قازاقستاندى 28 جىل باسقارعان مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 19 ناۋرىزدا شەشىمىن جاريالادى. سونىڭ ارتىنشا 20 ناۋرىزدا پارلامەنتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا جاڭا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ انت بەردى. مۇنداي شەشىم قازاقستاندى عانا ەمەس, ورتا ازيانى جانە تۇركيا تاراپىن دا تاڭعالدىرعانى راس.
قازاقستان جەر كولەمى بويىنشا الەمنىڭ 9-ورىنداعى مەملەكەتى. 18 ميلليوننان استام تۇرعىن بار. 1991 جىلى قازاقتار ەلدەگى حالىقتىڭ 45 پايىزىن قۇراسا, بۇگىندە 70 پايىزعا جەتتى. جانارماي, تابيعي گاز, ۋران سەكىلدى قازبا بايلىقتارعا يە.
2005 جانە 2018 جىلدار ارالىعىندا ەلگە قۇيىلعان 282 ميلليارد اقش دوللار شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ 47 پايىزى ەۋروپالىق ەلدەرگە, ال 13 پايىزى اقش-قا تيەسىلى. باسقاشا ايتقاندا, قازاقستان شىعىس پەن باتىستىڭ ءوزارا ارەكەتتەسۋىنىڭ ماڭىزدى ورتالىعى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلى ەقىۇ جانە 2011 جىلى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋى بۇل تەڭگەرىمنىڭ وڭتايلى كورىنىسىنە اينالدى.
1990-شى جىلداردىڭ اۋقىمدى تەحنولوگيالارى مەن مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان الەمدە بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ قاراپايىمدىلىعى بويىنشا 190 ەل اراسىندا 28-ءشى ورىنعا كوتەرىلدى. مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى, ال ورىس ءتىلى قاجەت جاعدايدا بىرگە قولدانىلادى. الايدا نازارباەۆتىڭ 1940 جىلدان بەرى قولدانىستا بولعان كيريلليتسا الفاۆيتىنەن باس تارتىپ, لاتىن گرافيكاسىن قابىلداۋ تۋرالى شەشىم شىعاردى. 2025 جىلعا قاراي 32-ارىپتىك جاڭا الفاۆيت ەلدىڭ بارلىق ىشكى جۇيەلەرىندە ىسكە قوسىلادى.
ەلدەگى ترانسفورماتسيا مەن كورنەكى ماقساتتاردى بەلگىلەيتىن ەڭ ماڭىزدى جۇمىس – يەن دالاعا سالىنعان استانا قالاسى. نازارباەۆتىڭ وتستاۆكاعا كەتۋ تۋرالى شەشىمىنەن كەيىن قازاقستان پارلامەنتى دالدىك تانىتىپ, استانا اتاۋىن نۇر-سۇلتان دەپ وزگەرتتى.
تۇرىك الەمىنىڭ اقساقالى
ن.نازارباەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى, نۇر وتان پارتياسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن جالعاستىرا بەرمەك. ول كەڭەس ۇكىمەتى قۇلاعاننان كەيىن ەل تىزگىنىن ۇستاپ قالعان جالعىز باسشى بولاتىن.
قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىگىن ۇتىمدى پايدالانىپ, كورەگەن شەشىمدەرىنىڭ ارقاسىندا تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى اتاندى. ماسەلەن تۇركيا-رەسەي قارىم-قاتىناستارىن رەتتەۋدە ۇلكەن ءرول اتقارىپ, 15 شىلدەدەگى وقيعادان كەيىن تۇركياعا كەلگەن العاشقى مەملەكەت باسشىسى ەدى. وندا تۇرىك الەمىنىڭ شاتىرىن ىسپەتتى تۇركى كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادى. وتكەن جىلى تۇركى الەمىنە قاتىستى جاسالعان ساۋالنامادا ن.نازارباەۆتىڭ ەسىمى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر اراسىندا تانىمال ەكەنى انىقتالعانى ەسىمىزدە.
نازارباەۆتىڭ مۇنداي شەشىم جاسايتىنىن بىرنەشە جىل بۇرىن سەزگەن ەدىم. قاتىسقان ءبىر جيىندا «نازارباەۆ ءوز ەركىمەن دەنساۋلىعىن ەل ءۇشىن سارپ ەتكەن كوشباسشى رەتىندە تاريحقا ەنەدى» دەپ ايتقانىم بار-تۇعىن.
نازارباەۆ 2017 جىلدان باستاپ جوسپارلاعان بولاتىن. 2017 جىلى قابىلدانعان كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرمەن ول پارلامەنتكە جانە ۇكىمەتكە 30-دان استام وكىلدىك بەردى. ەلدىڭ باسقارۋ جۇيەسىن وزگەرتكەن بۇل قادام قوعامدىق پىكىردە جەتكىلىكتى تۇردە تالقىلانعان جوق. قازاقستان پرەزيدەنتتىك جۇيەدەن پرەزيدەنتتىك پارلامەنتتىك جۇيەگە داڭعىل جول سالدى. سوندىقتان پارلامەنت مەن ۇكىمەتتىڭ قۇزىرەتى كەڭەيىپ, تەپە-تەڭدىكتى جانە تەجەگىش مەحانيزمىن جۇمىس ىستەيتىن ساياسي قۇرىلىمى جۇزەگە اسپاق. بۇدان بولەك نازارباەۆ سوڭعى ءۇش جىلدا ەلدەگى بيلىكتەگى ورتاشا جاس كولەمىن ازايتتى. بۇل جاڭا ۇرپاق تۋرالى ايتاتىن جانە جاستارعا حابار بەرەتىن ەرەكشە ءتاسىل.
كۋرشاد زورلۋ,
پروفەسسور
