اسسامبلەيا – تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ تۇعىرى

قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 15 جىلدىعىنا وراي قازاقستان – كوپەتنوستى, كوپدىندى مەملەكەت. تالايدىڭ تاعدىرىن ءبىر ارناعا توعىستىرعان وسىناۋ قا­سيەت­تى جەردە جۇزدەن استام ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى ءبىر ماقسات-مۇددە اياسىندا تىرلىك كەشىپ كەلەدى. بۇعان ءبىز اۋەلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىپ وتىرعانىمىزدى ايتسام دەيمىن. بۇل – حالقىمىزدىڭ, ەتنوستارىمىزدىڭ, تۇڭعىش پرە­زي­دەنتىمىز نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ­تىڭ ولشەۋسىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. ەلباسى ن.نازارباەۆ قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن ساقتاپ قالۋدا ۇلكەن قادامعا باردى. ول باسقا ەلدەردە جوق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن (قحا) قۇرىپ, بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن ءبىر شاڭىراقتىڭ استىندا بەيبىت ءومىر كەشۋگە جاعداي جاسادى. بۇگىندە بۇل قوعامدىق ينستيتۋت ەلدەگى تۇراقتىلىق پەن تۇتاستىقتى ساقتاۋدىڭ مىزعىماس تۇعىرىنا اينالىپ وتىر. قحا-نىڭ وسى كۇنگە دەيىن ۇستانعان نەگىزگى ماقساتى — رەسپۋبليكاداعى ۇلتتىق سايا­ساتتى جۇرگىزۋ جانە قوعامداعى ساياسي جاع­دايلارعا بولجام جاساۋ نەگىزىندە قوعامداعى ىنتىماقتى قامتاماسىز ەتەتىن ءىس-تاجىريبەلىك ۇسىنىستاردى ويلاستىرۋ, ەل پرەزيدەنتىنىڭ رەسپۋبليكا ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ كەپىلى رەتىندەگى قىزمەتىنە اتسالىسۋ دەسەك, ۇيىم بۇل ۇدەدەن ءسوزسىز شىعىپ كەلەدى. بۇگىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 15 جىل تولىپ وتىر. ۇيعىر ۇلتىنىڭ وكىلى رەتىندە بۇل ۇيىمنىڭ وسىنشاما ۋاقىت ىشىندە تاپجىلماي ەڭبەك ەتىپ كەلۋىن وتە ءبىر ماڭىزدى وقيعا دەپ ەسەپتەيمىن. مۇنداي قوعامدىق ينستيتۋتتىڭ ەلىمىزدە اۋاداي قاجەت ەكەندىگىن ءومىردىڭ ءوزى دە دالەلدەگەنى انىق. 1992 جىلى الماتى قالاسىندا وتكەن قا­زاق­ستان حالقىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىندا ەلبا­سى اسسامبلەيا قۇرۋ تۋرالى ويىن بىلدىرگەن ەدى. سول كەزدە ءبىز ەلباسىنىڭ ەشبىر مەملەكەتتە جوق حالىقتار دوستىعىن ساقتاۋ ساياساتىنا وڭ كوزقاراس تانىتىپ, “مۇنداي ۇيىم باسقا قاي ەلدە بار ەكەن؟” دەپ ءبىر-بىرىمىزگە سۇراۋلى جۇزبەن قارادىق. سويتسەك, تاجىريبە كورسەت­كەندەي, قازاقستاندا قۇرىلعان اسسامبلەيا پوست­كەڭەستىك مەملەكەتتەردىڭ ەشقايسىسىندا جوق ەكەن. بۇل قازاقستان ءۇشىن, قازاق ەلىنىڭ اۋاسىن جۇتىپ, سۋىن ءىشىپ جۇرگەن قانشاما ۇلت پەن ەتنوس وكىلدەرى ءۇشىن ەڭ باتىل قادام ىسپەتتەسەدى. ءسويتىپ, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ “قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسىن قۇرۋ تۋرالى” جارلىعىمەن 1995 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىندا ەلدەگى قوعامدىق تۇراقتىلىق پەن ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ماقساتىندا اتالعان قوعامدىق ينستيتۋت قۇرىلىپ, ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىن­داعى كەڭەسشى ورگان بولدى. مىنە, سول ۋاقىتتان بەرى اسسامبلەيا ءمىن­بە­رى ءار ءتۇرلى ەتنوستىڭ اشىق الاڭىنا اي­نال­دى. ءوزىم دە وسى ۇيىمنىڭ مۇشەسى رەتىندە بار­لىق سەسسيالارعا قاتىسىپ, وي-پىكىرىمدى بۇكپەسىز ءبىلدىرىپ كەلەمىن. قحا 15 جىل ىشىندە 15 سەسسيا وتكىزىپتى. قحا قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق حالىقتىڭ مادەنيەتىن, ءتىلىن دامىتۋعا قولاي­لى جاعداي جاساۋ باعىتىندا قازاقستان حال­قى­نىڭ فەستيۆالدەرىن, تىلدەر فەستي­ۆال­دە­رىن, باسقا ەتنوستاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىل مەن انا ءتىلىن ءبىلۋ دارەجەسىن انىقتايتىن باي­قاۋ­لا­رىن, ءتىل ساياساتى ماسەلەلەرى بويىنشا حا­لىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيالار مەن سەمينار­لار, ت.ب. وتكىزىپ كەلەدى. اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى جەتەك­شى­لىك ەتەتىن رەسپۋبليكالىق, اي­ماقتىق, قالا­لىق جانە اۋداندىق ەتنو­ما­دە­ني بىرلەستىكتەر جۇمىس ىستەيدى. ۇيعىر, ءازىر­بايجان, وزبەك, كو­رەي, ينگۋش, نەمىس, چەشەن, پولياك, ت.ب. ەتنو­مادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ جەك­سەنبىلىك مەكتەپتەرى بار. قحا ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قۇرىلىمدارىمەن تىعىز ىسكەرلىك بايلانىس­تار ورناتقان. وسى ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن اسسامبلەيا ەتنوسارالىق قاتىناستار ماسەلە­لە­رىن زەرتتەيتىن تالداۋ ورتالىعىن قۇردى. ال 2007 جىلى پارلامەنت ءمىن­بەرىنەن باسقا دا ەتنوس وكىلدەرىنە ورىن بە­رىلىپ, ماجىلىسكە قحا-دان 9 دەپۋتات سايلاندى. وسى تۇستا “بىزگە اسسامبلەيا كەرەك ەمەس. اسسامبلەيا تەك ماقتاۋ-ماداقتاۋمەن وتەدى…”, دەگەن پىكىرلەردى ءجيى ەستيمىز. ارينە, دەمو­كراتيالىق قوعامدا پىكىر ەركىندىگى بولاتىنى ءسوزسىز. دەسەك تە, مۇنىڭ ءبارى بەكەرشىلىك. ءوت­كەن 15 جىلدا ومىرشەڭ ءىس-ارەكەتىمەن وزگە ەلدەرگە دە ۇلگى-ونەگە بولعان “قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسى تۋرالى” جاڭا زاڭنىڭ قا­بىل­دانۋى دا باعدارلى ىسكە دەگەن جاندى كوز­قاراس بولا ءبىلدى. اتالعان زاڭنامالىق قۇ­­جات ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنا حا­لىق ءۇشىن ايانباي قىزمەت ەتۋمەن قاتار, وسى ەلدىڭ پاتريوتى بو­لۋعا شاقى­­رىپ, ناقتى ءىس-قيمىل باعىتتارىن ۇسىندى. مەملەكەتتىك جانە وزگە ەتنوس تىلدەرىن, سالت-ءداس­تۇر, مادە­نيەتتى وركەندەتۋگە تو­لىق­تاي ءمۇم­كىندىك قاراستىرىلعان. اسسام­بلەيا تۋرالى زاڭ­نامالىق قۇجاتتىڭ جوباسىن ازىرلەۋگە پارلا­مەنت ماجىلىسىنە اسسامبلەيا اتىنان سايلانعان دەپۋتاتتار, ەلى­مىزدەگى بار­لىق ەتنومادەني ءبىر­لەس­­تىك وكىلدەرى, قوعامدىق ۇيىمدار بەلسەنە قاتىسىپ, اۋقىمدى جۇمىس­تار اتقاردى. ايتىپ ايتپاي نە كەرەك, كەڭەستەر وداعى كەزىندە دە حالىقتار دوستىعى جونىندە كوپ اڭگىمە بولاتىن ەدى. الايدا, بۇل دوستىق بۇي­رىقتىق-بيۋ­رو­كرا­تيا­لىق جۇيەمەن ءجۇر­گى­زىل­گەندىكتەن دە, “دوس بولاسىڭ, ال ولاي ەت­پە­سەڭ, جازاڭدى الاسىڭ” دەگەن ساياساتتا ءوربىدى. ءار زاماننىڭ تالابى دا, زاڭى دا باسقا. وسى­نى ەسكە ال­عاندا, اس­سامبلەيانىڭ كوز­دە­گەن ماقساتىنىڭ ايقىن ءارى نىق ەكەندىگىنە كوزىم جەتەدى. بىلە بىلسەك, قازاق­ستان­نىڭ اسسامبلەيا قۇرۋداعى تاجىريبەسىن كوپتەگەن مەم­لەكەتتەر قولدانىپ وتىر. ماسەلەن, 2003 جىلى اسسام­بلەيانىڭ دەلەگاتسياسىمەن ماسكەۋ­گە بارعان كەزىمدە سول تۇستاعى رەسەي حالىقتارى اسسام­بلەيا­سى اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ۇلتى تۋۆا چ.وندارمەن سويلەسە كەتكەنىمدە ول: ء“بىز ءوز اسسامبلەيامىزدى قازاقستاننىڭ ءتاجىري­بە­سىنە سۇيەنىپ قۇردىق”, دەدى. سول شاقتا توبەم كوككە جەتكەندەي بولىپ, قۋانعانىم بار. ال جاقىندا استانادا وتكەن جۋرناليستەردىڭ “باق ەتنوسارالىق توزىمدىلىكتى نىعايتۋ جولىندا” حالىقارالىق سەمينارىنا كەلگەن رەسەي فەدەراتسياسى حالىقتارى اسسامبلەيا­سى­نىڭ توراعاسى رامازان قاجىمۇرات ۇلى ءابدۋ­لا­تىپوۆ مىرزا دا: ء“بىز رەسەي حالىقتارى اس­سام­بلەياسىن قازاقستان حالقى اسسامبلەيا­سى­نىڭ قۇجاتتارى مەن مول تاجىريبەسى نەگىزىندە قۇرعان بولا­تىن­بىز. سەبەبى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بىزدەن ءۇش جىل بۇرىن قۇرىلعان ەدى. ءبىز ودان كوپ نارسە ۇيرەندىك, بىراق ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستاننىڭ دەڭگەيىنە جەتە الماي كەلەمىز. مەن سىزدەرگە قىزىعامىن. ءويت­كەنى, سىزدەردىڭ اسسامبلەيالارىڭىزدى پرە­زيدەنتتىڭ ءوزى باس­قارا­دى. سوندىقتان ءسىز­دەردە بارلىق جاعىنان ءمۇم­كىندىك جوعارى”, دە­گەندى ايتىپ ەدى. شى­نىن­دا دا, ءسوزىنىڭ جانى بار. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ءجايت, اسسامبلەيا باس­شى­لارى قازاقستاندا تۇراتىن ءار ەتنوس وكىل­دەرىمەن تۇراقتى تۇردە ءجيى كەزدەسۋلەر وتكىزەدى. مىسالى, تەك وتكەن جىلى عانا قحا توراعا­سى­نىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ الماتى قالاسى مەن وسى وبلىستىڭ ۇيعىر جانە پان­فيلوۆ اۋداندارىنداعى ۇيعىر ەتنو­سىنىڭ وكىل­دەرىمەن ءۇش كەزدەسۋ وتكىزدى. قازاق پەن ۇيعىر زيالىلارى قاتىسقان سون­داي ءبىر باسقوسۋدا وتكىر ماسەلەلەر توڭىرە­گىن­دە اڭگىمە بولدى. كەيبىر ادامداردى مازالا­عان ماسەلەلەرگە تۇششىمدى جاۋاپ بەردى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلعان­نان كەيىن ءاربىر ەتنوستىڭ ءوز مادەنيەت ءبىر­لەستىكتەرى اشىلا باستادى. ءبىز بۇرىن ۇيعىر­دىڭ, قازاقتىڭ تاريحىن جەتىك بىلمەيتىن ەدىك. تەك مادەني بىرلەستىكتەر قۇرىلعاننان كەيىن عانا ءار ەتنوس ءوز مادەنيەتىن, سالت-ءداستۇرىن, انا ءتىلىن مەڭ­گەرۋگە بەت بۇردى. ەتنوستاردىڭ ءوز جادىگەر­لەرى­مەن قاۋىشۋىنا اسسامبلەيانىڭ قولداۋى مەن كومەگى تولىققاندى مۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇعان, البەتتە, ءاۋ باستا ەلباسىنىڭ جانىنان كەڭەسشى ورگان رەتىندە قۇرىلعان قحا-نىڭ ۋاقىت وتە كەلە كونستيتۋتسيالىق ورگان دارەجەسىن العانى سەپتىگىن تيگىزدى. دەمەك, اسسامبلەيانىڭ نەگىزگى باعىتى – مادە­ني-اعارتۋشىلىق – تىلدەر مەن ۇلتتىق ءما­دەنيەتتەردى, سالت-داستۇرلەردى قايتا جاڭ­عىرتۋ جانە ناسيحاتتاۋ; تاربيەلىك – قازاق­ستاندىق جانە ۇلتتىق وتانسۇيگىشتىكتى قالىپ­تاستىرۋ; ەتنوسارالىق قاتىناستاردى قادا­عا­لاۋ نەگىزىندە ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن كەلى­سىم­دى نىعايتۋ; قازاقستاندى مەكەن ەتكەن ەتنوس­تار وكىلدەرى اراسىندا دوستىق قارىم-قاتى­ناس­تاردىڭ دامۋىنا نەگىز بولاتىن مەملە­كەت­تىك ساياسات جۇرگىزۋ جونىندە ۇسىنىستار دايىنداۋ. رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگى قحا-مەن جانە الماتى قالالىق, الماتى وبلىستىق اسسامبلەيالارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەيدى. وتكەن اپتادا ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتور­اعاسى احمەتجان شاردينوۆپەن بىرگە الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ جانە ونىڭ ورىنباسارى س.مۇقانوۆپەن كەزدەسىپ, مادەني ورتالىقتىڭ بيىلعى جىلعا ارنالعان جوس­پارىن تالقىعا سالدىق. بۇعان دەيىن ءبىز الما­تى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى س.سەيدۋما­نوۆ­پەن دە جولىعىپ, وسى ماسەلەلەردى اڭگىمە ەتكەن بولاتىنبىز. ءبىر قۋانتارلىعى, جانى جومارت, جۇرەگى كەڭ وسى ازاماتتار ەتنوما­دەني ورتالىقتارعا ارقاشان قولداۋ كورسەتىپ, ۇنەمى كومەك قولدارىن سوزىپ كەلەدى. اسسامبلەيانىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن قازاقستاننىڭ ءار ايماعىنان ءتىل ۇيرەتەتىن 300-دەي جەكسەنبىلىك مەكتەپ اشىلدى. ءار ەتنوس وكىلى قازاق ءتىلىن ءبىلىپ قانا قويماي, ءوز انا ءتىلىن دە قۇرمەت تۇتقانى دۇرىس. ءبىزدىڭ گازەتتە “ۇيعىر بالالارى ۇيعىر مەكتەبىنە با­رىڭىزدار!” دەگەن سارىندا ماتەريالدار كوپ جاريالانىپ تۇرادى. بۇل تۇرعىدا ۇيعىر, وزبەك جانە تاجىك ەتنومادەني بىرلەستىكتەرى اسسامبلەيانىڭ الدىنا مىناداي ماسەلە قويدى. اتاپ ايتقاندا, ۇيعىر مەكتەپتەرىندە قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ دارەجەسىن تۋرا قازاق مەك­تەپ­تەرىندەگى قازاق ءتىلىن وقىتاتىن دەڭگەيگە جەتكىزۋ كەرەكتىگىن ۇسىندى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مۇنى قۇپتاپ-قولداپ, قازىرگى تاڭدا ۇيعىر ءبىلىم ۇيالارى قازاق ءتىلىن بۇرىنعىدان گورى تەرەڭدەتىپ وقىتىپ جاتىر. مۇنىڭ استارىندا نە بار؟ ءبىز ۇيعىر با­لا­لارى­نا: “ەگەر سەن ۇيعىرشا بىلەتىن بولساڭ, قازاق ءتىلىن دە ۇيرەنۋ قيىنعا سوقپايدى”, دە­گەن­دى ۇعىندىرۋىمىز كەرەك. سەبەبى, ەكى ءتىل دە ءبىر-بىرىنە وتە جاقىن تۇركى تىلدەس ءتىل. وسى جەردە “ورىس ءتىلى كەرەك ەمەس” دەگەنگە دە قو­سىلا قويمايمىن. ورىس ءتىلى – رەسمي ءتىل. ءبىر­اق ورىس تىلىنەن بۇرىن قازاق – قازاق ءتىلىن, ۇيعىر – ۇيعىر ءتىلىن ءبىلۋى ءتيىس. بۇل ءتو­ڭىرەكتە اسسامبلەيا ايانباي ەڭبەك ەتۋ ۇستىندە. دەگەنمەن, قازاقستان مەملەكەتىنەن باسقا ەلدەر ۇيرەنىپ جاتىر دەپ وتىرا بەرۋگە تاعى بولمايدى. ءبىزدىڭ دە ۇيرەنەتىنىمىز, جەتپەگەن اسۋلارىمىز ءالى الدا. مىسالى, 2007 جىلى ماسكەۋدە رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسىنىڭ قولداۋىمەن “ليتسا ستوليتسى” اتتى 29 ۇلتقا ارنالعان كىتاپ جارىق كورىپتى. ونىڭ ىشىندە قازاق ۇلتى تۋرالى دا جان-جاقتى مالىمەت توپتاستىرىلعان. ماسكەۋدەگى قازاق ايماقتىق ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنىڭ توراعاسى پولات جامالوۆ قازاق ۇلتى, ونىڭ ءتىلى مەن ادەت-عۇرپى جايىندا سۇحبات بەرىپتى. سونداي-اق, قۇندى كىتاپتا قازاقتىڭ ۇلى اقىنى اباي­دى, اۋىز ادەبيەتىنىڭ قاينار بۇلاعى ىسپەتتەس ەكى ەرتەگىسىن جانە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامى­نان ەكى استىڭ ءمازىرىن بەرىپتى. قاتتى قىزىق­تىم. نەگە بىزگە وسىنداي كىتاپ شىعارماسقا؟ قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ۇلتتار تۋرالى نەگە قۇندى دۇنيەلەر جاريالاماسقا؟ تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بۇل كىتاپتا كوپشىلىك بىلە بەرمەيتىن دەرەكتەر بار ەكەن. اتاپ ايتساق, 1989 جىلعى مالىمەت بويىنشا ماسكەۋدە 9 مىڭداي قازاق بار دەلىنسە, ۇيعىر 160 ەكەن. جوعارىدا اتالعان كىتاپتا ۇيعىر ۇلتى تۋرالى دا مالىمەتتەر بار. قازىرگى كەزدە قازاقستان حالقى اسسام­بلەيا­سىنىڭ قولداۋىمەن “مەنىڭ ەلىم”, “دوس­تىق-درۋجبا”, ت.ب. باسىلىمدار جارىق كورۋ­دە. ولارعا رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىكتەرىنىڭ دە ءۇن قوسىپ وتىرعانىن ەسكەرگەن ءجون. سونداي-اق, 1957 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز شىعىپ كەلە جاتقان “ۇيعىر اۆازي” گازەتى قحا-نىڭ نەگىزى قالانعان كۇننەن باستاپ ونىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, اتقارىپ كەلگەن جۇمىستارىن جۇيەلى تۇردە جاريالاپ كەلەدى. ايتا كەتسەم, وتكەندە گازەتىمىزدىڭ ءبىر سانىن اسسامبلەيانىڭ قول جەتكىزگەن تابىس­تارى مەن قىزمەتىنە ارنادىق. مۇندا بارلىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگى قامتىلدى. قازاق, وزبەك, ورىس, تاتار, ۇيعىر, ت.ب. ەتنوستار اقىندارىنىڭ ولەڭدەرىن تۋعان تىلىندە جاريالادىق. ياعني, ءاربىر ەتنومادەني بىرلەستىك­تىڭ جۇمىسىن دا ۇنەمى باقىلاپ, ۇلگى تۇتارلىق جەرىن ناسيحاتتاپ, اقپاراتتىق قولداۋ كورسەتە­مىز. گازەتىمىزدە بىلتىردان بەرى “قازاق باتىر­لارى” دەگەن ايدارمەن قازاق­تىڭ باتىرلارىن ۇيعىر وقىرماندارىنا تانىستىرۋدى باستادىق. ناتيجەسىندە ۇيعىر ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىرعان قازاق حالقىنىڭ ومىرىنەن, تاريحي شەجىرە­سىنەن حاباردار بولۋدا. ەرەكشە ايتقىم كەلەتىن ءجايتتىڭ ءبىرى, كەيىن­گى كەزدە اسسامبلەيانىڭ سەسسيالارى نەگى­زى­نەن قازاق تىلىندە وتكىزىلەدى. وزبەك پەن ۇي­عىر­دى ايتپاعاننىڭ وزىندە, ورىس, نەمىس, ۋك­راين ەتنوسىنىڭ قازاق تىلىندە سويلەگەنىن كور­گەندە جۇرەگىمدى ءبىر جىلىلىق سەزىمى كەرنەيدى. شىنى كەرەك, باسقا جينالىس پەن وتىرىستاردا تازا قازاق تىلىندە سويلەي­تىن­دەردى كورگەنىم جوق. وسىنىڭ ءوزى اسسام­بلەيا­نى سىناپ-مىنەپ جۇرگەندەرگە بەرىلگەن جاۋاپ سياقتى. ەلباسى ءوزىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ىشكى ساياسي سالا مەن ۇلتتىق قاۋىپ­سىز­دىكتىڭ 2020 جىل­عا دەيىنگى نەگىزگى ماق­سات­تارى – قوعامدا كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ مەن ەل قاۋىپسىزدىگىن نى­­عايتۋعا ەرەكشە ءمان بەردى. ەلباسى سونداي-اق, “كەز كەلگەن پارتيا بول­سىن, قوعامدىق ۇيىم بولسىن بارشا قازاق­ستاندىقتاردىڭ ءمۇد­دەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى ەمەس پە؟ سوندىقتان مەن بارلىق سايا­سي پارتيالار مەن قوعامدىق ءبىر­لەستىكتەرگە ەلدىڭ دامۋى مەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ ءتيىم­دى جول­دارىن ىزدەستىرۋگە سەپتەسەتىن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ جاڭا ۇلگىسىن ازىرلەۋدى ۇسىنامىن”, – دەدى. بۇگىندە اسسامبلەيانىڭ مۇشەلەرى ەلبا­سى­نىڭ جولداۋىن حالىققا ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن الىس-شال­عايداعى اۋدان, اۋىلداردى ارالاپ ءجۇر. مىسالى, رەسپۋبليكالىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى احمەتجان شاردينوۆ اقمولا وبلىسىنا ءبىر توپ قايراتكەرمەن بىرگە بارىپ, ارنايى وتىرىستار مەن باسقو­سۋلارعا قاتىستى. ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ ناق ورتاسىنان ورىن العان ەلىمىزدە ءارتۇرلى پارتيالار, ەتنوستار وكىلدەرى ءدىني ۇيىمدار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار ءوز قىزمەتتەرىن جۇرگىزىپ جاتىر. الايدا, ولاردىڭ بارلىعى وزدەرىن جەكە-جەكە ۇيىم نە­مەسە وداق تۇرىندە سەزىنبەي, ء“بىز – قازاق­ستان ازاماتىمىز!” دەگەن اسقاق رۋحتا بولۋى ءتيىس. قازاقتىڭ كەڭ پەيىلى, تاريحي ءتوزىمى مەن ۇلتارالىق تاتۋلىق نەگىزىندە تاۋەلسىز قازاق­ستاندا ساياسي تۇراقتىلىق بەرىك ورنىقتى. ءبىزدىڭ بۇل ونەگەمىزدى الەمنىڭ اسا بەدەلدى ساراپشىلارى مەن حالىقارالىق ۇيىمدارى ءبىراۋىزدان الەم حالىقتارىنا ۇلگى بولارلىق باستى جەتىستىگىمىز دەپ مويىندادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ سارابدال دا ساليقالى ساياساتى ارقاسىندا دۇنيە جۇزىندە ەشكىمگە ۇقساماي­تىن, تەك قانا ءوز ەلىمىزدىڭ ىشكى ەرەكشەلىك­تەرى­نەن تۋىندايتىن ۋاقىت سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن ساياسي, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ۇلتتىق دامۋدىڭ قازاقستاندىق مودەلىن قا­لىپتاستىردىق. بۇل بارشا قازاقستان­دىق­تار­دىڭ ابىروي-بەدەلىن بۇرىن-سوڭدى جەتپەگەن بيىككە كوتەرىپ, وسى مەملەكەتكە نەگىز بولعان ۇلتىمىزدىڭ دارقان مىنەزى مەن پاراساتىن كۇللى الەمگە پاش ەتتى. قازاق حالقى ءوزىنىڭ ەرەك­شە قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدى مە­كەن­دەگەن ەتنوستاردىڭ باسىن قوسىپ, مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت, تاۋەلسىز ەل بولا الاتىنىن كورسەتتى. يۋلداش ازاماتوۆ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, رەسپۋبليكالىق قوعامدىق-ساياسي “ۋيعۋر اۆازي” گازەتىنىڭ  باس رەداكتورى, قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.