“قازاقستاندا شىعارىلعان”

— دەگەن ساپالى ونىمدەرىمىز شەتەل ازاماتتارىنىڭ سۇرانىسىنا يە بولاتىن كۇنگە دە جەتەمىز اگرارلىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. 1997 جىلى “قازاقستان-2030” ەلىمىزدىڭ سترا­تەگيالىق باعدارلاماسى قابىلداندى. سودان بەرگى 13 جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە مەملەكەتىمىزدىڭ الەم الدىنداعى بەدەلى انا­عۇر­لىم ءوستى, ەكونوميكاسى قارجى داعدارىسىنا دەيىن قارقىندى دامىدى, حالىقتىڭ حال-جاع­دايى جاقساردى. جۇرگىزىلگەن رەفورمالار ءناتي­جەسىن بەرە باستادى. الەمدىك قارجى داعدا­رى­سىنىڭ ىقپالىنان باسەڭدەپ قالعان ەكونومي­كا­لىق الەۋەتىمىز قايتا كۇشىنە ەنۋى ءتيىس. ويتكەنى, بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ەكونوميكاسى كەرى كەتكەن جوق, جىلدى 1,1 پايىز بولسا دا وسىممەن اياقتادى. ال بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرى قيىندىقتان ارىلا الماي وتىرعانىن دا ەستەن شىعار­ماعانىمىز ءجون. بۇعان دەيىنگى ەلباسىنىڭ جولداۋ­لارىن­دا الداعى ءبىر نەمەسە ەكى-ءۇش جىل كو­لەمىندە اتقارىلاتىن ماڭىزدى مىندەت­تەر, الەۋمەتتىك قولداۋلار جونىندەگى ماسە­لەلەر قامتىلاتىن-دى. ال بيىلعى جول­داۋدىڭ ءجونى بولەك. 1997 جىلى بارلىق تمد ەلدەرى ەكونوميكالىق قيىندىقتاردى باستان كەشىپ جاتقان كەزدە قازاقستان پرەزي­دەنتى ن.نازارباەۆ 2030 جىلى وركەنيەتتى ەلدەر­دىڭ قاتارىنا قوسىلاتىنىمىزدى, اسقار تاۋداي بەلەستەردى باعىندىراتىنىمىزدى  جاريا ەتتى. ەندى وسى مەجەگە جەتۋ ءۇشىن جاڭا قادامدار جاساۋ كەرەك بولىپ وتىر. سوندىقتان بيىل مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعا دەيىنگى ون جىلدىقتى قامتيتىن ەلدىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن ۇسىندى. وسى جىلدار ىشىندە قانداي ىستەر اتقارىلۋى ءتيىس ەكەنىنە, قانداي سالالاردى قاي وڭىردە دامىتۋ قاجەتتىگىنە جەكە-جەكە توقتالدى. 2020 جىلدان كەيىن كەلەسى ون جىلدىق جوسپار 2030 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىنىن قازىردەن-اق بايقاۋعا بولادى. جاڭا جولداۋعا سايكەس ەلىمىزدە ءوندىرىستى دا­مىتۋ, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىن جاڭا دەڭ­گەيگە كوتەرۋ, حالىققا قىزمەت ەتەتىن ۇلكەن نى­سانداردى سالۋ مىندەتتەرى ايقىندالدى. باسەكەگە قابىلەتتى ەل بولامىز دەسەك, ءوز قاراجاتىمىزدى ءتيىمدى پايدالانىپ, تابىس اكەلەتىن جوبالارعا سالىپ, وتاندىق ونىمدەرىمىزدىڭ كولەمىن ارتتىرۋ قاجەت. ەلىمىز تەك شيكىزاتتى شىعارۋشى ەمەس, بارلىق سالاداعى ونىمدەردى وڭدەپ, دايىن تاۋار تۇرىندە ىشكى سۇرانىستى قامتىپ, شەتەلگە ساتۋدا دا بەدەلگە يە بولۋى ءتيىس. “قازاقستاندا شى­عارىلعان” دەگەن ساپالى ونىمدەرىمىز شەتەل ازاماتتارىنىڭ سۇرانىسىنا يە بولاتىن كۇنگە دە جەتەمىز دەپ ويلايمىن. ايتالىق, دامىعان ەلدەردە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسى ەكونوميكانىڭ 60 پايى­زىن قۇرايدى. ال بىزدە 20 پايىز توڭىرە­گىندە. الداعى ۋاقىتتا بۇل سالانىڭ ۇلەسىن ەكى ەسە ءوسىرىپ, 40 پايىزعا جەتكىزۋ مىندەتى تۇر. جالپى, ەلىمىزدە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ۇلكەن ماڭىز بەرىلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىندا ەلىمىزدىڭ قانشاما ازاماتى ەڭبەك ەتۋدە؟ جىل سايىن ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن ۇلعاي­تىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭا جۇمىس ورىن­دارىن اشىپ جاتقان شاعىن كاسىپورىندار دا از ەمەس. بۇل سالاعا وڭ كوزقاراس بولمايىنشا, كاسىپكەرلىك دامىمايدى. ال شاعىن كاسىپكەرلىك سالاسىن ىلگەرى باستىرماي, تۇراقتى ەكونومي­كا­سى بار 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرە المايمىز. سون­دىقتان ەلباسى جولداۋدا: ء“بىز تاۋەكەلدەردى ءوز موينىنا الۋعا, جاڭا رىنوكتاردى يگەرۋگە, يننو­ۆاتسيالار ەندىرۋگە دايىن قۋاتتى كاسىپكەرلەر تو­بىن كورگىمىز كەلەدى. ناق وسى كاسىپكەرلەر ەكو­نو­ميكانى جاڭ­عىرتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى بولىپ تابى­لادى”, دەدى. سوعان وراي ەلباسى ۇكىمەتكە 2010 جىلدان باستاپ وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدارلاما ەنگىزىلۋىن قام­تاماسىز ەتۋدى تاپسىراتىنىن, ونى “بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020” دەپ اتاۋدى ۇسىنىپ وتىر­عا­نىن ءمالىم ەتتى. بۇل باعدارلامانىڭ ماقساتى, اسىرەسە, وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتىڭ, بارىنەن بۇ­رىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جاڭا توبىن دا­مىتۋ ەسەبىنەن تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ­دى كوزدەپ وتىر. كاسىپكەرلىك سالاسى دامى­ما­سا, قازاقستان شيكىزات ءوندىرۋشى ەل بولىپ قالا بەرمەك. جولداۋدا 2014 جىلعا دەيىن ەڭبەك ءونىم­دى­لى­گىن ەكى ەسە ارتتىرۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. ەلىمىز­دىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىندا قازىر ادام باسىنا شاققاندا 3 مىڭ دوللار كولەمىندە ءونىم شى­عارامىز. دامىعان ەلدەردە بۇل كورسەتكىش 60 مىڭ دوللاردى قۇرايدى. ءبىز ەڭبەك ونىمدىلىگىن ەكى ەسەلەگەندە, 6 مىڭ اقش دوللارى بولماق. بۇل وڭاي ەمەس. ەندى ءار سالاعا جاۋاپ بەرەتىن مينيسترلىكتەر, بيلىكتىڭ باسقا دا ورگاندارى ويلانۋى كەرەك. بۇل مەجەگە جەتۋ كوپ قاجىر-قايراتتى تالاپ ەتەدى. جالپى, ەڭبەك ونىمدىلىگى بۇكىل قوعامدا ەسەپ­كە الىنۋى ءتيىس. سوتسياليزمدە دە, كاپيتاليزمدە دە ءبىرىنشى نازارعا الىناتىن كورسەتكىش. ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ەڭبەك ەتتىك. ول كەزدە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرعان ادامدار مەملەكەتتىك ماراپاتتارعا يە بولىپ, وردەن, مە­دالدار الدى. بۇگىنگى تاڭدا دا مەملەكەتتىك مارا­پات بيلىكتە جۇرگەندەرگە ەمەس, قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنا كوبىرەك بەرىلسە, وتە ورىندى بولار ەدى دەپ ەسەپتەيمىن. ناقتى ەڭبەك مايتالماندارىن ۇلگى ەتە ءبىلۋىمىز قاجەت. وسى تۇستا ءوز پىكىرىمدى ءبىل­دىرسەم, ەلىمىزدە اۋىل شا­رۋاشىلىعىن دامىتۋ جۇيەسىن جاڭا جولعا قويۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. ءما­سە­لەن, فرانتسيا, گەرمانيا­عا پارلامەنتتىك ىسساپارمەن بارعانىمىزدا, ولاردىڭ تاجىريبەسىمەن تانىستىق. ءبىر مەكەندە ەت كووپەراتيۆى بولسا, ونىڭ قۇرامىنا 50-100 شاقتى فەرمەر كىرەدى. بارلىق ماسەلەنى وزدەرى شەشەدى. سەرۆيستىك كووپەراتيۆ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن تۇگەل قامتيدى. مالعا قاجەتتى جەمشوپ دايىندايتىن, تەحنيكالىق كومەك كورسەتەتىن شاعىن ۇجىمدارى دا بار. ەت كومبيناتىنا سول فەرمەرلەردىڭ ءبىرى باسشىلىق جاسايدى. فەرمەرلەر مالدى بورداقىلاپ, ەتكە وتكىزەدى. دايىن ونىمدەردى كۇن سايىن جونەلتىپ, ەۋروپاداعى كوپتەگەن ەلدەردى ەتپەن قامتاماسىز ەتىپ جاتادى. ەت ساتۋدان تۇسكەن تازا پايدانى بولىسكە سالىپ, ءار فەرمەر مال وتكىزگەن ۇلەسى بويىنشا اقشاسىن الادى. ءسۇت كومبيناتتارى دا وسى تاسىلمەن جۇمىس ىستەيدى. ەۋروپالىقتار وسى ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرىپ وتىر. قازىر ءبىزدىڭ ەلدە قالاي؟ ءار شارۋا مالىن ءوزى باعىپ, ءوزى ساتۋمەن اينالىسادى. مالدى ار­نايى سەمىرتەتىن ورىن دا جوق. اركىم وزىنشە تىرشىلىك ەتۋدە. ەلباسى 2009 جىلعى جول­داۋ­ىن­دا “ساۋساق بىرىكپەي, ينە ىلىكپەيدى” دەگەن حال­قى­مىزدىڭ دانالىق ءسوزىن كەلتىردى. بىرىكپەگەن جەردە ءىس ونە مە؟! سوندىقتان ەندىگى جەردە اۋىل­دىقتاردىڭ مالىن ساپالى ەتۋ ءۇشىن ەكى اۋىلعا ءبىر بولسا دا, مال بورداقىلاۋ ورىندارىن سالۋ قاجەت. مال تەكسەرىلەتىن, سويىلاتىن دۇرىس ورىن­دار بولۋى كەرەك. كەلە-كەلە اۋىلداردا مال ءونىمىن قايتا وڭدەۋ تسەحتارى ىسكە قوسىلىپ, حا­لىق­قا قىزمەت كورسەتسە, قانداي عانيبەت! جاڭا جۇمىس ورىندارى دا اشىلار ەدى. ال اركىم ءوزىنىڭ جايىن ويلاپ, جەكە-دارا جۇرە بەرسە, اۋىل ەشقاشان دامىمايدى. اگروونەركاسىپ سالاسىن ءار ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىك­تە­رىنە وراي دامىتۋ قاجەت. بۇرىندارى كەيبىر تاڭداۋلى كەڭشارلاردا مالدىڭ ءبىر ءتۇرىن اسىل­داندىرۋ ءىسى جولعا قويىلعان بولاتىن. ماسەلەن, تابيعاتقا بەيىمدىلىگىنە بايلانىستى سيىردىڭ بىرنەشە ءتۇرلى تۇقىمى ءوسىرىلدى. ءبىر كەڭشاردا ءسۇتتى سيىرلار بولسا, ەكىنشىسىندە ەتتى ءىرى قارا بور­داقىلاندى. اسىل تۇقىمدى اتالىق مالدار دا جەكە باپتالدى. نارىق ەكونوميكاسى باس­تالعان تۇتسا مالدىڭ ءبىرازى ارزانعا ساتىلىپ كەتتى. كەڭشارلار تاراتىلدى. الداعى ۋاقىتتا سونىڭ بارلىعىن جاڭا زامان تالاپتارىنا ءساي­كەستەندىرە وتىرىپ, عىلىمي نەگىزدەرگە سۇيەنىپ, جانداندىرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. عىلىمدى دامىتساق, وسى سالانى زەرتتەپ جۇرگەن عالىمدار ءالى دە ونىمدىلىگى جوعارى مالدىڭ جاڭا تۇقىم­دارىن ويلاپ شىعارار ەدى. نەمەسە باپتاپ-كۇ­تۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ۇسىناتىنى انىق. قاي سالادا دا تابىسقا عىلىمدى دامىتۋ ارقىلى قول جەتكىزەمىز. بىزدە قوي مەن جىلقىعا قاجەتتى جايىلىم جەت­كىلىكتى. بۇرىنعىداي اۋىلدىڭ ىرگەسىنە دەيىن ەگىن ەگىپ جاتقان كەڭشارلار جوق. ەلىمىزدە جىل­قى مەن قوي ەتىن وندىرۋگە سۋبۆەنتسيا بەرىلمەيدى. بۇل سالاعا قولداۋ جاسالىپ, مەملەكەت تارا­پىنان قارجى ءبولىنىپ, ءىرى شارۋاشىلىقتاردا قويدى 10-15 مىڭنان ۇستاسا, ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتادى جانە بارىنە دە وتە ءتيىمدى بولادى. سول سەكىلدى قازىر ءاربىر ۇيدە بەس-التى باس جىلقى بولۋى مۇمكىن. ونى دا تابىنمەن ۇستاعان ءجون. ءۇش-ءتورت جىلقىشى بىرنەشە تابىن جىلقىنى باعا الادى. ال قازىر اۋىلداعى ءجۇز شاقتى جىل­قىعا 20-30 ادام يە بولىپ وتىر. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ۇساق قوجالىقتاردى ىرىلەندىرۋ كەرەك. كەلەسى ءبىر ماسەلە – ءتورت ت ۇلىكتى اۋرۋلاردان ساقتاۋ. سوڭعى جىلدارى مالداردىڭ قاۋىپ­سىز­دى­گىن ساقتاۋ ءىسى كەرى كەتىپ قالدى. ماسەلەن, بۇرىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مالدىڭ ءار ءتۇرلى قاتەرلى دەرتتەرىنە قارسى ەگۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزدى. جانە دە كەڭشاردىڭ مالى دا, جەكەنىڭ مالى دا تەگىن ەگىلدى. تۇرعىندار مال­دا­رىن مىندەتتى تۇردە ەگۋگە الىپ كەلەتىن. ال ەگىل­مەگەن مالدىڭ يەسىنە ايىپپۇل سالىندى. ونداي مال سويىلۋعا, ساتۋعا جارامايتىن. قازىر وسى جاعى ويداعىداي ەمەس. تەك قانا وتە قاۋىپتى دەپ قاراسان مەن قۇتىرماعا قارسى ەگۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلەدى. باسقا اۋرۋلارعا قارسى ەگىل­مەيدى. ۆەتەريناريا زاڭىنا سوڭعى رەت ەنگىزگەن تولىقتىرۋلاردىڭ ىشىندە ءار اۋىلدا ءبىر-ءبىر ۆەتەرينار دارىگەرى بولۋى كەرەك دەگەن نورمانى ەنگىزدىك. بيىلدان باستاپ وعان قارجى ءبولىنىپ جاتىر. الايدا, تۇرعىندار مالىن ءوز قاراجاتى­نا ەكتىرۋى ءتيىس دەلىنەدى. مالدىڭ الۋان ءتۇرلى اۋ­رۋى­نا بۇلاي سالعىرت قاراۋعا بولمايدى! ايتا­لىق, تۋبەركۋلەز, برۋتسەللەز اۋرۋىمەن مال دا, ادام دا اۋىرادى. ءبىز قازىر مالدىڭ بارلىق اۋ­رۋى­نىڭ الدىن الىپ وتىرساق, ول حالقى­مىزدىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاعانىمىز بولىپ تابىلادى. بۇل ماسەلەگە وسى جاعىنان قاراۋ كەرەك. مالدارىمىز دۇرىس بورداقىلانباسا, بار­لىق اۋرۋعا قارسى ەگىلمەگەن بولسا, شەتەلگە ەت ءونىمىن قالاي شىعارامىز؟ مىسالى, كورشى رەسەي مالعا ەگىلەتىن كوپتەگەن ۆاكتسينالاردى بۇ­رىنعى قالپىندا قالدىردى. ەندى قازىر ءبىر كەدەندىك وداققا كىرگەن كەزدە, ماسەلە تۋىن­دايىن دەپ تۇر. بۇگىنگى تاڭدا رەسەي شەتەلدەن 30-40 پايىز كولەمىندە ەت ءونىمىن الىپ وتىر. اسىرەسە, سيىر مەن تاۋىق ەتى جەتىسپەۋدە. دەگەن­مەن, ولار “قازاقستاننان ەت المايمىز” دەپ قا­زىردەن باستاپ ايتىپ جاتىر. بۇعان ءبىزدىڭ مال­دا­رىمىزعا تولىق تۇردە ەگىلۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلمەيتىنى باستى سەبەپ بولىپ تۇر. ءسويتىپ, كورشى ەل ءوزىنىڭ حالقىن جۇقپالى اۋرۋلاردان قورعاۋدى ماقسات تۇتۋدا. ياعني, رەسەيگە قارا­عان­دا مال اۋرۋلارىنا قارسى كۇرەس قازاقستاندا ءوز دەڭگەيىندە ەمەس. ەلباسىمىز وسى جولداۋدا كوزدەلگەن ماق­ساتتى ورىنداۋ ءۇشىن ءار قازاقستاندىقتىڭ اتسا­لى­سۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. سوندىقتان اۋىل­داعى مال ءوسىرىپ وتىرعاندار دا, اۋىلدىڭ ما­مانى دا, ءار دەڭگەيدەگى اكىمدەر دە –  بارلىعى ويلانۋى قاجەت. جولداۋدىڭ مىندەتتەرىن ورىن­داۋ تۋرالى قازىر دەپۋتاتتار دا ويلانىپ, ءوز پىكىرلەرىن ايتۋدا. تۇرعىندارمەن كەزدەسكەن كەزى­مىزدە جولداۋدان تۋعان ويلارىمىزدى ورتاعا سالدىق. ماسەلەنى شەشۋدىڭ باسقا جولدارى دا بار شىعار. ەلباسى ويلانۋعا شاقىردى. ءناتي­جەلى ءىس اتقارۋعا ۇندەدى. ءار ادامنىڭ الۋان پىكى­رى بار. مەن ءوز كوزقاراسىمدى ءبىلدىرىپ وتىر­مىن. وسىنداي ورتاق ويلاردان كەلىپ, ناقتى ۇسىنىستار قالىپتاساتىنى انىق. ەلباسى جولداۋىنداعى حالىق قولداۋىنا يە بولعان ءبىر ماسەلە – “بالاپان” باعدارلاماسى. انە ءبىر جىلدارى بالاباقشالار ساتىلىپ كەتتى. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە ەكونوميكانىڭ تۇراقتالىپ, دامي باستاعانىن حالىق سانىنىڭ ارتا تۇسكەندىگىنەن كورەمىز. اسىرەسە, جىل سايىن بالا سانى كوبەيىپ كەلەدى. انالار مەن بالا­لارعا بەرىلەتىن جاردەماقىلار از دا بولسا جاس وتباسىلارعا قولداۋ بولىپ وتىر. ونىڭ دا اسەرى زور. مەكتەپكە دەيىنگى بالدىرعانداردى بالا­باقشامەن قامتۋدىڭ ءبىر جولى بار. كەيبىر اۋىل­داردا بوس تۇرعان ۇيلەر كەزدەسەدى. كەزىندە جاق­سى سالىنعان عيمارات بولسا, كۇردەلى ءجون­دەۋدەن وتكىزىپ, ءبىر ادامعا ونى بالاباقشاعا اي­نال­دىرۋ مىندەتى جۇكتەلسە, بالالاردىڭ جاتاتىن كەرەۋەت­تەرى, ويىنشىقتارى, اسحانانىڭ جاب­دىق­تارى تۇگەل بيۋدجەت قاراجاتىنا الىنىپ, تا­ماقتىڭ اقشاسىن ءاربىر اتا-انا تولەپ تۇرسا, بۇل دا وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءبىر جولى. ويتكەنى, ءار اۋىلدان جاڭادان قايتا بالاباقشا سالۋعا مەم­لەكەتتىك بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى كەتەدى. ول ەلىمىز بويىنشا العاندا كوپ شىعىستى تالاپ ەتەدى. قازىر بالاباقشا جەتىسپەۋشىلىگى وتكىر ماسە­لەگە اينالىپ تۇر. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىز بويىنشا بالاباقشامەن قامتۋ 37 پايىزدى قۇرايدى. ءارى ون ەكى جىلدىق ءبىلىم بەرۋگە كوشەتىنىمىزدى ەسكە الساق, مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ورنىنىڭ ءرولى وتە زور. سولتۇستىك جانە ورتالىق قازاقستاننىڭ كەيبىر اۋداندارىندا مەكتەپتەردە بالا جەتىس­پەيدى. 300-400 ورىندىق مەكتەپتەر جارتىلاي قامتىلعان. سونداي مەكتەپتەردىڭ ىشىنەن شاعىن ورتالىقتار اشىپ, ەسىگى بولەك شىعاتىن ەتىپ كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, اسحاناسىن جاساپ, سانيتارلىق نورمالارعا سايكەس كەلتىرىلگەن بالاباقشاعا اينالدىرۋعا بولادى. وسىنداي تاجىريبەنى پاۆلوداردان كورىپ كەلدىم. قالالاردا دا جاڭا بالاباقشالاردى سالۋ ارقىلى سۇرانىستى تولىق قامتۋ قيىن. قازىر كەيبىر جەكە ادامدار باسى ارتىق پاتەرىن جالعا بەرەدى. قازىر 120-130 شارشى مەترلىك پاتەرلەر بار. سونداي ءتورت-بەس بولمەلى پاتەردىڭ ءبىرىن بالاباقشاعا لايىقتاپ جابدىقتاسا, شاعىن توپتى تاربيەلەۋ ورتالىعى بولار ەدى. ەڭ باستى­سى, تاربيە بەرۋ ءتاسىلى, سانيتارلىق جاعدايى تالاپقا ساي بولۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, بۇرىنعى بالاباقشالاردى كەرى قايتارۋ باستاماسى دا وتە ورىندى. اۋدان­داردى ارالاعاندا, كەرى قايتارىلىپ, قايتا اشىلعان بالاباقشالاردى بارىپ كوردىم. ءبارى تالاپقا ساي جۇمىس ىستەپ تۇر. اتا-انالار دا قۋا­نىشتى, تاربيەشىلەر دە قايتا جۇمىسقا كىرىسكەن. جولداۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىن ورىن­داۋدا “نۇر وتان” پارتياسىنا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەلدى. كوشباسشى پارتيانىڭ ءاربىر مۇشەسى مەملەكەت الدىنداعى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بەلسەندى قىزمەت ەتەدى دەپ ويلايمىن. جالپى, وسىنداي ەلدىك ىرگەلى ىستەردە ەلى­مىزدىڭ بارلىق تۇرعىندارى 2020 ستراتەگيالىق جوسپارىنىڭ ناتيجەلى جۇزەگە اسۋىنا اتسالىسادى دەگەن سەنىمدەمىن. تيتو سىزدىقوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى قورعانىس  ءمينيسترى  قوستانايدا  بولدى ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاق­سىبەكوۆ باستاعان توپ قوس­تا­ناي­دا بولدى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ, ناسيحاتتاۋ ماقساتىمەن كەلگەن توپ بىرنەشە ەڭ­بەك ۇجىمدارىن, ءوندىرىس ورىن­دا­رىن ارالادى. “اگروماشحولدينگ” اكتسيونەرلىك قوعامى شارۋالارعا ۇسى­نىپ وتىرعان جاڭا تەحنيكا­لار­دى كوردى. ەلىمىزدىڭ ماشينە جاساۋ سالاسىندا بۇل كاسىپورىننىڭ ورنى ەرەكشە. قازاقستانداعى اۋىلشارۋا­شى­لىعى تەحنيكالارى پاركىن جا­ڭار­تۋدى ماقسات ەتىپ قويعان كاسىپ­ورىن ۇلكەن جوبامەن جۇمىس ىستەدى. وسى كاسىپورىن باسشىسى ا.تەن قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاق­سى­بەكوۆكە ەگەر سۇرانىس بولسا اسكەري تەحنيكالاردىڭ دۆيگاتەلىن جاساۋعا دا مۇمكىندىك بار ەكەنىن جەتكىزدى. قازىر ءوندىرىس ورنىندا ءيىندى بىلىك جاساۋدىڭ جاڭا تەحنولو­گيالىق جۇيەسى ەنگىزىلۋ ۇستىندە. سو­نى­مەن قاتار, “اگروماشحولدينگ” اكتسيونەر­لىك قوعامىنىڭ “قول جە­تىمدى باس­پانا” جوباسىمەن سالىن­عان سابان ۇيلەر دە قوستانايداعى سوڭعى جىل­دارعى جاعىمدى جاڭالىق بولاتىن. كاسىپورىن باسشىسى قور­عانىس ءمينيسترى ءا.جاقسىبەكوۆكە اسكەري قىزمەتكەرلەر ءۇشىن باعاسى ارزان باسپانا سالۋعا ۇسىنىس ءبىلدىردى. ەلىمىزدىڭ قورعانىس جانە الەۋەت سالاسى قىزمەتكەرلەرى كيىمىنىڭ 20 پايىزىن قوستانايلىق جەڭىل ونەر­كاسىپ كاسىپورىندارى قامتا­ما­سىز ەتەدى. “بولشەۆيچكا” تىگىن فابري­كا­سىندا بولعان كەزدەسۋدە “ال­پا­مىس” اياق كيىم فابريكاسىنىڭ دي­رەكتورى الماگۇل ساۋدەنوۆا ءاس­كە­ري­لەرگە ارناپ شىعارعان ەتىكتىڭ تابانى قالىڭ ءتوزىمدى ەكەنىن ايتتى. ال ەۋروپادان كەلەتىن اياق كيىم­دەردىڭ تابانى جۇقا, سۋىققا ءتوزىم­سىز بولادى. قوستانايلىق كاسىپ­ورىن­دار قورعانىس مينيسترلىگى سۇرانىستى كوبەيتسە سونشا كولەمدە قامتاماسىز ەتۋگە ءازىر ەكەندىگىن ءبىلدىردى. بىراق مينيستر ولارعا تەك بۇگىنگى كۇنگە عانا ەمەس, بولاشاققا جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن ايتتى. قوستاناي جۇرتشىلىعى قاتىس­قان اكتيۆ جينالىسىندا قورعانىس ءمينيسترى ءا.جاقسىبەكوۆ پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ ءمان-ماڭىزى جانە وندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەرگە باي­لانىستى الدا اتقارىلار ىستەر تۋ­رالى بايانداما جاسادى. الداعى ون جىلدا اتقارىلار جۇمىستىڭ كولەمى اۋقىمدى. ول ەلىمىزدىڭ گۇلدەنۋىمەن قاتار الەمدەگى موينى وزىق ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنان كورىنۋىمىزگە شە­شۋشى قادام جاسايدى. اكتيۆ ءماجى­لىسىندە جولداۋدا ايتىلعان ەكونو­مي­كالىق جانە الەۋمەتتىك جوبا­لار­دىڭ جۇزەگە اسۋىنا ءار قازاق­ستان­دىقتىڭ قوسار ۇلەسى ەرەكشە ەكەندىگى ايتىلدى. وبلىس اكىمى سەرگەي كۋ­لاگين اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق توپ پەن قورعانىس ءمينيسترى ءا.جاقسى­بەكوۆكە العىسىن ءبىلدىردى. قوستاناي. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا كەڭ ءورىس ەركىن ءابىل. ەلباسىنىڭ اعىمداعى جىلعى جول­داۋىن سىر ايماعى تۇرعىندارى ارا­سىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماق­سا­تىندا بىرقاتار قۇزىرلى ورگاندار وكىل­دەرىنەن جاساقتالعان رەسپۋبلي­كا­لىق-اقپاراتتىق ناسيحاتتىق توپ ءمۇ­شەلەرىن قىزىلوردا وبلىسىنا كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيس­ترى ءابىل­عازى قۇسايىنوۆ باستاپ كەلدى. ولار قىزىلوردا قالاسى مەن اۋدانداردا بولىپ, ەڭبەك ۇجىم­دارىمەن كەزدەستى. اتاپ ايتار بولساق, باسەكە­لەس­تىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءماجيت ەسەنباەۆ قىزىلوردا قا­لاسى تۇرعىندارىمەن كەزدەستى. وعان “پەترو قازاقستان قۇمكول رەسور­سيز” كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەر­لە­رى مەن جۇمىسشىلارى دا قاتىستى. اگەنتتىك باسشىسى مۇناي سالاسى وكىلدەرىنە تاريحي قۇجاتتا ەلىمىزدىڭ سوڭعى 10 جىلداعى الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق دامۋدا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن سارالاپ بەردى. نا­سي­حات­شى قازاقستاننىڭ شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن ارىلۋىنا ەكونو­مي­كانى ءارتاراپتاندىرۋ ارقىلى قول جەتەتىنىن جان-جاقتى ءتۇسىندىردى. ول ۇلتتىق قوردىڭ ەلىمىزدىڭ داعدارىس اۋىرتپالىعىن سەزىنبەۋىنە تيگىزگەن وڭ اسەرىنە دە توقتالدى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق تالداۋ ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى ءجانى­بەك ىسقاقوۆ جانە يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگى ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە تالداۋ دەپار­تا­مەنتى­نىڭ ديرەكتورى دۇيسەن ءادىل­حانوۆ تا قىزىلوردا قالاسىنىڭ تۇرعىندارىمەن جۇزدەسىپ, ەلباسى­نىڭ قازاقستاندى بۇگىنگىدەن دە قۋات­تى ەلگە اينالدىرۋ ءۇشىن ۇدە­مەلى يندۋستريالىق باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە مىندەت جۇك­تەپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇل توپ بايقوڭىر قالاسى مەن جالاعاش اۋدانىندا دا بولىپ, جەرگىلىكتى تۇر­عىندارمەن جۇزدەستى. ال ىشكى ىستەر مينيسترلىگى جول پوليتسياسى كوميتەتىنىڭ توراعاسى قايرات تىنىبەكوۆ قازالى اۋدانى تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋىندە جول­داۋ­دا قوزعالعان يندۋستريالىق-ين­نوۆاتسيالىق جوبالار, حالىقتى تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, جول جوندەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىن ءور­كەن­دەتۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپ­كەر­لىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە كەڭى­نەن توقتالدى. مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى ءجو­نىن­دەگى اگەنتتىك توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى اسقار شومانوۆ قارماقشى اۋدانىنىڭ ءىىى ينتەرناتسيونال جانە جاڭاجول اۋىلدارى تۇرعىن­دارى­مەن كەزدەسىپ, ەلباسىنىڭ الداعى ون جىلدا اتقارىلۋى ءتيىس ماقساتتى مەجەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا قانداي قام-قارەكەتتەر جاسالاتىندىعىن سارالاپ بەردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مە­ديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى قۋانىش نۇرعازيەۆ ەندى ون جىلدان سوڭ تۇرعىنداردىڭ ءومىر جاستارى­نىڭ ۇزاقتىعىن 72-گە جەتكىزۋ ءۇشىن وتان­دىق سالا عالىمدارى تاراپىنان بار­لىق كۇش-جىگەر مەن قاجەتتى ءمۇم­كىندىكتەر جۇمىلدىرىلا­تىن­دى­عىن ايتتى. سىرداريا اۋدانىنىڭ ورتالىعى – تەرەڭوزەك كەنتىندەگى وتكەن جي­ىنعى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنت­تىگىنىڭ جامبىل, قىزىلوردا جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى بويىنشا وڭىرارالىق ينسپەكتسيا باستىعىنىڭ ورىنباسارلارى تاي­ماس ساعىنتاەۆ پەن ەرقاسىم ءسۇ­لەي­مەنوۆ قاتىسىپ, جولداۋدىڭ باس­تى باعىتتارى مەن ودان تۋىن­دايتىن مىندەتتەر جونىندە اڭگى­مە­لە­دى جانە تۇرعىندار سۇراقتارىنا جاۋاپ قايتاردى. جالپى, ەلباسىنىڭ كەلەشەكتى بولجاعان كەمەل جولداۋىن ءتۇسىن­دى­رۋ جۇمىستارى سىر وڭىرىندە ءورىس الۋدا. قىزىلوردا وبلىسى. باسىم باعىتتار بەلگىلەندى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىندە رەسپۋبليكالىق مادەنيەت مەكەمەلەرى, باق پەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن القا ماجىلىسىندە مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ 2010 جىل­عى “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قا­زاق­ستاننىڭ جاڭا مۇمكىن­دىكتەرى” اتتى قازاقستان حال­قىنا جولداۋىنداعى مادەنيەت پەن اقپارات سالالارىنا قا­تىستى بەلگىلەنگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسى ورتاعا سالىندى. جيىندا ءسوز سويلەگەن ءما­دە­نيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد اق­پارات, مادەنيەت جانە ءتىل سالالارىندا الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ باسىم باعىتتارىن اتاپ ءوتتى. مۇندا نەگىزىنەن اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جان­دان­دىرۋ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دارمەن ءوزارا بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋ, “مادەني مۇرا” باعدار­لا­ماسىن جۇزەگە اسىرۋ, 2020 جىلعا دەيىنگى تىلدەردى دامىتۋ باع­دارلاماسىن ازىرلەۋ جانە تاعى دا باسقا ماسەلەلەر ءسوز بولدى. “ەگەمەن-اقپارات”. استانا. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالانۋى – حالقىمىزدىڭ يگىلىگى ءابدىراحمان نايزابەكوۆ, قاراعاندى مەملەكەتتىك يندۋستريالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءار ازاماتى جىل سايىن ەل پرەزيدەنتى­نىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن اسىعا كۇتەدى. ويتكەنى, ەلباسى­مىز­دىڭ جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ەكونو­مي­كاسىن دامىتۋداعى باسىم با­عىتتار, اعىمداعى جانە الداعى جىل­داردا ولاردى شەشۋ جولدارى ناقتىلاندى. قاراعاندى مەملەكەتتىك يندۋس­تريالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى­لارى مەن ستۋدەنتتەرى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ كەزەكتى جول­داۋىن زور ىنتامەن تىڭدادى. ەلباسى ءوزىنىڭ جولداۋىندا استانا قا­لاسىندا الەمگە تانىمال عالىمدار جۇمىس ىستەيتىن جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەت اشىلاتىنىن, وندا ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن ءۇش عىلى­مي ورتالىق قۇرىلاتىنىن ايتتى. سونداي-اق, بيۋدجەتتىك سالا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ جانە ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى 2010 جىلعى 1 شىلدە­دەن ەمەس, 1 ساۋىردەن باستاپ وسەتىنى قۋانىشتى حابار بولدى. ەڭبەك­اقىنىڭ 25%-عا ءوسۋى قىزمەت­كەرلەردىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن جاقسارتادى, ال ستۋدەنتتەردىڭ وقۋعا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرادى. ەلباسىنىڭ جولداۋىندا 2020 جىلعا دەيىنگى يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋعا باسا ءمان بەرىلگەن. قۇجاتتىڭ نەگىزگى ءتىنى دە سول. مەم­لەكەت باسشىسى ايتقانداي, ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىن دامىتا السا, الەمدەگى 50 دامىعان ەلدەر ساناتىنا قوسىلاتىن كۇن دە جاقىنداي تۇسپەك. تىلەگىم ەلگە ارنالادى كوركەم يشانوۆا, زەينەتكەر, كوپ بالالى انا. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى نۇرسۇل­تان نازارباەۆتىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىن تەلەديدار ارقىلى تىڭ­داپ, كوپ اسەر الدىم. ءوزىم زەينەت­كەرمىن. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلىنىڭ جىل سايىنعى وسىن­داي جولداۋلارى بويىنشا ءبىز سياق­تى زەينەتكەرلەرگە قامقورلىق جاسالىپ, زەينەتاقى ءوسىپ جاتىر. سونىمەن قوسا نەمەرەلەرىم جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاقسى وقيدى. ولاردىڭ شاكىرتاقىسىنىڭ ءوسۋى دە – وتە قۇپتارلىق جايت. ەلىمىز جىل ساناپ وركەندەپ كە­لەدى. استانا مەن باتىس ءوڭىرىنىڭ جاڭا تەمىر جولمەن قوسىلعانى, استا­نا-اقتوبە-ورال اراسىنداعى اۆتوكولىك جولدارىنىڭ جاڭار­تى­لۋى ح­الىقتىق قۋانىشقا اينالدى. باسقا ايماقتاردا دا كوپتەگەن الىس-جاقىن جەرلەردىڭ جول قاتى­ناسى جاقسارىپ كەلەدى. ءوزىم باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بوكەيور­دا اۋدانىندا تۇرامىن. ەل-جۇرت ەرتەڭگە دەگەن سەنىممەن بىرقالىپتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. اسىرەسە, ءتورت ت ۇلىكتىڭ سانى ءوسىپ, ساپاسى ارتىپ كەلەدى. الايدا, اۋدان تۇرعىندارىن قيناپ تۇرعان ءبىر-اق ماسەلە بار. 500 شاقىرىمدىق وبلىس ورتالىعىنا دەيىن تەك قانا اۆتوكولىكپەن بارۋعا بولادى. پويىز جۇرمەيدى, ۇشاق ۇشپايدى. اۆتوكولىك جولىنىڭ جارتىسى اسفالت توسەلگەن بولسا, تەڭ جارتىسىنان استامىندا اس­فالت جوق. كوكتەم مەن كۇزگى جاۋىن-شاشىن كەزدەرىندە كولىكتەر قاتىناي الماي قالادى. ەلباسىنىڭ ون جىلعا بەلگىلەگەن تاپسىرماسىن الىپ وتىرعان ۇكىمەت وسى ماسەلەگە نازار اۋدارىپ, ورال-سايقىن اۆتو­جولىن جوندەۋ ءىسىن دە قولعا السا, ءبىر زامانداردا ىرگەلى وردالاردىڭ ءرولىن اتقارعان كيەلى مەكەندە تۇرىپ جاتقان مىڭداعان تۇرعىن­داردىڭ العىسىنا يە بولار ەدى. جۋىردا استاناداعى بالالارىم مەن نەمەرەلەرىمە كەلدىم. پرەزي­دەنتىمىزدىڭ جوباسىمەن سالىنىپ جاتقان ەلوردامىز الەم ەلدەرىنىڭ كورىكتى قالالارىنىڭ بىرىنە اينا­لىپ وتىر. قازاقتىڭ ءوزى قيالشىل عوي. نەبىر ەرتەگىلەرىمىزدە التىن سا­رايلى شاھارلار تۋرالى ايتىلادى. بالالار سونداي قالانى كورسەك دەپ ارمانداپ وسەدى. مىنە, بۇگىن قازاق تاۋەلسىز ەلىمەن, اجارلى دا اسقاق استاناسىمەن ماقتانا الادى. مۇنداي ساۋلەتتى شاھاردى قازاقتىڭ سالعانىن الەم مويىنداپ وتىر. بۇگىنگى قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقانىن كورگەندە, بالالارىم مەن نەمەرەلەرىمنىڭ بولاشاق ءومىرى جارقىن بولاتىنىنا ۇلكەن سەنىممەن قارايمىن. ەلىمىزدى دامىتۋدا, بىرلىگىن ساقتاۋدا, قازاق حالقىنىڭ ەڭ اسىل قاسيەتتەرىن جەر جۇزىنە تانىتۋدا, قازاقستاننىڭ بەدەلىن ارتتىرۋدا پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. “كوپ تىلەگى – كول” دەگەن, توعىز بالانىڭ اناسى رەتىندە مەنىڭ دە تىلەگىم – ەلدىڭ اماندىعى, زا­مان­نىڭ – تىنىشتىعى! وسى باعى­تىمىزدان اينىماي, سالىپ العان سارا جولىمىز تولاعاي تابىستارعا جەتكىزە بەرۋىن تىلەيمىن. استانا. قىلمىسقا قارسى قارەكەت قارىمى الەكساندر تاسبولاتوۆ. ەلباسى جولداۋىندا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتىندە ەكپىن ىشكى ۆەدومستۆولىق مۇددەدەن ازا­مات­تاردىڭ قۇقى مەن مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا قاراي اۋىس­تىرىلۋى كەرەك دەگەن ەدى. سونىڭ ءبىر كورىنىسىندەي, بۇگىندە استانا قا­لالىق ءىىد ۋچاسكەلىك ينسپەك­تورلاردىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. جولداۋدا ايتىلعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, حا­لىقتىڭ پوليتسياعا دەگەن سەنىمىن قالىپتاستىرۋ قاجەت ەكەندىگى بەل­گىلى. ول ءۇشىن  ۋچاسكەلىك پوليتسيا ينسپەكتورلارى قىزمەت كورسەتەتىن اكىمشىلىك ۋچاسكەلەردە قىلمىس پەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارى تالاپقا ساي ءجۇر­گىزىلۋى كەرەك. وسىنى الدارىنا ماقسات ەتىپ قويعان اتالعان دەپار­تامەنت باسشىلارى ينسپەكتورلارعا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەدى. بۇدان بىلاي ولار قىلمىسكەردەن زارداپ شەككەن تۇرعىن قاشان بىزگە كەلەدى دەپ قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرماي, وزدەرى تۇرعىنداردى ارالاپ, بار ەكەندىكتەرىن ءبىلدىرىپ, مەكەن­جاي­لارىن كورسەتەدى. ءار ءۇيدىڭ كىرە­بە­رىسىنە وزدەرىنىڭ اتى-ءجونى, پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ بايلانىس تەلەفونى جازىلعان پاراقشالار ىلىنەدى. ءسويتىپ, ولار تۇرعىنداردى ارا­لاۋ بارىسىن ءبىر ناۋقاندىق شارا­مەن عانا دوعارماق ەمەس. وسىنداي جۇمىستار بارىسىندا ءىىب ەسەپتە تۇرعانداردى جانە جەرگى­لىكتى مە­كەن­جاي بويىنشا تەكسەرۋدى تالماي جۇزەگە اسىرماق. ماسەلەن, اقپان ايىنىڭ سوڭىندا باستاۋ العان وسىنداي جۇمىستىڭ ارقا­سىن­دا بەس مىڭنان اسا جۇرتشىلىقپەن كەز­دەسۋ ىسكە اسىپ, ەكى مىڭنىڭ ءۇس­تىندە ەسەپتە تۇرعاندار تەكسەرىلگەن كورىنەدى. دەگەنمەن, كىم بىلەدى, ادام الاسى ىشىندە دەگەندەي, ەگەر وسى ءۇي ءۇيدى ارالاپ, تۇرعىنداردى تەكسەرىپ جۇرگەن ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىر ءىسى جاقپاي قالىپ, ول تۋرالى تۇرعىندار ناقتى مالىمەت العىسى كەلسە استانا ق. ءىىد www.ast.dvd.mvd.kz سايتىن اشىپ, ونىڭ تولىق اتى-ءجونىن, باي­لانىس تەلەفوندارىن جانە پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ مەكەن­جايىن انىقتاپ الۋعا ابدەن بولادى. مۇنداي شارالاردىڭ ناتيجەسى ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلاردى جەرگى­لىكتى تۇرعىنداردىڭ وزدەرى تاڭداپ سايلاۋىنا جول اشادى. بۇگىندە الماتى اۋداندىق ءىىب قاناتقاقتى جوبا تاجىريبە جۇزىندە جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۇسىنىلعان ەكى قىزمەت­كەردىڭ ءبىرىن جەرگىلىكتى تۇرعىن­داردىڭ داۋىسى مەن پىكىرىنە سۇيە­نىپ, ءىىد باستىعى تاعايىندايدى. ال قازىر ولاردىڭ قوعامدىق كومەك­شىلەرى دە جالپى ءتارتىپتىڭ ساق­تالۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ وتىر. ءار پوليتسيا تىرەك پۋنكتىندە ەكى قوعامدىق كومەكشى بولادى. ماسەلەن, تاياۋدا عانا كەشقۇرىم ءۇيىنىڭ الدىندا قارتاڭ ايەلدى بىرەۋ تاياققا جىعىپ كەتكەن ەكەن. ارتىنشا بۇزاقىنى پوليتسيانىڭ قوعامدىق كومەكشىسى  ۇستاپ بەردى. سول سياقتى جاستار شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان ءۇيدىڭ ءبىر پاتەرىنە كەلگەن بەلگىسىز ەكەۋ ەسىك قاعادى. ولار اۋەلى وزدەرىن ەلەكتريكتەرمىز دەپ تانىستىرادى. بۇل سوزگە سەنىپ قالعان 63 جاستاعى زەينەتكەر الگىلەردى ىشكە كىرگىزگەن ۋاقىتتا عانا قاتەلىك جىبەرگەنىن تۇسىنەدى. بىراق كەش ەدى. بەلگىسىز ەكەۋ تاپانشانى تاقاپ تۇرىپ, زەينەتكەر مەن ونىڭ كامەلەتكە تولماعان نەمەرەسىن بايلاپ-ماتاپ تاستايدى. سودان بار اقشانى جيناپ الىپ, تايىپ وتىرادى. دانىككەن قارساق قۇلاعىمەن ءىن قازادى دەگەندەي, بۇل اقشا ازدىق ەتكەن الگى ەكەۋ سول كۇنى وسى اۋدانداعى تاعى ءبىر پاتەرگە ەلەكتر شەبەرىمىز دەپ الداپ كىرەدى. ءۇي يە­لە­رىنىڭ سەنگىشتىگى مەن بەيقام­دى­عىن پايدالانعان ولار ىشكە ەنىپ العان سوڭ 28 جاستاعى ايەل مەن ونىڭ 68 جاستاعى اكەسىن تاپان­شا­مان قورقىتىپ, اقشا تالاپ ەتەدى. ءسويتىپ جاتقاندا ۇيىنە قىزمەتىنەن وتاعاسى ورالادى. وقيعادان بەيحا­بار ول ىشكە ەنىسىمەن وقىس تيگەن سوق­قىدان ەدەنگە قۇلاپ تۇسەدى. قول-اياعى بايلانىپ, اۋزى سكوچپەن جەلىمدەلەدى. بۇدان كەيىن ەمىن-ەركىن قيمىلداعان قىلمىسكەرلەر ەكى ميلليونعا جۋىق تەڭگە مەن باعالى زاتتاردى قىمقىرىپ, تابان جالتىراتادى. ەلوردالىق پوليتسيا ىزشىلدەرى­نىڭ جەدەل قيمىلداۋى ارقاسىندا عانا قاراعاندى قالاسىنىڭ ەكى تۇر­عىنى ۇستالدى. ولاردى قاراق­شى­لىق شابۋىل جاسالعان پاتەر يەلەرى ءبىر كورگەننەن-اق تانىدى.