«اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بولاشاقتا ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ نەگىزگى درايۆەرى بولاتىنىن ۇنەمى ايتىپ ءجۇرمىز. بارلىق ەلدەر وزدەرىنىڭ جەرلەرىن يگەرىپ بولدى. دۇنيەجۇزىندە ءالى يگەرۋگە بولاتىن جەر قازاقستان, رەسەي, ۋكراينادا قالدى. ەگەر دە بارلىق ەلدەر اقش-تاعى سەكىلدى ازىق-ت ۇلىكتى كوبىرەك تۇتىناتىن بولسا, الەمدەگى ازىق-ت ۇلىك 2,5 ملرد ادامعا عانا جەتەدى. 2040 جىلى جەر بەتىندە 8,9 ملرد حالىق بولادى. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە سۇرانىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى بارلىعى بىزگە كەلەدى. وسى ۇردىستەرگە دايىندالۋ كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ الەۋەتىنە جەكەلەي قاراۋ قاجەت. قانشا قارجى كەرەك بولسا, سونى بەرەيىك. بىراق ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ كەرەك» دەدى مەملەكەت باسشىسى پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆقا قاراتا ايتقان سوزىندە.
مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانە سونىڭ ىشىندە ساۋدا, قارجى جانە ينۆەستيتسيا تارتۋ سالاسىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندىقتان ەلباسىنىڭ بۇل ءسوزىن تەرەڭ تۇسىنىستىكپەن قابىلدادىم. ءو.ە.شوكەەۆتىڭ باسشىلىعىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ناق وسى ىستەردى جولعا قويۋعا ۇمتىلىس تانىتۋدا.
ءيا, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى ءبىر فاكتورى ساۋدامەن بايلانىستى. ساۋدانى دۇرىس جولعا قويۋىمىز كەرەك. ويتكەنى فەرمەرلەر دەلدالداردىڭ كوپتىگىنەن ايتارلىقتاي تابىسىن جوعالتادى. مىسالى, شىمكەنت قالاسىندا ماۋسىم كەزىندە وندىرۋشىلەردە ءسابىزدىڭ باعاسى 43 تەڭگەنى قۇراسا, ال استانادا بولشەك باعا 126 تەڭگەنى قۇرايدى, ايىرماشىلىق 3 ەسەگە جۋىق. كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ ارقىلى وسى ماسەلەنى شەشۋگە بولادى. بۇل − الەمدىك پراكتيكا, مۇنىڭ بىزدەگى قالىپتاسقان بازارلار جۇيەسىنەن ايىرماشىلىعى كوپ. ءبىزدىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرىمىز بويىنشا, كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعىنىڭ مودەلى نەگىزدەمە 3 دەلدالدى – الىپساتاردى, كوتەرمە ساتۋشىنى جانە ۇساق كوتەرمە ساتۋشىنى الىپ تاستاۋعا بولادى.
بۇل, ارينە, ۇلكەن قالالارداعى بولشەك ساۋدا باعاسىنىڭ تومەندەپ, فەرمەرلەر كىرىسىنىڭ ارتۋىنا الىپ كەلەدى. وسى تۇرعىدان العاندا, قاراعاندى وبلىسى وتە بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. وندا ناۋرىز ايىندا وڭىردەگى ەڭ ءىرى كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىعى ىسكە قوسىلماق. بيىل استانادا وسىنداي ورتالىقتى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك بويىنشا ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر, الماتى مەن شىمكەنت قالالارىندا جوبالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جالپى العاندا, كوتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتارى ءاربىر وبلىس ورتالىعىنا قاجەت.
سونىمەن قاتار ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاڭا وڭدەۋشى كاسىپورىنداردى ىسكە قوسۋ ماڭىزدى. جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەت وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەسى 5%-عا ءوستى. بىراق قولدا بار وڭدەۋ بازاسىمەن جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتە المايتىنىمىزدى كورىپ وتىرمىز. زاۋىتتارىمىزدىڭ قۋاتى دامىعان ەلدەردەگىگە قاراعاندا ونداعان ەسە تومەن. سوندىقتان ءوندىرىس جەتكىلىكتى دارەجەدە تابىستى بولمايدى. ورناتىلعان جابدىقتار ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەدى, مورالدىق تۇرعىدان دا, فيزيكالىق تۇرعىدان دا ەسكىرگەن. بۇل سالاداعى جاعدايدى ترانسۇلتتىق كومپانيالار مەن ءىرى وڭدەۋشىلەردى تارتۋ ارقىلى عانا تۇبەگەيلى وزگەرتە الامىز. ويتكەنى ءىستى تۇبەگەيلى وزگەرتۋ ءۇشىن ءبىلىم, قارجى جانە جاڭا تەحنولوگيالىق ينۆەستيتسيالار كەرەك.
وسى رەتتە ءبىز «Cremonini» كومپانياسىمەن قۋاتى جىلىنا 180 مىڭ باس ءىرى قارا مالدى قۇرايتىن زاماناۋي ەت وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ جۇمىسىن جالعاستىرىپ جاتىرمىز. ينۆەستورعا جەر ۋچاسكەسى بەرىلدى, ەنەرگەتيكامەن, گازبەن, سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەلەرى شەشىلدى. جوبالىق قۇجاتتاما بەكىتىلىپ, قۇرىلىس باستالدى. قۇرىلىس مەرزىمى – 18 اي.
سونىمەن قاتار ەلباسى تاپسىرماسى بويىنشا استانادا ەت وڭدەۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. سوڭعى ۇلگىدەگى زاماناۋي ەۋروپالىق جابدىق ورناتىلاتىن بولادى. Grand Farm كومپانياسى جوبا بويىنشا تەحنولوگيالىق سەرىكتەس بولادى. وسى كومپانيا قازىر ەلدىڭ وڭتۇستىگىندە قوي ەتىن وڭدەۋ ءۇشىن ورىن تاڭداۋدا. اۋستراليالىق Cedar Meats كومپانياسى شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ, اياگوز قالاسىندا قۋاتى اۋىسىمىنا 1,4 مىڭ باس ۇساق مالدى قۇرايتىن ەت وڭدەۋ كەشەنىن سالۋدى باستادى. قوستانايدا استىقتى قۇرعاق كلەيكوۆينا, كراحمال ەتىپ وڭدەيتىن جانە 1 ملن توننا قۇراما جەم وندىرەتىن زاماناۋي كەشەن قۇرىلىسى باستالدى. جامبىل («QYZYLSHA» جشس) جانە پاۆلودار (CNOOD Asia Ltd.) وبلىستارىندا ەكى قانت زاۋىتىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر.
قازىرگى تاڭدا, كوتەرمە ساۋدانى جولعا قويۋ, وڭدەۋشى كاسىپورىندار مەن تاراتۋ ورتالىقتارىن سالۋ, ينۆەستيتسيا تارتۋ باعىتىندا وسىنداي جۇمىستار جۇزەگە اسۋدا.
ەلباسىنىڭ كەڭەيتىلگەن ۇكىمەت وتىرىسىنداعى سوزىنەن كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا مەملەكەتتىك قولداۋ كۇشەيمەسە كەمىمەيتىندىگىن سەزىنىپ, تىڭ جىگەرمەن جۇمىس ىستەيتىن بولامىز.
بەرىك بەيسەنعاليەۆ,
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى
