«ەڭ اۋەلى مەن ورتالىق ازيا جەرىنە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رەتىندە العاش اياق باسقانىما قۋانىشتىمىن. ەرتەڭ مەن «ورتالىق ازيا+جاپونيا» ديالوگىنىڭ اياسىندا سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 7-كەڭەسىنە قاتىسامىن. وسى شارا اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆپەن كەزدەسۋدى اسىعا كۇتەمىن. وزگە دە ارىپتەستەرىممەن اتالمىش الاڭدا سەرىكتەستىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلايمىز.
ورتالىق ازيا ەلدەرى ءوز تاۋەلسىزدىكتەرىن العان تۇستان باستاپ ءبىزدىڭ ەل وڭىردەگى ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى ۇدايى دامىتىپ كەلەدى. 2015 جىلى پرەمەر-مينيستر سيندزو ابە وڭىردەگى 5 مەملەكەتكە تاريحي ساپار جاسادى. 2017 جىلى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 25 جىل تولۋىن اتاپ وتتىك. قازاقستانعا كەلەر بولساق, 2016 جىلدىڭ قاراشاسىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاپونياعا رەسمي ساپارمەن كەلدى. كوپتەگەن جاپونيالىقتار 2017 جىلى وتكەن استاناداعى ەكسپو كورمەسىنە قاتىستى. 2018 جىلدىڭ ماۋسىمىندا استانادا جاپونيا مەن قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى جونىندەگى ۇكىمەتتىك جانە جەكە سەكتوردىڭ بىرلەسكەن كوميسسياسىنىڭ 7-وتىرىسى ءوتتى. 2020 جىلى توكيودا بولاتىن وليمپيادا جانە پاراليمپيادا ويىندارى قارساڭىندا قازاقستاندىق سپورتشىلاردى كاشيحارا (نارا پرەفەكتۋراسى), كۋرۋمە (فۋكۋوكا پرەفەكتۋراسى) جانە يۋكي (يباراكي پرەفەكتۋراسى) قالالارىندا قابىلداۋعا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر.
جاپونيا مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ قارىم-قاتىناسى نىعايىپ كەلە جاتقان تۇستا جاپونيالىق ديپلوماتيا اتالمىش ءوڭىردىڭ «اشىق, تۇراقتى جانە ءوز باعىتىمەن دامىعانىن», «وڭىرلىك سەرىكتەستىك كاتاليزاتورى» رەتىندە بارلىق ەلدەرمەن بىرلەسىپ جۇمىس اتقارعارعانىن قولدايتىنىن ايتقىم كەلەدى. جاپونيا ۇكىمەتى وڭىردەگى ءوزارا بايلانىستىڭ دامىعانىن قولدايدى جانە بۇل مۇحيتقا شىعا المايتىن ورتالىق ازيانىڭ سىرتقى الەم ءۇشىن اشىق دامۋىنا جول اشادى دەپ سانايدى. ءبىزدىڭ كونە استانامىز نارا قالاسىنداعى قازىنا قويماسىندا VIII عاسىردا ورتالىق ازيادان اكەلىنگەن مۋزىكالىق اسپاپتار, كيىم-كەشەك, قىلىشتار مەن ىدىس-اياق جانە تاعى باسقا جادىگەرلەر بار. بۇل جىبەك جولى ارقىلى قيىلىسىپ جاتقان مادەنيەت پەن بىلىمگە توقتالماي, جاپونيا تاريحىن بايانداۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن ءسوز. ءبىز ورتالىق ازيا ءوڭىرى ءححى عاسىردا ەۋرازيانىڭ جاڭا دالىزىنە اينالىپ, باتىسىنداعى ەۋروپانى كاسپي مەن كاۆكاز ارقىلى شىعىسىنداعى ازيامەن, وڭتۇستىگىندەگى ءۇندى مۇحيتىمەن بايلانىستىرىپ, ءارى قاراي داميدى دەپ سەنەمىز. سوندىقتان, وسىنداي دالىزگە جول اشقان ءوڭىردىڭ ينفراقۇرىلىمى قارجىلىق تۇراقتىلىققا, ەلدىڭ ءوز بەتىنشە دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرمەي قالىپتاسۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. كەرىسىنشە, بارلىعى ءۇشىن اشىق بولۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ ەل ءوز سەرىكتەستەرىمەن اشىقتىق, مولدىرلىك, ەكونوميكالىق تيىمدىلىك, قارجىلىق تۇراقتىلىق سياقتى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جوعارى ساپالى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ باعىتىندا ارىپتەستىك ورناتۋعا نيەتتى. سونداي-اق, ادام رەسۋرستارىن دامىتۋ باعىتىنا باسا كوڭىل بولەمىز. بۇل باعىت «ورتالىق ازيا+جاپونيا» ديالوگىندا دا قاراستىرىلعان.
سونىمەن بىرگە, وڭىردە تەرروريزم مەن ەكسترەميزم نەگىزگى قاتەر بولىپ تۇر. كەشە عانا شري-لانكا ەلىندە الاپات تەرروريستىك اكتىلەر ورىن الدى. ءبىز كەز كەلگەن سيپاتتاعى تەرروريزمدى قاتاڭ ايىپتايمىز. اۋعانستانمەن شەكارالاس جاتقان ورتالىق ازيانىڭ تۇراقتىلىعى مەن قاۋىپسىزدىگى بۇكىل الەم قاۋىمداستىعىنىڭ قاۋىپسىزدىگىمەن ۇندەس. جاپونيا اۋعانستانداعى جاعدايدىڭ تۇراقتانۋىنا, ونىمەن شەكارالاس ەلدەردىڭ شەكارالىق باقىلاۋ, ەسىرتكى كونترابانداسىنا قارسى ارەكەت ەتۋ باستامالارىن قاشاندا قولداعان جانە قولداي بەرەدى. «ورتالىق ازيا+جاپونيا» ديالوگى اياسىندا ادام ومىرىمەن تىكەلەي بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋدا. بۇل ءار مەملەكەتتىڭ وزگە ەلدەرگە تاۋەلدى بولماي, ۇلتتىق دامۋ يگىلىكتەرىن كورۋىنە باعىتتالعان. ەۋرازياداعى جاڭا ءدالىز ءوڭىردىڭ ءوز بەتىمەن دامۋىنا جول اشادى. بۇل الەۋەت ءتۋريزمنىڭ دامۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇل ىستە ورتالىق ازيا ەلدەرى شاشىراماي, بىرلەسىپ كۇش سالسا جەمىستى بولار ەدى. ءتۋريزمدى ءوزارا ارىپتەستىك كىلتى رەتىندە قولدانۋ وڭىردەگى بەيبىتشىلىك پەن دوستىقتىڭ بەكۋىنە پايداسىن تيگىزەدى.
ەرتەڭگى كەڭەستە اتالمىش سالاداعى ارىپتەستىكتىڭ پراكتيكالىق باعىتتارى تالقىلانباق. جاپونيانىڭ ورتالىق ازيانى «اشىق, تۇراقتى ءارى وزدىگىنشە دامىتۋعا» باعىتتالعان ارەكەتى ادام رەسۋرسىن دامىتۋدى مەملەكەت قۇرىلىسىنداعى باسىم باعىت ەتىپ بەردى. سوڭعى 26 جىلدا ورتالىق ازيادان 10 مىڭنان استام تالىمگەر قابىلدانىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن كولىك قاتىناسىن, ەكونوميكا مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن, مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن ءتۋريزمدى دامىتۋ باعىتىندا 3400 جاپونيالىق ساراپشى جىبەرىلدى. جاپونيادا وقىعان شاكىرتتەردىڭ قازاقستان ۇكىمەتىندە جوعارى لاۋازىمداردا جۇمىس ىستەپ, بيزنەسپەن بەلسەندى اينالىساتىنىن ۇلكەن قۋانىشپەن ايتا الامىن. ورتالىق ازيانىڭ تابيعي مۇمكىندىكتەرى وراسان. ءار ەل وزىنشە ەرەكشە دەسەك تە, بىرلەسكەن ءىس-قيمىل تيىمدىلىكتى ودان ءارى ارتتىرادى. 2004 جىلى الەمدە العاش رەت «ورتالىق ازيا+جاپونيا» ديالوگى قۇرىلدى. سوندىقتان بىلتىر بۇل وڭىردەگى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قازاقستاندا تۇڭعىش كەزدەسۋ وتكەنى ءبىز ءۇشىن قۋانىشتى جاعداي بولدى.
وسىنىڭ ارقاسىندا ءوزارا سەنىم ارتا ءتۇستى. بۇل ديالوگ اياسىندا قازاقستانمەن ەكى اراداعى بايلانىس بەكي تۇسكەنىن ايتۋدىڭ قاجەتى شامالى. كازاقستان ورتالىق ازياداعى ەڭ جوعارى دامىپ كەلە جاتقان, ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ كىلتىن ۇستاعان ەل. سەمەي مەن حيروسيما, ناگاساكيدىڭ تاجىريبەسى بار قوس مەملەكەت بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى سياقتى حالىقارالىق الاڭداردا يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ بويىنشا تىعىز ارىپتەستىك ورناتتى. ءسوز سوڭىندا 1 مامىر كۇنى جاپونيانىڭ جاڭا يمپەراتورى تاققا وتىرىپ, باسقارۋدىڭ جاڭا ءداۋىرى باستالعانىن ايتقىم كەلەدى. مەنىڭ بۇل جولعى ساپارىم جاپونيا مەن ورتالىق ازيانىڭ «ىنتىماقتاستىعى تاريحىندا» جاڭا تاراۋ اشادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
