«عىلىم قورى» – باستامالار باسپالداعى
بۇل رەتتە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى «عىلىم قورى» اكتسيونەرلىك قوعامى عىلىم مەن ءوندىرىستى جاقىنداستىرۋ, عىلىمي جەتىستىكتەردى كوممەرتسيالاندىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس اتقارىپ وتىر دەۋگە بولادى. ايتالىق, اكتسيونەرلىك قوعام 2016 جىلدان باستاپ عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ ماقساتىندا بويىنشا جوبالاردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ 3 كونكۋرس وتكىزىپ, ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا 153 جوبا ىسكە اسىرىلدى. ءتىپتى, جوبالاردىڭ 23-ءى قازىرگى تاڭدا ءوندىرىس كەزەڭىنە شىعىپ, ءونىم مەن قىزمەتتەردى ساتۋدان تۇسكەن تابىس 852 ملن تەڭگەنى قۇرادى. جالپى, عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ەكونوميكانى دامىتۋداعى بىردەن-ءبىر قاجەت تەتىك.
«عىلىم قورى» اق باسقارما توراعاسى انۋاربەك سۇلتانعازيننىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە وتاندىق عالىمدار 253 جاڭا ءونىم شىعاراتىن ۇلكەن الەۋەتكە يە. بۇل ەلىمىزدەگى بيزنەس-الاڭداردىڭ وتاندىق عىلىمي زەرتحانالارعا بەت بۇرا باستاعانىن كورسەتەدى. ء«ۇش جىلدىق قولداۋدان كەيىن تولىق قۋاتىن قالىپتاستىرعان جوبالار ەكى كونكۋرس بويىنشا 253 جاڭا ءونىم ءتۇرىن شىعاراتىن بولادى», دەيدى ءا.سۇلتانعازين. باسقارما توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جوبالاردىڭ نەگىزىندە 951 جۇمىس ورنى اشىلادى. سونىمەن قاتار, ونىمدەردىڭ كوممەرتسيالىق ساتىلىمىنان 30 ملرد تەڭگە تابىس تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل رەتتە ىسكە اسىرىلعان جوبالارعا بولىنەتىن قاراجاتتىڭ 40,3 پايىزىن بيزنەس وكىلدەرى اۋدارعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدەگى عالىمداردىڭ جوباسى 850 ملن تەڭگە تابىس تاپقان. بۇل رەتتە گرانت بەرۋ شارتتارى تولىعىمەن زاڭدى نەگىزدە ىسكە اسىرىلاتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. «عىلىم قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ جوبالىق ديرەكتسيا باسشىسى قۇرمانعازى وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, گرانت بەرۋ ءتارتىبى ايتارلىقتاي قاراپايىم. «باستى تالاپ – جوبا جەتەكشىسى مىندەتتى تۇردە قازاقستان ازاماتى بولۋى كەرەك. سول سەكىلدى جوبا قازاقستان اۋماعىندا جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. گرانتتىڭ كولەمى 300 ميلليون تەڭگەدەن اسپايدى. سونداي-اق عىلىمي جوبانى ۇسىناتىن توپتىڭ جەتى ادامنان اسپاۋى قاداعالانادى. البەتتە, جوبا ءۇش جىلعا دەيىن ىسكە اسۋى ءتيىس», دەيدى قۇرمانعازى قۇرال ۇلى.
جالپى, ەلىمىزدەگى «عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ ناتيجەلەرى بۇگىندە جاقسى كورسەتكىشتەرگە يە. بۇل باعىتتا «عىلىم قورى» عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىراتىن عالىمدار مەن كاسىپكەرلەردىڭ اراسىندا التىن كوپىر بولىپ وتىر.
سەنات دەپۋتاتى اسقار بەيسەنباەۆ اتاپ وتكەندەي, «عىلىم قورىنىڭ» جۇمىسى بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرە باستادى. «مەملەكەت تاراپىنان ءبولىنىپ جاتقان قاراجاتتى اتالعان قور يگى ىستەرگە باعىتتاپ وتىر. قور وتكىزگەن بىرنەشە بايقاۋ ناتيجەسىندە 100-دەن اسا جوبا قولداۋ تاپتى. قازىر ونىڭ باسىم بولىگى قولدانىسقا ەنىپ, ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋدە. ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس, قوردى قۇرۋداعى ماقسات تا وسى بولاتىن. ەلىمىزدە باستاماشىل زەرتتەۋلەرگە كوڭىل ءبولىنىپ, تاجىريبەلىك-قۇراستىرمالىق جۇمىستار دامي باستادى. ەڭ باستىسى, عىلىمي جاڭالىقتار ەل ەكونوميكاسىنا ۇلەس قوسا ءتۇستى», دەيدى ا.بەيسەنباەۆ.
سەنات دەپۋتاتى سونىمەن قاتار وتاندىق عالىمداردىڭ قىمىزدان, سۇتتەن ادام اعزاسىنا پايدالى ونىمدەر شىعارىپ جاتقانىن ايتادى. «بۇل – عىلىم مەن مەملەكەتتىڭ, سونداي-اق بيزنەستىڭ قارىم-قاتىناسىن بىلدىرەدى. مەملەكەت تاراپىنان قارجى بولىنەدى, عىلىم تاراپىنان جاڭا وي ۇسىنىلادى, ودان بولەك بيزنەس وكىلدەرى اتالعان جۇيەلى جۇمىستارعا ءوز قاراجاتتارىن قۇيادى», دەيدى دەپۋتات ا.بەيسەنباەۆ.
عىلىم قورىنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى, جوباعا قارجىلاي قولداۋدان بولەك, نارىقتا ءوز ورنىن تابۋىنا دا اتالعان قور كومەكتەسەدى. ء«اربىر جوبانىڭ وزىندىك كۇنتىزبەلىك جوسپارى مەن سمەتاسى بار. كۇنتىزبەلىك جوسپار بويىنشا, 2018 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن 6 جوبانى اياقتاۋىمىز كەرەك بولاتىن. ءبىز بۇل جوبالاردى تولىق اياقتادىق. كۇنتىزبەلىك جوسپار بويىنشا وسى جىلى 31 جوبانى باستايمىز», دەيدى ءا.سۇلتانعازين.
جوبالاردىڭ جولىن اشاتىن تارماق كوپ
عىلىم قورىنىڭ جۇمىستارىمەن تانىسقان ۋاقىتتا ءوز جەمىسىن بەرگەن ناقتى جوبالارعا كوز جەتكىزۋگە بولادى. ماسەلەن, كوكشەتاۋ مينەرالدى سۋى ءوز ونىمدەرىن نارىققا شىعارا وتىرىپ, 441 ميلليون تەڭگە كوممەرتسيالىق كىرىس تاپتى. سونداي-اق يگىلىكتى جوبالاردىڭ قاتارىندا «قازتەحنيكوس» ءونىمى بار. وتاندىق عالىمدار جارىقديودتى شامدار ءۇشىن ارنايى قۋات كوزىن ويلاپ تاپتى. بۇل ءونىم جارىقديودتى شامداردىڭ قىزمەت ەتۋ مەرزىمىن ەكى ەسەگە ارتتىرادى. ياعني, وسى ءونىم ارقىلى شامعا ارتىق جۇكتەمە تۇسپەي, قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى ۇزارادى. بۇل جوبا قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ 11 وڭىرىندە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
ء«بىز الدىمىزعا ەكى ستراتەگيانى بەلگىلەپ الدىق. ونىڭ ءبىرىنشىسى, عىلىمي جوبالارىن كوممەرتسيالاندىرۋ باعىتىندا عالىمداردى كەشەندى تۇردە قولداۋ بولسا, ەكىنشىسى – عالىمدارعا بيزنەسپەن سەرىكتەستىك ورناتۋدا قولداۋ كورسەتۋ. الداعى ۋاقىتتا البەتتە, ءبىز بۇل ستراتەگيالاردى كونكۋرستار ارقىلى ىسكە اسىرامىز. نارىقتا گرانتتارىمىز, كونكۋرستارىمىز قىزىعۋشىلىققا يە بولىپ وتىر», دەيدى ءا.سۇلتانعازين. ونىڭ ايتۋىنشا, «عىلىم قورى» ءاردايىم بيزنەس وكىلدەرىنە «ەگەر ونىمدەرىڭىز نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ءارى ساپالى بولسىن دەسەڭىزدەر, ءبىزدىڭ عالىمدار سىزدەرگە كومەكتەسە الادى» دەپ باعىت سىلتەيدى. بۇگىندە استانا مەن الماتى قالالارى كوشباسشى رەتىندە باسقا وڭىرلەرگە ۇلگى بولۋدا. سونىمەن بىرگە, تۇركىستان, قاراعاندى وبلىستارىندا عىلىمي جوبالار كوبىرەك جۇزەگە اساتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. اتالعان ماسەلەدە پارلامەنت سەناتىنىڭ ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتى مەن الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ دەپۋتاتتارى, «عىلىم قورى» اق وكىلدەرى, سونداي-اق عىلىمي تەحنيكالىق قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋدى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىراتىن عالىمدار مەن كاسىپكەرلەر ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن جۇمىس ىستەپ جاتىر.
اۋقىمدى جوبالارعا قاتىستى سەناتور بىرعانىم ءايتىموۆا عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەتتىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاۋ سالاسىنداعى زاڭنامالىق بازانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ايتادى. «عىلىمي زەرتتەۋلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ جانە جاس عالىمداردىڭ جوبالارىنا بەلسەندى قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا ودان ءارى جۇمىس ىستەۋ قاجەت. بۇگىندە بيزنەس-عىلىم دەگەن مەملەكەتتىڭ ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاقسى پلاتفورما قۇرىلدى», دەيدى ول.
اتقارىلىپ جاتقان ىلكىمدى ىستەرگە عالىمداردىڭ وزدەرى دە ريزا ەكەندىكتەرىن ايتا كەتۋ كەرەك. ميكروبيولوگيا جانە ۆيرۋسولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى, اكادەميك امانكەلدى سادانوۆ وتاندىق ونىمدەردىڭ نارىققا شىعۋىنا اتالعان قوردىڭ سەپتىگى ءتيىپ وتىرعاندىعىن قۋانا جەتكىزەدى. «عىلىم قورى ەڭ الدىمەن ءبىزدى قوسىمشا قارجىمەن دەمەپ, زەرتحانالارىمىزدىڭ قۇرال-جابدىعىن جاساقتاۋعا كومەك بەردى. كەيىنگى ەكى جىلعا بولىنگەن 300 ملن تەڭگە 31 جىل بويى زەرتحانادا ءتۇرلى تاجىريبەدەن وتكەن ءونىمىمىزدى ەل يگىلىگىنە جەتكىزۋگە سەپ بولدى. بۇدان ءارى دە «عىلىم قورى» اق كومەگىمەن عىلىمي نەمەسە عىلىمي-تەحنيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ, وندىرىسكە ەنگىزۋ جانە ساتۋدى جەتىلدىرە بەرگەن ءجون. «عىلىم قورى» ارقىلى كوممەرتسيالاندىرۋعا بەرىلەتىن جوبالاردىڭ ەرەكشەلىگى – بيزنەس-سەرىكتەستىڭ جوبانى قوسىمشا قارجىلاندىرۋى دەۋگە بولادى. بۇل جوبا ناتيجەسىن پايدالاناتىن بيزنەس وكىلدەرىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى, كەيبىر قاجەتسىز جوبالاردى قارجىلاندىرۋدان ساقتايدى. سونىمەن قاتار عىلىمدى ناقتى وندىرىسپەن ۇشتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل جەردە تاعى ءبىر ەسكەرە كەتەتىن جايت, جوباداعى تالاپتار ورىندالماعان جاعدايدا, بولىنەتىن قاراجاتتىڭ 20%-دان 30%-عا دەيىنگى مولشەرىن مەملەكەتكە كەرى قايتارۋى كەرەك. بۇل ۇيىم باسشىلارىنىڭ جانە جوبانىڭ عىلىمي جەتەكشىلەرىنىڭ وتىنىمدەردى بەرۋ, جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىنىڭ ناتيجەلەرىن ەكونوميكانىڭ ءتيىستى سەكتورىنا ەنگىزۋ كەزىندە دە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى», دەيدى اكادەميك ا.سادانوۆ.
ميراس اسان,
«Egemen Qazaqstan»
