مۇنايلى ايماقتىڭ مۇمكىندىگى مول
وتاندىق ءىرى ينۆەستورلار ءۇشىن دە, شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن دە تارتىمدى ايماقتاردىڭ ءبىرى – اتىراۋ. قازاقستانداعى ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ۇشتەن بىرگە جۋىعى وسى وڭىرگە تيەسىلى. «سوندىقتان دا, وسى تاقىرىپتاعى باسقوسۋىمىزدى اتىراۋدا وتكىزۋدى ءجون كوردىك» دەدى كوميتەت توراعاسى ولگا پەرەپەچينا.
جيىنعا قاتىسقان وبلىس اكىمى نۇرلان نوعاەۆ بۇگىندە مۇنايلى ايماقتىڭ الەمنىڭ 50 ەلىمەن بايلانىس ورناتىپ وتىرعانىن, 1 مىڭعا جۋىق بىرىككەن كاسىپورىن قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى. «ەلباسىنىڭ ءار ءوڭىردىڭ ءمۇمكىندىگىن پايدالانا وتىرىپ, ەكونوميكانى ديۆەرسيفيكاتسيالاۋ تۋرالى تاپسىرماسى بار. اتىراۋ وبلىسى ونەركاسىپتىك وندىرىستە كوشباسشى, ياعني, رەسپۋبليكالىق كولەمنىڭ 25% – مۇنايلى ءوڭىردىڭ ەنشىسىندە. اۋىل شارۋاشىلىعى, وڭدەۋ ونەركاسىبى سەكىلدى باسقا سالالارعا دا ينۆەستيتسيا تارتۋعا مۇددەلىمىز» دەدى نۇرلان اسقار ۇلى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ينۆەستيتسيا كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى لاريسا جۇماعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا نەگىزگى كاپيتالداعى ينۆەستيتسيا مولشەرى 7%-عا ارتىپ, 2,1 ترلن تەڭگە بولدى. اتىراۋ وبلىسىندا ينۆەستيتسيا وسى ۋاقىت ارالىعىندا 10,3%-عا جوعارىلاپ, 1 ترلن تەڭگەگە جەتتى.
– وبلىستاعى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن قولعا الىنعان جوبالار قاتارىندا 11,4 ملرد دوللار سوماسىنداعى 7 جوبا بار, ونىڭ ىشىندە 4,7 ملرد دوللاردىڭ 4 جوباسى جۇزەگە اسىپ جاتىر, 3 جوبا دايىندالۋدا, – دەپ ناقتىلادى ل.جۇماعاليەۆا.
يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى شەڭبەرىندە ايماقتا قۇنى 3,1 ترلن تەڭگەنىڭ 31 جوباسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ينۆەستورلارمەن بايلانىستى نىعايتۋ ماقساتىندا «Kazah Invest ۇك» اق, «Atyrau Innovations» جشس, «اتىراۋ» اكك» اق جۇمىس ىستەيدى. وبلىس اكىمدىگى جانىنان «ينۆەستورلار تارتۋ جانە ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ءجونىندەگى» ءوڭىرلىك كەڭەس قۇرىلدى. مۇنايلى ايماقتا اتقارىلىپ جاتقان وسىنداي شارالاردىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ايرىقشا ۇلەس قوسىپ وتىرعانىن ءدوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار دا اتاپ ءوتتى.
جاقىن بولاشاقتا – جاڭا جوبالار
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى اسەت ماعاۋوۆ مۇنايحيميا سالاسىنداعى ءىرى جوبالار – پوليپروپيلەن جانە پوليەتيلەن ءوندىرۋ كەشەنى تۋرالى ايتتى. پوليەتيلەن جوباسىنىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى – Borealis كومپانياسى. قازىرگى ۋاقىتتا جوبالىق قۇجاتتاماسى دايىندالۋدا. قۇرىلىس 2021 جىلى باستالادى.
– ءوز كەزەگىندە, ينۆەستورلاردىڭ جوباعا كىرۋىنىڭ باستى شارتى – ۇكىمەتارالىق كەلىسىمگە قول قويۋ ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. كەلىسىمدە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى, پرەفەرەنتسيالار, ينۆەستيتسيانى قورعاۋ زاڭناماسىنىڭ تۇراقتىلىعى, ينۆەستورلاردىڭ باسقا دا تالاپتارى كورسەتىلۋى ءتيىس, – دەدى ءا.ماعاۋوۆ.
ال «Kazakh Invest» ۇك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋستام يساتاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە كومپانيانىڭ اقپاراتتىق-مونيتورينگتىك جۇيەسىندە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن 157 جوبا بار, جالپى سوماسى 40 ملرد دوللار. سونىمەن قاتار 123 جوبا توڭىرەگىندە كەلىسسوزدەر باستالعان. «بۇل جەردە قىتاي, تۇركيا, ءۇندىستان, اقش, فرانتسيا, گەرمانيا, قاتار ەلدەرىنىڭ بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرعاندارىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك», دەدى ر.يساتاەۆ.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسقان تشو كومپانياسى مەن NCOC كونسورتسيۋمىنىڭ مۇناي-گاز جوبالارىنىڭ ءىرى ينۆەستورلارى دا ويلارىن ورتاعا سالدى. شارادا ينۆەستورلار ءۇشىن زاڭنامانىڭ تۇراقتىلىعى, ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدى ساقتاندىرۋ مەحانيزمى, سالىقتىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاعى كەمسىتۋشىلىك ماسەلەسىنە قاتىستى ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ايتىلدى. شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ توڭىرەگىندەگى راسىمدەردى وڭايلاتۋ, مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ, جاڭا ءونىم تۇرلەرى نارىعىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ, تيىمدىلىگى تومەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتارعا ينۆەستيتسيالار اعىنىن ۇلعايتۋ ماسەلەلەرى دە سارالاندى. جيىندى قورتىندىلاعان ولگا پەرەپەچينا: «بارلىق ۇسىنىستار قاپەرگە الىنىپ, ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسۋى ءۇشىن ۇكىمەتكە جولدانادى», دەدى.
الدىن الا كەلىسىمشارت ماسەلەنى شەشە مە؟
ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس ۇكىمەت «ۇلتتىق ينۆەستيتسيالىق ستراتەگيا» ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ باعدارلاماسىن» دايىنداپ, بەكىتكەن بولاتىن. ەندى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلىك, بيۋدجەت جانە سالىق سالالارىنداعى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – الدىن الا كەلىسىمشارت جۇيەسىن ەنگىزۋ. سەناتور عۇمار ءدۇيسەمباەۆ وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ ينۆەستورلارعا قاجەت شەتەلدىك تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعاندارىن جاسىرمادى. ءناتيجەسىندە تەندەرلەردى شەتەلدىك كومپانيالار ۇتىپ الادى, ال جوبالاردى قازاقستاندىق قامتۋ ماسەلەسى ءسوز بولا قالسا, «قازاقستاندا مۇنداي ءونىم شىقپايدى» دەپ جاۋىردى جابا توقۋدى ادەتكە اينالدىرعان. «وسى جاعدايدان شىعۋ ءۇشىن ينۆەستورلارمەن off-take قاعيداسى بويىنشا جۇمىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور», دەيدى سەناتور. جاڭا جۇيە بويىنشا ينۆەستور الدىن الا تەندەر جاريالايدى, ياعني بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتا قاجەت تەحنولوگيا ءوندىرىسى جۇمىس ىستەۋىن باستاۋى كەرەك. ينۆەستور قازاقستاندىق نەمەسە بىرىككەن كاسىپورىن قۇرۋدى مىندەتىنە الادى جانە 10-15 جىل كولەمىندە سول كاسىپورىننىڭ ءونىمىن عانا الۋى ءتيىس. شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن جاڭا وندىرىستەر اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مۇنداي جوبالار جۇزەگە اسسا, ارينە جاقسى. قازاقستانعا ينۆەستيتسيا سالۋعا مۇددەلى ەلدەر قاتارىنىڭ تولىعىپ كەلە جاتقانى بولاشاققا دەگەن سەنىمدى نىقتاي تۇسەدى.
اتىراۋ
