قاعازسىز فورماتقا كوشىرىلۋدە
ەلباسى توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆ تسيفرلاندىرۋعا قاتىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ءبىرشاما جەتىستىك بار ەكەنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدە قازىرگى تاڭدا كەزەك كۇتۋ ازايعان.
مينيسترلىك مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2018 جىلعى 5 قازانداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2019 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ جۇمىستى قاعازسىز جۇرگىزۋ فورماتىنا تولىقتاي كوشۋىن, اتاپ ايتقاندا باستاپقى مەديتسينالىق قۇجاتتامانى قاعازسىز جۇرگىزۋگە كوشۋىن قامتاماسىز ەتۋدە.
مەديتسينانى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا. قاناتقاقتى جوبانىڭ I كەزەڭىندە 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اقمولا, قوستاناي جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى ەلەكتروندى فورماتقا كوشتى. II كەزەڭ بويىنشا 1 ساۋىردەن باستاپ وڭتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ, پاۆلودار جانە الماتى وبلىستارىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى, ال III كەزەڭدە 1 شىلدەدەن باستاپ استانا, الماتى قالالارى جانە اقتوبە, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, جامبىل, قىزىلوردا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى سياقتى قالعان 8 ءوڭىر مەديتسينالىق قۇجاتتامانى ەلەكتروندى فورماتتا جۇرگىزە باستادى.
جوبانىڭ I, II جانە III كەزەڭدەرىنىڭ شەڭبەرىندە شامامەن 700 دەربەس دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى ىسكە قوسىلدى. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەمدەۋ-پروفيلاكتيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن بارلىق 697 دەربەس ۇيىمدا 32 وتاندىق جانە شەتەل ازىرلەۋشىلەرىمەن ۇسىنىلعان مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەنىڭ 38 ءتۇرى تولىق ەنگىزىلدى. 5 420 دەربەس ەمەس مەديتسينالىق ۇيىمدا 3 149 مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيە جۇمىس ىستەيدى.
ولجاس ابىشەۆ,
دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى
4 599 ءوتىنىش قارالدى
ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, بيزنەس جۇرگىزۋگە قولايلى احۋال تۋدىرۋ ماسەلەسىنە كەڭىنەن توقتالدى. بۇل ورايدا قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ىسىندە ءبىرشاما جۇمىستار اتقارىلۋدا.
بيزنەستى قورعاۋ ىسىنە قاتىستى 2018 جىلى بىزگە وتاندىق كاسىپكەرلەردەن 4 599 ءوتىنىش ءتۇستى. ولاردىڭ اراسىندا كاسىبىن جاڭادان باستاعان جاستار دا از ەمەس. وتىنىشتەردىڭ 43%-ى وڭ شەشىمىن تاپقانىن دا اتاپ وتكەن ءجون.
كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋ جونىندەگى ەلباسى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياسات تيىمدىلىگىن كورسەتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. قۇقىقتىق قورعاۋ جۇيەسىنە كەلىپ تۇسەتىن وتىنىشتەردىڭ ازايۋى دا وسىنى كورسەتەدى. 2017 جىلى وتىنىشتەر سانى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 28%-عا ازايسا, 2018 جىلى تاعى 11%-عا ازايدى.
2019 جىلى بيزنەس-ومبۋدسمەن جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنا اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن بارىنشا ازايتۋ, زاڭنامانى ودان ءارى ىزگىلەندىرۋ, كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى ەنگىزىلدى. جالپى, كاسىپكەرلەردىڭ بەلسەندىلىگى جوعارى دەۋگە بولادى. ولار وزدەرىنىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن جاقسى بىلەدى, ونى قورعاۋعا قاشاندا ءازىر. ءبىز جىل سايىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىمەن, وبلىس اكىمدەرىمەن جانە پروكۋرورلارىمەن جۇمىس كەزدەسۋلەرىن, كوشپەلى كەزدەسۋلەر وتكىزەمىز.
بۇگىنگى تاڭدا ادىلەت مينيسترلىگىمەن ءوزارا بەلسەندى ءىس-قيمىل بارىسىندا اكىمشىلىك-دەليكتىلىك زاڭنامانى ىزگىلەندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا. پارلامەنت ماجىلىسىندە قارالىپ جاتقان زاڭ جوباسى اياسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ ينستيتۋتىن ودان ءارى كەڭەيتۋ, 44 باپ بويىنشا ايىپپۇلداردى تومەندەتۋ, 10 باپ بويىنشا جازانى رەپرەسسيۆتى ەمەس تۇرگە اۋىستىرۋ, ازاماتتىق-قۇقىقتىق نەمەسە تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلۋى ءتيىس قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ 32 قۇرامىن الىپ تاستاۋ ۇسىنىلدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, باقىلاۋ-قاداعالاۋ فۋنكتسيالارىنا اۋقىمدى تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە كەيبىر نىسانداردى ىرىكتەپ تەكسەرۋ توقتاتىلدى, تەكسەرۋ مەرزىمدەرى قىسقارتىلدى.
بىلتىر قازاقستان مەن وزبەكستان بيزنەس-ومبۋدسمەندەرىنىڭ فورۋمى ءوتىپ, القالى جيىن اياسىندا ءوزارا كومەك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان بولاتىن. ەكى ەل كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن اقپارات الماسۋداعى ىنتىماقتاستىقتى كوزدەپ وتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق زاڭدارىن دۇرىس قولدانۋ بويىنشا كونسۋلتاتسيالىق-قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ, عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالارعا, سەمينارلارعا جانە باسقا دا ءىس-شارالارعا قاتىسۋ قاراستىرىلعان. رەسەيمەن ارادا دا وسىنداي كەلىسىم جاسالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
ءبىز ءۇشىن باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – وزگە ەلدە ءجۇرىپ باسىنا ءىس تۇسكەن كاسىپكەرلەرىمىزگە كومەكتەسۋ, ولاردى جالعىز قالدىرماۋ. بۇل ەلىمىزدە كاسىپكەرلەردىڭ كوبەيۋىنە, ولاردىڭ ەركىن جۇمىس ىستەۋىنە, الىس-جاقىن شەتەلدەرمەن باتىل كاسىپكەرلىك بايلانىس ورناتۋىنا جاعداي تۋعىزاتىنى ءسوزسىز.
بولات پالىمبەتوۆ,
قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل
تولەمدەردى ەسەپتەۋدىڭ تەتىكتەرى وزگەرتىلەدى
ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسى مەملەكەت باسشىسى ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلعاندارعا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان تولەنەتىن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ ورتاشا مولشەرىن 30%-عا دەيىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
وسى تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت اعىمداعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزەتىن «مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياداعى جوباسىن ازىرلەدى.
زاڭ جوباسىندا الەۋمەتتىك تولەمدەردى ەسەپتەۋدىڭ تەتىكتەرىن وزگەرتۋ كوزدەلگەن. ونىڭ ىشىندە بۇگىندە قولدانىلاتىن ورتاشالانعان دارەجەنىڭ ورنىنا ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلعان ادامدارعا تولەم ەسەپتەگەندە ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋدىڭ جەكە دارەجەسىن قولدانۋ, اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان ادامدارعا تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن اسىراۋىنداعىلار سانىنىڭ كوەففيتسيەنتىن ارتتىرۋ, سونداي-اق جۇمىسىنان ايىرىلعان ادامدارعا تابىستى الماستىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ جايى قاراستىرىلعان.
زاڭ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ الەۋمەتتىك قاتەر تۋىنداعان جاعدايدا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ وتىر.
الماس قۇرمانوۆ,
«مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى» اق پرەزيدەنتى
ەكسپورتتى ەسەلەۋدى ەسكەرگەن ءجون
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تەتىگى سانالاتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ قارقىنى مەن دامۋى, كەم-كەتىك تۇستارى كەڭىنەن ءسوز بولدى. ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ الەۋەتى, ەت ونىمدەرىنىڭ نارىقتاعى ۇلەسىنە قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەر ايتىلدى.
سوڭعى ءۇش جىلدا العاش رەت وسى سالاداعى يمپورت ءوسىمى ايتارلىقتاي ارتىپ وتىر. وتاندىق قۇس ەتىن وندىرۋشىلەر ەلدەگى جالپى سۇرانىستىڭ 60 پايىزىن قامتاماسىز ەتۋدە. بۇعان قوسا, شۇجىق ونىمدەرى يمپورتىنىڭ ۇلەسى دە جوعارىلاپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, 20 مىڭ توننا ءىرى قارا مالدىڭ 70 پايىزى ءتىرى كۇيىندە ەكسپورتتالادى. قازاقستاننىڭ دسۇ شەڭبەرىندە العان مىندەتتەمەلەرىنە بايلانىستى قۇس ەتىنىڭ يمپورتى ۇلعايعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. ەلىمىزدەگى حالىق سانىنىڭ ءوسۋى دە تيىسىنشە ەت ونىمدەرىن تۇتىنۋ كولەمىنىڭ ەداۋىر ارتۋىنا ىقپال ەتتى.
كوپتەگەن وتاندىق شارۋاشىلىق ء«مارمار ەت» سياقتى جوعارعى ساناتتاعى ءونىم وندىرۋگە باعىتتالسا, يمپورتتىڭ ەلەۋلى ۇلەسىن سۇيەكسىز كەسەك ەتتەر, مىسالى, شۇجىق پەن باسقا دا ەت ونىمدەرى قۇرايدى.
جالپى, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. بۇل سالا قازاقتىڭ ىقىلىم زاماننان قانىنا سىڭگەن, جان-جاقتى مەڭگەرگەن سالاسى. ءبىزدىڭ ەل – مال شارۋاشىلىعىن مەڭگەرگەن ءىرى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. وزگە ەلدەردەگى ونىمدەرمەن سالىستىرعاندا وتاندىق ءونىم ەكولوگيالىق تازا ەكەنىن جاقسى بىلەمىز.
بۇگىندە شەتەلدىك تۇتىنۋشىلار قازاقتىڭ قويى مەن جىلقىسىنىڭ دامىنە تەڭ كەلەتىن ءونىمنىڭ جوق ەكەنىن ءجيى ايتادى. وسىدان-اق ساپالى ەتتىڭ كولەمىن ارتتىرىپ, سۇرانىستى ەسەلەۋدىڭ ءتۇرلى تەتىكتەرىن مەڭگەرۋ كەرەكتىگىن اڭعارۋعا بولادى.
ول ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان مال شارۋاشىلىعىن جانداندىرۋعا, ءورىسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر.
كونەدەن كەلە جاتقان اتا كاسىپتىڭ تۇتاس ءبىر مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق احۋالىن دامىتۋعا الەۋەتى تولىق جەتكىلىكتى. مۇنى ەلباسى تالاي رەت شەگەلەپ ايتقان-دى. بۇل جولى دا سالانىڭ تىنىسىن اشۋعا مەملەكەت قازىناسىنان قاراجات قاراستىرۋدى تاپسىردى. وسى باعىتتا جۇمىستار جوسپارلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ, ءتيىمدى جۇزەگە اسسا, ۇتارىمىز انىق.
راديك تەمىرعاليەۆ,
تۇڭعىش پرەزيدەنت قورى جانىنداعى اەسي ساراپشىسى
ويلاۋ جۇيەمىزدى جاڭعىرتۋ تالاپ ەتىلەدى
مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى. ەل تاۋەلسىزدىگى جىلدارىنداعى جەتىستىكتەرىمىزدى جوققا شىعارا المايمىز. الايدا, الەمدىك كەڭىستىكتەگى وزگەرمەلى ۇدەرىستەرگە زەر سالاتىن بولساق, قازاقستان بۇگىنگى جەتكەن جەتىستىگىمەن توقتاپ قالماۋى قاجەت.
«وتكەن جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك-الەۋمەتتىك ساياسات جۇيەلى تۇردە قايتا قاراستىرىلدى. بەس الەۋمەتتىك باستاما, جۋىرداعى جولداۋ جانە جاستارعا ارنالعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى اياسىندا بارشا قازاقستاندىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كوپ قارجى بولىنۋدە. بۇگىندە كوپتەگەن ەلدىڭ مۇنداي الەۋمەتتىك شىعىندارعا شاماسى كەلمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى ەلباسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا. بۇل باعدارلاما ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە باعىتتالعاندىعىنىڭ جارقىن كورىنىسى. بىراق جاڭا تەحنولوگيالار زامانى جەر بەتىندەگى قانداي دا بولماسىن مەملەكەتتەن باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى تالاپ ەتەدى. قاراپ وتىرساق, امەريكا, قىتاي سياقتى الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزى ەكونوميكاسىنا الاڭداۋشىلىق بىلدىرە باستادى. الەم ەلدەرىمەن كوپۆەكتورلى ساياسات ۇستانعان قازاقستان ءۇشىن شيكىزات ءوندىرۋشى ەل بولىپ قالۋ تيىمسىزدىگىن كورسەتتى.
وسى تۇرعىدان العاندا, بيزنەستى دۇرىس ۇيىمداستىرا ءبىلۋ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ بىلدىرۋدەگى قادامدار ۇزدىكسىز جەتىلدىرىلىپ, كاسىبي تۇرعىدان تولىقتىرىلۋى ءتيىس. مىسالى, جۇمىسسىزدىق فاكتورلارىن الايىق. ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى دۇرىس جولعا قويىلعان, ودان قالسا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ مۇمكىندىكتەرى مولىنان قاراستىرىلعان. سولاي بولا تۇرا جۇمىسسىزدىق بەلەڭ الۋدا. بۇل جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمسىزدىگىن كورسەتەدى. مىسالى, سولتۇستىك وڭىرلەردە جۇمىسشى تاپشى دەيمىز. وڭىرلەردى دامىتۋ, سونداي-اق جاس مامانداردى اۋىلعا تارتۋ باعدارلاماسىن نەگە ءتيىمدى جۇزەگە اسىرماسقا؟.. تۇرعىن ۇيلەردى كوپتەپ سالىپ تاستادىق, ال وندا تۇراتىن ادام جوق. ەكى-ءۇش اۋىسىمدا وقيتىن وڭىرلەردە مەكتەپ جوق, كەرىسىنشە بالا سانى از اۋماقتاردا مەكتەپتەر رەتسىز سالىنعان. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن دەيمىز. نەگە رەتسىز, جۇيەسىز نەسيەلەر بەرىلەدى؟ تاماق ءوندىرىسىنىڭ ءىجو-گە شاققانداعى ۇلەسى جوعارى دا, جەڭىل ونەركاسىپتىڭ ۇلەسى وتە تومەن. نەگە؟ ەلباسى اتاپ وتكەندەي, ءسۇتتى دە, ەتتى دە, تىپتەن كوكونىستى دە شەتەلدەن تاسىمالدايمىز. ال بىزدە وعان مۇمكىنشىلىك جوق پا؟.. بۇل ءتيىمدى ەكونوميكالىق باسقارۋ جۇيەسىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن كورسەتەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇكىمەتكە, ۇلتتىق بانككە باتىرا ايتقان سىنى ورىندى. ءاربىر ءتيىستى ورگان ءوز جۇمىسىن دۇرىس يگەرسىن, ۇيىمداستىرسىن دەگەن تالاپ قويىلىپ وتىر. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ايماقتارداعى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋى ءتيىس. سالىق ءتۇسىمى جاعىنان الماتى سياقتى وڭىرلەردىڭ دە سانى ارتۋى قاجەت دەپ بىلەمىن. ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي قانداي كاسىپورىندار, قانداي شاعىن كاسىپكەرلىك نىساندارىن اشۋ كەرەك, سونىڭ تەتىكتەرىن قاراستىرسىن. وتەۋى جوق, داڭعازا تىرلىكتەرگە بەرىلەتىن نەسيەلەرگە توقتاۋ بولسىن. قاراپ وتىرساق, كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى شەگە, بالعا, بالتا سياقتى بۇيىمداردى شەتەلدەردەن ساتىپ الۋدىڭ ەش قيسىنى جوق.
وسى ورايدا ەلباسى وتاندىق ءونىمدى دامىتۋعا, ءوز ونىمدەرىمىزگە ىنساپپەن قاراۋعا ۇندەپ وتىر.
بۇگىنگى ۇزدىكسىز وزگەرمەلى ۋاقىت قوعامنان ويلاۋ جۇيەسىن وزگەرتۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ءبىر عانا بەلارۋس ەلىن الاتىن بولساق, جاڭا تەحنولوگيالار سالاسىندا جاستاردىڭ يدەياسىن پايدالانا وتىرىپ, جىلىنا 1 ملرد دوللاردىڭ ءونىمىن وندىرۋدە. وسى ورايدا جاستاردىڭ الەۋەتىن پايدالانۋدىڭ ماڭىزى زور. قوعامنىڭ, تىپتەن ءبىر عانا وتباسىنىڭ بيۋدجەتى, الداعى دامۋ جوسپارى دۇرىس جاسالۋى شارت. ەلدىڭ دامۋى ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ءارىبىر قوعام مۇشەسىنىڭ الەۋەتىمەن تىكەلەي بايلانىستى.
راحمان الشانوۆ,
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
اۆتونەسيەلەۋگە قاتىستى ۇسىنىس قۇپتارلىق
ۇكىمەت وتىرىسىن اشقان پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ العى سوزىنەن-اق جيىننىڭ وتكەن جىلعى ناۋرىز ايىندا جاريالانعان 5 الەۋمەتتىك باستاماعا ارنالعانى ايقىن كورىندى.
ەندى ارالىق قورىتىندىلاردى شىعارۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستامالارى بويىنشا ارالىق ينديكاتورلاردىڭ كەستەسى باستاپقىدا بەرىلمەگەندىكتەن, جۇمىستىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ءجۇرىپ جاتقانىن ايتۋ قيىن. مىسالى, «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ جوسپارى بويىنشا 2017 جىلى جاريالانعان «باستاۋ بيزنەس» جوباسى العاشقى ەكى جىلدا (2017-2018) 33 مىڭ جاڭا كاسىپكەردى قولداۋى ءتيىس بولدى; پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربولات دوساەۆتىڭ بايانداماسىنا سايكەس, ەكى جىل ىشىندە 43 مىڭ ادام وقىتىلدى, ياعني جوسپار ارتىعىمەن ورىندالدى.
ال وسىدان 5 جىل بۇرىن يندۋستريالاندىرۋ, سودان كەيىن داعدارىسقا قارسى كۇرەس باستى نازاردا بولدى.
جاڭا باستامالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ەلەڭ ەتكىزەتىنى – ۇلتتىق بانك باستاماشىلىق ەتكەن سەكيۋريتيلەندىرۋ تەتىگىن قولدانا وتىرىپ, اۆتونەسيەلەۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋى. شاماسى, باقىلاۋشى «7-20-25» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن جوعارى باعالادى, سوندىقتان بۇل سەكيۋريتيلەندىرۋ تەتىگىنە قايتا جۇگىنۋدى ءجون كوردى. بۇل باعىت ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە ءبىر وقپەن ەكى قوياننان دا كوپ اتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سەرگەي دومنين,
قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى
الەۋمەتكە – ءاردايىم باسىمدىق
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەۋمەتتىك سالاعا ءاردايىم باسىمدىلىق بەرىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىر ايعاعى – 5 الەۋمەتتىك باستاماسىن قولعا الۋى. وعان قوسا, بيىل – جاستار جىلى. ارينە, بىزدە جاستار ساياساتىن جۇزەگە اسىراتىن ناقتى نورماتيۆتىك قۇجاتتار بار, بىراق بارلىق سالادا ولاردىڭ ءومىرىن جاقسارتۋدى كوزدەيتىن جۇيەلى جوبالاردى ءبىر جىلدا قولعا الۋ مۇمكىندىگى بۇرىن بولماعان.
وسى ۇكىمەت وتىرىسىندا دا ەلباسى بەلسەندى جاستاردى تارتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. «قازاقستان – 2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسىنىڭ باستى اۋديتورياسى دا – جاستار. ءبىز 2050 جىلى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. ال سول كۇنگە جەتكەندە قازاقستاندى ودان ءارى ىلگەرىلەتەتىن – بۇگىنگى بۋىن, جاس ۇرپاق. سوندىقتان اتالعان باعىتتاعى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇرگىزۋ جولىندا ۇكىمەتپەن تىعىز جۇمىس ىستەيمىز.
ەكونوميكانىڭ دامۋىنا كوز جۇگىرتسەك, قازاقستان قازىرگى تاڭدا ورتالىق ازيا ەلدەرى نەمەسە تمد مەملەكەتتەرى اراسىندا لوكوموتيۆ ەل رەتىندە قالىپتاستى. دەگەنمەن وزبەكستان, قىرعىزستان سىندى كورشىلەس مەملەكەتتەر دە قارقىندى دامىپ كەلەدى. سوندىقتان جىل سايىن ەكونوميكامىزدىڭ 4-5 پايىز وسۋىنە قۋانىپ, ارقانى كەڭگە سالماي, پرەزيدەنت ايتقانداي, دامۋ قارقىنىن ودان ءارى كۇشەيتە بەرۋىمىز كەرەك. «مۇناي, گاز سەكىلدى تابيعي رەسۋرستار بولاشاقتا بىتەدى, سوندا قازاقستان ەكونوميكاسىن قالاي قالىپتاستىرامىز؟» دەگەن سالماقتى ساۋالدى دا مەملەكەت باسشىسى سوڭعى جىلدارى ءجيى قويىپ ءجۇر. ازىق-ت ۇلىك, كيىم, ماشينا, تەحنولوگيا ونىمدەرىن وزىمىزدەن شىعارۋدى جولعا قويۋدى تاپسىرۋىنىڭ ءبىر سەبەبى دە وسىندا.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىنى, جانىمىزدا ەكى الپاۋىت كورشى ەل بار. جانە ەكونوميستەردىڭ بولجامى بويىنشا, ءۇندىستان ادام سانى مەن ەكونوميكالىق دامۋى جاعىنان العاشقى ۇشتىككە كىرەدى ەكەن. استانادان دەليگە تىكەلەي ۇشاق قاتىنايدى, وسىعان وراي, ءۇندىستاندى كورشى مەملەكەت دەپ ساناۋعا بولادى. ەكونوميست ءارى وسى سالانىڭ شولۋشىسى رەتىندە سۋبەكتيۆتى پىكىرىم: ءبىز تۇرعان جەرىمىزدى پايدالانىپ, سەرۆيستىك ەكونوميكانى دامىتۋىمىز قاجەت. ەكونوميكاسى جاعىنان الدا كەلە جاتقان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا تىم ەرتە ەكەنىن تۇسىنەمىز ارينە, الايدا سولاردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانىپ, ولارعا جوعارى ساپالى سەرۆيس ۇسىناتىن مەملەكەت بولىپ قالىپتاسا الساق, ەل ەكونوميكاسى مەن الەۋەتىن دامىتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزەدى.
مۇحتار مانكەەۆ,
«قازاقستان-2050» جالپىۇلتتىق قوزعالىسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى
