نەگىزىنەن, ايماقتاعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسى حالىقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر دەۋگە بولادى. مىسالى, الماتى وبلىسىندا وسى سالادا 245 000 ادام ەڭبەك ەتەدى ەكەن. ال وسى سەكتوردا وندىرىلگەن ءونىم جالپى وڭىرلىك ءونىمنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن قۇرايدى. بىلتىر جەكە بيزنەس تولەگەن سالىق مولشەرى 108 ملرد تەڭگە بولىپتى. دەمەك, شاعىن وندىرىستە شارۋا انىق جولعا قويىلعان. اسىرەسە, اۋدان ورتالىقتارىنداعى كىشىگىرىم ءوندىرىستىڭ ايماق ءۇشىن ماڭىزى زور. دايىن ءونىمنىڭ باعاسى ارزان ءارى جۇمىس كۇشىنە سۇرانىس تۋادى.
وسىنداي ءبىر-ەكى شاعىن زاۋىتتى تىلگە تيەك ەتىپ كورسەك. مىسالعا, كوكسۋ اۋدانىنىڭ لاباسى اۋىلدىق وكرۋگىنداعى ماي شىعاراتىن زاۋىتتىڭ ىرگەسى 1967 جىلى قالانعان ەكەن. اۋىلداعى دايىن ءونىم شىعاراتىن وسى شاعىن ءوندىرىس سوڭعى 20 جىل بويى قاڭتارىلىپ تۇرعان-دى. جەكە ينۆەستور مەن مەملەكەتتىڭ تىزە قوسۋىنان كەيىن قايتا جاڭعىرتىلىپ, ىسكە قوسىلدى. كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى ارقىلى 100 ميلليون تەڭگە كولەمىندە بەرىلگەن قارجىعا رەسەيدەن زاماناۋي قوندىرعىلار ساتىپ الىندى. العاشقى ءونىمىن دە شىعارىپ ۇلگەردى. كاسىپورىندا جاسالعان تۇرىك ايرانى, قۇرعاق ءسۇت جانە ىستالعان شۇجىق نارىققا جونەلتىلىپ جاتىر.
– زاۋىت تولىق قالپىنا كەلگەننەن كەيىن ءسۇت ونىمدەرىنىڭ بارلىق ءتۇرىن شىعارامىز. شيكىزاتتى جاقىن ماڭداعى اۋىلدار مەن كورشى اۋدانداردان ساتىپ الماقشىمىز. ءوندىرىس تاۋلىگىنە 40 توننا ءسۇت تۇتىناتىن بولادى. 20 ادامعا جۇمىس بەرەمىز, – دەيدى ءسۇت زاۋىتىنىڭ باسشىسى باقىت ارقاباەۆ.
ال الاكول اۋدانىندا بالىق ونىمدەرىن شىعاراتىن زاۋىتتىڭ جۇمىسى كوڭىل قۋانتادى. كۇنىنە 800 كيلو بالىق وڭدەيتىن «Golden fish» زاۋىتى جاڭا تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەيدى ەكەن. قازىر مۇندا كوكسەركەنىڭ سۇبەسى نارىققا شىعارىلادى. باسقا دا ءۇش ءتۇرلى بالىق ءونىمىن شىعارىپ, تۇتىنۋشىلار سۇرانىسىنا يە بولعان. جاقىن كۇندەرى زاۋىتتىڭ جاڭا تسەحى ىسكە قوسىلىپ, الابۇعا مەن موڭكە بالىقتى وڭدەپ, سازاننىڭ جون ەتى مەن ۋىلدىرىق دايىنداۋعا كىرىسپەك.
«Golden fish» جشس 40 ادامدى جۇمىسقا قابىلداعان. كوكتەمگە قاراي زاۋىتتىڭ ءونىم دايىنداۋ قۋاتىن كۇنىنە 2 تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. قاجەتتى بالىق الاكولدەن بولەك, زايسان, بالقاش كولدەرىنەن دە تاسىمالدانۋدا.
جالپى وتكەن جىلى الاكول اۋدانىندا وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى تابىستى بولىپ, شارۋالار 35,6 ملرد تەڭگە تازا پايدا تاپتى. اۋدانداعى سالىق ءتۇسىمى 103 پايىزعا ورىندالىپ, 5 ملرد 771 ملن تەڭگەنى قۇرادى.
– 2018 جىل ءبىز ءۇشىن تابىستى بولدى. اۋدان ديقاندارى 83,3 مىڭ گەكتار جەردى يگەرىپ, 205 مىڭ توننادان استام استىق جينادى. مال شارۋاشىلىعى دا قارقىندى دامىپ, اسىل تۇقىمدى مال باسى ارتىپ كەلەدى. ءتورت ت ۇلىكتى كوبەيتىپ, ەت پەن ءسۇت وندىرگەن شارۋالارعا 663,5 ملن تەڭگە سۋبسيديا بەرىلدى, – دەيدى الاكول اۋدانىنىڭ اكىمى الىبەك جاقانباەۆ.
وڭىردەگى شاعىن زاۋىتتاردى ءتيىمدى ءوندىرىس كوزىنە اينالدىرۋدىڭ ماڭىزى زور. جوعارىداعى ەكى مىسال سونىڭ دالەلى. جالپى, الماتى وبلىسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن بيىل 28,5 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بىلتىر بۇل سالادا 100 جاڭا نىسان اشىلدى. ناتيجەسىندە 31 مىڭ ادامعا جۇمىس تابىلدى. بۇل «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلاماسىنىڭ دا وڭىردە تابىستى جۇزەگە اسىپ جاتقانىنىڭ ءبىر كورىنىسى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى وبلىسى
