەنتسيا وكىلدەرىنە ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلىپ وتىرعانىن ەلباسىمىزدىڭ رياسىز ءسوزى ارقىلى تاعى ءبىر تەرەڭ ءتۇيسىنگەندەي كۇي كەشتىك.
قايرات جۇماعاليەۆ,
اقىن.
ورال.
