مەملەكەت باسشىسى ەڭ الدىمەن وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋعا تىرىستى, ءسويتىپ قاجەتتى قاراجات پەن تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەردى ىزدەستىرە ءبىلدى. بۇل جونىندە پرەزيدەنت ء«ومىر وتكەلدەرى» اتتى كىتابىندا بىلاي دەگەن ەكەن: «ەل ەكونوميكاسى العا باسىپ, قۋاتتانعان كەزدە تۇپ-تۋرا جارتى تريلليون اقشا بولدىك تە, 1200 شاقىرىمدىق جول سالدىق. بۇل سان ايتۋعا عانا وڭاي. ساقىلداعان سارى اياز بەن اپتاپ ىستىقتا ءار شاقىرىم تۇرماق, ءار مەترگە شپال توسەپ, رەلس سالۋ وتە قيىن شارۋا. ءبىز سونى جاسادىق».
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتىپ وتىرعان ۋاقىتى ەكى مىڭ جىلدىقتىڭ توعىسىنا سايكەس كەلەدى. بۇل ەگەمەندى ەل اتانعانىمىزعا ون جىلدان ءسال اسىپ بارا جاتقان كەزەڭ ەدى. ءدال وسى تۇستا ەلىمىزدىڭ شىعىسىندا «اقسۋ – دەگەلەڭ» تەمىر جولى پايدالانۋعا بەرىلسە, ەلىمىزدىڭ باتىسىندا ەل-جۇرت «حرومتاۋ – التىنسارين» تەمىر جولىنىڭ يگىلىگىن كورە باستادى. جۋرناليست رەتىندە كەيىنگى اتالعان اسا ءىرى ستراتەگيالىق نىسان قۇرىلىسىنىڭ ءجۇرۋ بارىسىن بىرنەشە رەت كوزبەن كورىپ, 2,5 جىلعا سوزىلعان تەمىر جول قۇرىلىسى اياقتالعان كەزدە وسى جاسامپاز وقيعاعا كۋا بولۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
بۇگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان عاسىر قۇرىلىسى دەرلىك اتاۋعا يە اسا اۋقىمدى جوبا جونىندە كوكەيدە ساقتالعان بىرقاتار جايتتار مەن دەرەكتەردى وقىرماندار نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون كوردىم. سالا ماماندارى مەن ساراپشىلارى 400 شاقىرىمدى جالعايتىن وتە ءىرى كولەمدەگى ماگيسترال قۇرىلىسى كەم دەگەندە بەس جىلعا جوسپارلاناتىنىن مالىمدەيدى. ال پرەزيدەنت بەلگىلەگەن مەجە − ەكى-ءۇش جىل. اتالعان قۇرىلىستىڭ كۇردەلىلىگى سوندا, حرومتاۋدان اسقاننان كەيىن مۇعالجار تاۋىنىڭ سىلەمدەرى باستالادى. بۇدان كەيىن تەمىر جول سالۋشىلار بىرنەشە وزەندەر مەن كولدەردى جانە قاراعان مەن شىلىك وسكەن قۇلا ءدۇزدى كەسىپ وتۋگە ءتيىستى. ونىڭ ۇستىنە تەك تەمىر جول ەمەس, ونىڭ بويىندا ونداعان كوپىرلەر مەن ستانسالار جانە بەكەتتەر سالىنعانىن ەسكەرسەك, ۋاقىت جاعىنان ۇتۋدىڭ ءوزى وڭاي ءىس ەمەس ەكەنى بىردەن كورىنەدى. سونداي-اق التىنسارينگە شىعاتىن جولدىڭ باستاۋىندا پويىز قۇرامىن 40 گرادۋس ورگە سۇيرەيتىن كۇردەلى ۋچاسكەلەر بار. سالىنعان جولدىڭ بۇرالاڭ بولۋى دا سوندىقتان. ايتپەسە تەپلوۆوزعا سالماق تۇسەدى. ءسوز جوق, تاۋ مەن تاستى جارىپ جول توسەۋ قولبايلاۋ تۋعىزادى. «حرومتاۋ – التىنسارين» تەمىر جولى قۇرىلىسىمەن تانىسۋ بارىسىندا كوزىمىز ايقىن جەتكەن جايت – ونىڭ سىرت ادام بىلە بەرمەيتىن يىرىمدەرى, قىرلارى مەن سىرلارى مول ەكەنى. سەبەبى تەمىر جول كۇندە سالىنا بەرمەيدى. سيرەك ءارى بەلگىلى ءبىر وڭىردە تەك ءبىر رەت سالىنادى.
جۋرناليستىك ءىسساپار كەزىندە جوبالاۋشىلاردىڭ باسقوسۋىنا كۋا بولىپ, وسىندا ايتىلعان وندىرىستىك ۇسىنىستار مەن پىكىرلەرگە قۇلاق تۇرگەنىم بار. سوندا ەسىمدە قالعانى «ىرعىز» ستانساسىن سالۋ جوباسى ءبىراز تالاس-تارتىس تۋعىزعانى. ويتكەنى ونى جوبالاۋ كەزىندە ماماندار جەرگىلىكتى جەردىڭ جاعدايى مەن ەرەكشەلىگىن ەسكەرمەپتى. ياعني, ءار ەكى-ءۇش جىل ارالىعىندا بۇل ماڭدا كوكتەمدە ۇلكەن كول پايدا بولادى ەكەن. ونىڭ بوگەتكول دەپ اتالۋى دا سودان شىعار. وسىعان قاتىستى بەكەتتى قاي تۇستان سالۋ كەرەكتىگى جونىندە ءارتۇرلى ۇسىنىس ايتىلدى. ءبىر توقتامعا كەلۋ قيىن سوقتى. وسىنداي ەكىۇداي پىكىرلەردى مۇقيات تىڭداپ, سارالاعاننان كەيىن وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن سول كەزدەگى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قابيبوللا جاقىپوۆ بۇكىل جاۋاپكەرشىلىكتى وزىنە الىپ, كارتاعا ءوز قولىمەن وزگەرىس ەنگىزىپ, وڭتايلى دا ءساتتى شۇعىل شەشىم قابىلداي ءبىلدى. بۇدان كەيىن تەحنيكالىق پويىز جۇرە باستاپ, تەمىر جول قۇرىلىسىنىڭ جۇگى اجەپتاۋىر جەڭىلدەپ سالا بەردى. ياعني, كولىكتىڭ بۇل ءتۇرى جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى جۇكتى تۇيە سياقتى ءوزى ارقالاپ جەتكىزە باستادى. جۇمىستىڭ ەڭ اۋىرى – 2,5 ميلليون تەكشە مەتر توپىراقتى ءۇيۋ بولعان سەكىلدى. كەلەسى جىلى ونىڭ مولشەرى 3,5 ميلليون تەكشە مەتر بولعانىن بىلدىك. 14 جىل بۇرىن «حرومتاۋ – التىنسارين» تەمىر جول قۇرىلىسىنىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى ءتۇيىسۋ دە وسى جەردە بولدى.
ونىڭ اشىلۋ راسىمىنە وسى ۇلكەن جوبانىڭ باس يەسى, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. وسى ارادا اتالعان تەمىر جول قۇرىلىسى جالاڭ ەمەس, كەشەندى الەۋمەتتىك سيپاتتاعى قۇرىلىس بولعانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. ايتالىق, ايتەكە بي اۋدانىندا جاڭا ستراتەگيالىق نىساننىڭ ىسكە قوسىلۋىنا وراي 800 ادام جاڭا جۇمىس ورنىمەن قامتىلدى. سوڭعى جىلدارى مۇندا تەمىر جول دەپوسى سالىندى.
تەمىر جول – ءومىردى قوزعالىسقا كەلتىرەتىن, وعان جاڭاشا ءار مەن ءنار بەرەتىن قۋاتتى قۇرىلىم. بۇل رەتتە قۇلان جورتسا, تۇياعى توزاتىن, قىران ۇشسا, قاناتى تالاتىن ۇشى-قيىرسىز دالا وزگەشە ءبىر ءتۇر مەن كەلبەتكە ەنگەنى, وسى ارقىلى اۋدان ينفراقۇرىلىمى تۇبىرىمەن وزگەردى. ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باس كەزىندە «حرومتاۋ − التىنسارين» تەمىر جولى قۇرىلىسىنا 30 ميللارد تەڭگە بولىنگەن ەكەن. سول كەزدىڭ ولشەمىندە مۇنىڭ ءوزى ءبىر وبلىستىڭ جىلدىق بيۋدجەتىنىڭ مولشەرى ەكەنىن ايتساق تا جەتكىلىكتى شىعار.
14 جىل بۇرىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەكى جاقتان باستالعان تەمىر جول قۇرىلىسىنىڭ ءتۇيىسۋى كەزىندە ايتقان سارابدال ءسوزى ءالى كۇنگە دەيىن وي-سانامدا جاڭعىرىپ تۇرعانداي. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, «حرومتاۋ − التىنسارين» تەمىر جولىنسىز بىردە-ءبىر مەملەكەتتىك باعدارلامانى, سونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن اگرارلىق ماسەلەنى جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلامالارىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس.
مۇنىڭ ءمانىسى مىنادا, دەگەن بولاتىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, بۇرىن قازاقستاننىڭ ءوز ىشىندە جۇك تاسىمالداۋ ءۇشىن پويىزدارعا رەسەيدىڭ شەكارالاس وڭىرلەرى ارقىلى جۇرۋگە تۋرا كەلەتىن. ەندى بۇلاي بولمايدى. ويتكەنى جاڭا جول, بىرىنشىدەن, ەلىمىزدىڭ ورتالىعى مەن شىعىسىن جالعاستىرسا, ەكىنشىدەن, ورتالىق پەن باتىستىڭ اراسىن جاقىنداتا تۇسەدى. بۇل جوبا سولتۇستىك جانە ورتالىق وبلىستاردان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن باتىس جاققا تىكەلەي تاسىمالداي الادى. ونىڭ ۇستىنە جاڭا تەمىر جول بويىنداعى مىس, نيكەل, تەمىر رۋداسى سەكىلدى جاڭا كەن ورىندارىن يگەرۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىك جاسالدى. سونداي-اق جاڭا تەمىر جول جولاۋشىلاردىڭ جولدا ءجۇرۋ ۋاقىتىن اجەپتاۋىر قىسقارتتى.
«حرومتاۋ − التىنسارين» تەمىر جولىنىڭ ىسكە قوسىلۋى ارقىلى كورشى مەملەكەتكە كىرىپتارلىقتان, رەسەي كەدەنشىلەرى مەن شەكاراشىلارى الدىندا ساعاتتاپ ۋاقىت جوعالتۋدان قۇتىلدىق. جۇك پويىزىن ايتپاعاندا, استاناعا جولاۋشىلار پويىزى تۋرا تارتادى. ونىڭ ۇستىنە عاسىر قۇرىلىسى اقتوبە جانە قوستاناي وبلىستارىنداعى التى اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروبلەمالارىنىڭ شەشىلۋىنە ىقپالىن تيگىزدى.
تۇپتەپ كەلگەندە, مۇنىڭ ءبارى تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلگە تيگىزگەن شاپاعاتى.
امانقوس ورىنعالي ۇلى,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى
اقتوبە
