ينتەللەكتۋالدى مەكتەپ يىرىمدەرى

20 ينتەللەكتۋالدى مەكتەپكە وقۋ­شىلار كونكۋرسپەن قابىلدا­نا­دى. ءبىرىنشى سىنىپقا پسيحو­لو­گيالىق-پەداگوگيكالىق دياگنوستيكا نەگىزىندە سىناق جۇرگىزىلەتىن بولسا, 2-11 سىنىپتارعا ىرىكتەۋ كونكۋرسى نەگىزگى پاندەر بويىنشا ءبىلىمدى كە­شەندى تەستىلەۋ, بەيىن, پاندەردى ءۇي­رەنۋ قابىلەتىن انىقتاۋدا جازباشا تەكسەرۋ جۇمىسىن الۋ, تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ بويىنشا جۇرگى­زىلەدى. ەلدىڭ ىرگەسىن بەكىتىپ, كەتكەن ەسەسىن بىرتە-بىرتە قايتارۋعا قول جەتكىزگەن تاۋەلسىزدىكتىڭ تامىرىن بۇدان بىلايعى كەزەڭدە تەرەڭگە بايلايتىن, التىن ارقاۋىن ۇزبەي بوداندىقتىڭ قاسىرەتىن تۇڭعيىققا باتىرىپ, بوستاندىقتىڭ شاراپا­تىن تانىتاتىن ۇلى جولدى ۇر­پاقتان ۇرپاققا جالعاۋ ءىسى الدىڭعى تولقىننىڭ موينىنا جۇكتەلگەن. وي ولشەمدەرى ۋلانباعان جاڭا زا­مان جاستارىنىڭ بۇل جۇمىستا ور­نى ەرەكشە بولاتىنىن ەلباسى ەر­ت­ە اڭعارىپ, ولاردىڭ ءبىلىم, ءبىلى­گىن جەتىلدىرۋگە دەن قويدى. ءسويتىپ, 1993 جىلى “بولاشاق” حالىقارا­لىق باع­دارلاماسىن ومىرگە اكەلدى. سول باع­دارلاما اياسىندا مىڭداعان جاس ءال­ەم­نىڭ مىقتى دەگەن جوعارى وقۋ ور­ىندارىندا ءبىلىم جەتىلدىردى. قازىر جۇزدەگەن تۇلەك قىرانداي ءتۇ­لەپ, ەلباسىنا قولقانات بولىپ ءجۇر. العىر دا الىمدى, تالانتتى ۇل-قىزدى قارعادايىنان قامقورلىققا الىپ, مەكتەپتەن ءبىلىم نارىنە قان­دىرىپ, توپشىسىن بەكىتىپ, توپتى جارىپ شىعۋ جولىنداعى تاعى ءبىر يگىلىكتى ىسكە مەملەكەت باسشىسى ۇي­­ىت­قى بولدى. ول تۇڭعىش پرە­زي­­دەنتتىڭ 20 ينتەللەكتۋالدى مەكتەبى ەدى. بۇل ءبىلىم وردالارىنىڭ تابىستى جۇمىسى تۋرالى پرەزيدەنت ءوزىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا ەرەكشە اتاپ وتكەنى بەلگىلى. اتالمىش مەكتەپتەر ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالا­لا­رىندا جانە ەل عىلىمىندا قابى­لەت­تى مەنەدجەرلەر دايىنداۋدى كوز­دەيدى. وسى ءبىلىم ۇيالارىنىڭ دامۋ باعىتتارىنا كەلسەك, بىرىنشىدەن, دۇنيەجۇزىلىك ساپا جانە ءبىلىمنىڭ وتىمدىلىگى, ەكىنشىدەن, دارا ءبىلىم جانە قابىلەتتىلەردى باۋلۋ, ءۇشىن­شى­دەن, جاراتىلىستانۋ – ماتە­ما­تيكالىق باعىتتارداعى پاندەردى تە­رەڭدەتىپ وقىتۋ ارقىلى بەيىندى ءبى­لىم بەرۋدى قالىپتاستىرۋ. ءتورتىن­شى­دەن, ءۇش ءتىلدى ءبىلۋ ۇلگىسىن ىسكە اسى­رۋ, بەسىنشىدەن, جاڭا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيا­لار­دى ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. بارلىق مەكتەپتەر فيزيكا-ماتەماتيكالىق جانە حيميا-بيولوگيالىق باعىت­تار­دا ساباق جۇرگىزەتىنىن ەسكە سالا كەتسەك دەيمىز. مۇنداي مەكتەپتەر­دىڭ ءبىرىنشىسى وتكەن جىلى پرە­زي­دەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن استانادا اشىلسا, ودان كەيىن سەمەي جانە كوكشەتاۋ قالالارىندا ىسكە قوسىلدى. ال بيىل استانا, وسكەمەن قالالارىندا حيميا-بيولوگيالىق باعىتتاعى جانە تالدىقورعان قالاسىندا فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەپتەرى ءوز ەسىگىن ۇمىتكەرلەرگە اشاتىن بولادى. 2012 جىلى 20 ينتەللەكتۋالدى مەكتەپ تۇگەلدەي دەرلىك جۇمىس ىستەۋ ماسەلەسى جوسپارلانىپ وتىر. ءبىز وسى ينتەللەكتۋالدى مەكتەپ­تەردىڭ قازىرگى تىرلىك-تىنىسى, الدا اتقاراتىن باعىت-باعدارلارى قان­­­­­­داي دەگەن سۇراقتارىمىزدى ۇكى­مەت­تىڭ ارنايى قاۋلىسىمەن قۇرىلعان “وركەن” اق ءتورايىمى كۇلاش شامشيدينوۆاعا قويعانىمىزدا ول بىلاي دەپ اڭگىمە جەلىسىن ءوربىتتى. – ءبىز قازىر ىزدەنىس ۇستىندەمىز. ونىڭ ءبىرىنشىسى – قانداي مازمۇندا ءبىلىم بەرەمىز, ەكىنشىسى – بىزدە قان­داي مامان جۇمىس ىستەۋى كەرەك, ءۇش­ىنشىسى – ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا قالاي بولۋى قاجەت. ال وسى­لاردان تۋىندايتىن ماسەلەلەر بار­شىلىق. ولاردى اتاپ ايتار بولسام, ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتى قالاي قالىپتاستىرامىز, ۋاقىت ولشەمىنە ساي ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيەنى قاتار الىپ ءجۇرۋدىڭ جولدارى قانداي ءجا­نە جاڭا مەكتەپ تالابىنا ساي ءوزى­مىز­دە جيناقتالعان تاجىريبەنى ءال­ەم­دىك ۇردىسپەن ۇشتاستىرۋ, تاربيەنى ءتالىمدى ەتە وتىرىپ, ءار وقۋشىنى وتانشىلدىق رۋحتا ەل مۇددەسىن ساناسىنا سىڭىرە وتىرىپ جۇرگىزۋ – وسى سياقتى جۇمىستار بار. سون­دىقتان “بىزدەردە مىنانداي بار, مىنانداي بار” (س.تورايعىروۆ) دەۋدەن گورى, سونداي كۇنگە جەتۋدىڭ جو­لىن قاراستىرۋ ۇستىندەمىز. دا­نىشپان اباي: “سەن دە ءبىر كىرپىش دۇنيەگە, كەتىگىن تاپ تا بار, قالان”, – دەسە, الاش ارىسى مىرجاقىپ دۋلاتوۆ: “مەكتەپتىڭ ماقساتى – جالعىز قۇرعاق ءبىلىم ۇيرەتۋ ەمەس, بىلىممەن قوسا, جاقسى تاربيەنى قوسا بەرۋ”, – دەپتى. شىنىندا, ءبىلىم مەن تاربيەنى قاتار ۇيرەتىپ, ءار جاستى قاتارىنان وزدىرۋ, ءسويتىپ ەلىنە قىزمەت ەتۋگە باۋلۋ ءبىز ءۇشىن قارىز ءارى پارىز دەپ بىلەمىن. بيىلعى جولداۋدا ەلباسى: “...قازىردىڭ وزىندە تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتقان “ينتەللەكتۋالدىق مەكتەپتەر” سەكىلدى جوبالار ەرەكشە باسىمدىلىققا يە بولماق”, – دەي كەلىپ, “...وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىنىڭ فلاگمانى بولىپ, وسى زامان­عى وقۋ باعدارلامالارىن كەيىننەن ولاردى بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا ەنگىزەتىندەي ەتىپ ازىرلەۋ مەن بايقاپ كورۋ جونىندەگى باستى الاڭعا اينالۋى ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋ قاجەت”, – دەگەن ەدى. ەندى وسى مەكتەپتەردەگى ناقتى جۇمىستاردىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى ايتساق, وسى كۇندەرى ەلباسى جۇكتەگەن مىندەت ۇدەسىنەن شىعۋ جو­لىندا ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەر­دىڭ ستراتەگيالىق ماقساتتارى, ءبىلىم باعدارلامالارى, قىزمەت باعىتتارى, ىشكى قۇرىلىمدارى, سىرتقى باي­لانىستارى جان-جاقتى ۇيلەستىرىلۋ ۇستىندە. الەمدىك ءبىلىم دەڭگەيىنە كىرىگۋ ءۇشىن وزىمىزدە بارمەن شەك­تەلىپ قالماي, ونى زاماناۋي جاقسى جەتىستىكتەرمەن ۇشتاستىرۋدىڭ پاي­داسى قاشاندا زور. ارينە, الەمدىك ءبىلىم ۇردىسىنەن جاقسى ناتيجەلەردى العاندا وزىمىزدەگىنى شەت قالدىرۋ دەگەن ەشقاشان دا بولمايدى. ءبىز ءبارىن قاتار قاراستىرا وتىرىپ, ين­تەل­لەكتۋالدى مەكتەپتەردەگى ءپان­دەر­دى وقىتۋدىڭ دۇرىس جولىن تاڭ­داۋ­عا دەن قويدىق. قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىنا كىرىكتىرىلگەن وقۋ بىزدە ءۇش دەڭگەيدە جۇرگىزىلەدى. ولار – باستاۋىش مەكتەپ – نەگىزگى مەك­تەپ – جوعارى مەكتەپ. ينتەللەك­تۋالدى مەكتەپتەردە تەك قانا ءبىلىم ۇيرەتىپ قانا قويماي, وقۋشىنىڭ ءبىلىمدى جۇيەلى الۋىنىڭ, بويىنا ءسىڭىرىپ, اقىلمەن پايدالانۋىن ور­نىقتىرۋىمىز كەرەك. ءاربىر وقۋشى الدىمەن جازا, وقي الاتىن, ودان سوڭ ءتۇسىنىپ, تۇسىنگەنىن ەركىن جەت­كىزە الاتىن, قاجەتىن ءوزى تابا بىلە­تىن, تاقىرىپتى تالدايتىن بولۋى ءتيىس. بۇل قالاي جۇزەگە اسادى دەگەن سۇراق تۋا قالسا, بەرەر جاۋابىم, اتام قازاق قىراندى قالاي باۋلىسا, ادام تاعدىرى سەنىپ تاپسىرىلعان ءبىز دە سول ءداستۇردى قولدانىپ, زامان تالابىنا قاراي ۇيرەتۋىمىز كەرەك. ءبىلىم قۇزىرەتى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, تاربيەگە دە تاۋەلدى. تاربيەسىز بەر­گەن ءبىلىم قۇمعا قۇيعان سۋمەن تەڭ دەگەن ءال-فارابي بابامىز. ەندەشە, ءبىلىم بەرۋمەن تاربيەنى ۇشتاستىرا جۇرگىزگەندە عانا ناتيجەلى بولادى. ءبىز سول تاربيەنى ەلدىك تۇرعىدا بە­رۋى­مىز قاجەت. وقۋ ءۇش تىلدە ءجۇر­گىزىلەدى دەيمىز. قاداپ ايتارىم, وزگە تىلدەر مەملەكەتتىك تىلگە ەشقاشان كولەڭكەسىن تۇسىرمەيدى. كەيدە ءتار­بيەلىك پاندەر قاتارىنا تاريح, ءتىل, ادەبيەتتى جاتقىزاتىنىمىز بار. اقيقاتىنا كەلسەك, مەكتەپتە جۇرە­تىن ءار ءپاننىڭ ءوز ءرولى, بەرەر تاعى­لىمى, تاربيەسى بولەك-بولەك. مى­سالى, تەرەڭدەتىپ ءبىلىم بەرىپ جاتقان فيزيكا-ماتەماتيكا, حيميا-بيو­لوگيا پاندەرىنىڭ دە تاربيەلىك ءمانى زور. ءتىپتى دەنەشىنىقتىرۋ پانىنەن الار قانشاما جاقسىلىقتار بار. ونى وقۋشىنىڭ ساناسىنا جەتكىزۋ مۇعالىمنىڭ قابىلەتىنە تىكەلەي باي­لانىستى. ايتالىق, باستاۋىش – ورتا – جوعارى ءبىلىم – ۇشەۋى ءبىرىن ءبىرى تولىقتىرىپ وتىرۋى كەرەك. ون­سىز ءبىلىم دە, تاربيە دە ءوز ءناتي­جە­سىن بەرە قويمايدى. تاعى ءبىر قا­داپ ەسكە سالارىم, بارلىق ءپان يە­لەرى تاۋەلسىز ەل ازاماتىن دايىن­داي­تىنىن اركەز ەستەن شىعارماۋى ءتيىس. وسى كۇنى تالاپتى بالاعا جاع­داي جاساپ, وليمپياداعا دايىنداۋ كەرەك دەگەن ۇعىم بار. وليمپياداعا قاتىساتىن وقۋشى ونداي ناتيجەگە مۇعالىمنىڭ كۇندەلىكتى بەرگەن ءبىلىمى بويىنشا قول جەتكىزۋى ءتيىس. سوندا عانا ۇستازدىڭ ەڭبەگى كورىنەدى. ءبىز وسىنى ۇردىسكە اينالدىرساق قانا ءبىلىم ساپاسى ارتادى. ەگەر بىرەر بالانى توپتان جىرىپ الىپ كۇندىز-ءتۇنى وقىتىپ, ول جۇلدە الىپ كەلسە, ونىڭ ناتيجەسىن كىمنىڭ قانجىعا­سىنا بايلايمىز؟ بىرنەشە جىل وقىتقان مۇعالىمدەردىڭ بە, بولماسا ول وقىعان مەكتەپتىڭ بە؟ سوندىق­تان ءبىزدىڭ مەكتەپتە وقىعان بالا­لاردىڭ قاي-قايسىسى دا ونداي جەكە دارا دايىندىقتان وتپەي-اق ءبىلىم سايىسىندا جۇلدەلى ورىنداردان كورىنۋى ءتيىس. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە وقۋشىسى مەكتەپتەگى العان بىلىممەن قاتار, الگىندەي جارىستاردا وزىپ كەلگەن جۇيرىكتەردىڭ مۇعالىمدەرىنە وزگەلەرگە قاراعاندا, جاقسى مۇمكىن­دىكتەر جاساۋ, ايلىعىن ءوسىرۋ, قو­سىم­شا اقى تولەۋ ماسەلەلەرى جولعا قويىلادى. جالپى, وقۋشىنى ءبو­لەك­تەمەي, ورتاعا تاربيەلەۋ ءىسىن دە جانداندىرساق دەگەن نيەتىمىز بار. ماسەلەن, ءبىلىم ۇيالارىندا ءارتۇرلى كوماندالار جۇمىس ىستەيدى. سول كوماندالاردىڭ كوشباسشىلارى نەمەسە باسقا ءبىر مۇشەسى كەتسە بۇل كوماندانىڭ تىرلىگى قۇلدىرايدى, قۇريدى دەگەن ويدان اۋلاق بولۋ جاعىن ءبىرىنشى كەزەكتە ويلاستىر­عانىمىز ءلازىم. سەبەبى, بەرەكە-ءبىر­لىككە, ىنتىماققا ۇيىتۋ مەكتەپتەن باستاپ ورنىعۋى ءتيىس. الگى كومان­دانىڭ ءار مۇشەسى مەن باسقا جاققا اۋىسسام, قاسىمداعى دوسىم جالعاپ كەتەدى دەگەن ۇعىم كوڭىلىندە بەكەم تۇرۋى قاجەت. ارينە, مەنىڭ بۇل پىكىرلەرىم ورىندالمايتىنداي كورىنۋى مۇمكىن. ءبىلىم بەرۋ, تاربيە ۇيرەتۋ ۇستىندە وقۋشىلاردى سونداي قوعامسىزدىققا, قايىرىمدىلىققا ۇيرەتۋدىڭ پايداسى مول. جەكەلەۋ وزىمشىلدىككە مەن عانا بىلەمدىككە ۇرىندىرادى, – دەيدى ءتورايىم. اكتسيونەرلىك قوعام باسشىسى­نىڭ سوزىنە قاراعاندا, ءبىلىم بەرۋ, تاربيە ۇيرەتۋ – ءبارى دە وقۋشىعا, اتا-اناعا تۇسىنىكتى بولۋى ءتيىس ەكەن. اسىرەسە, وقۋداعى جەتىستىكتى باعالاۋ, باسقارۋ جۇيەسىن وقشاۋلاماي, جۇرت­­قا تۇسىنىكتى ەتىپ جۇرگىزۋ, ءار ىستە ماماننىڭ پىكىرىن ەسكەرىپ وتىرۋ جايى تۋرالى وي قوزعالعان ول تە­رەڭدەتىپ وقىتىلاتىن پاندەرمەن قا­تار ءبىلىم ستاندارتىنا ساي بارلىق سا­باقتار بىرگە جۇرەتىنىن, بۇل وقۋ­شى­نىڭ كۇنى ەرتەڭ كەز كەلگەن جو­عارى وقۋ ورنىنا تۇسۋىنە مۇمكىندىك بولاتىنىن العا تارتتى. – ماتەماتيكا-فيزيكا, حيميا-بيولوگيا باعىتى دەپ مەكتەپتەر اراسىن الشاقتاتۋدىڭ ءجونى جوق. بارلىق ءپان بىرىنە ءبىرى بايلانىستى, جالعاس وقىتىلادى. ءسوزىم جالاڭ شىقپاس ءۇشىن دايەك كەلتىرەيىن, نانوتەحنولوگيا, بيوتەحنولوگيا ماتەماتيكا مەن فيزيكاسىز جۇزەگە اسا ما؟ سول سەبەپتى ءبىز پاندەردى قاراما-قارسى قويۋدان ارقاشان اۋلاق بولۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ ين­تەل­لەكتۋالدى مەكتەپتى بىتىرگەن تا­لاپكەر وتاندىق, سونداي-اق شەتەل­دەردىڭ جوعارى دارەجەدەگى وقۋ ور­ىن­دارىنا ءوز قالاۋىمەن تۇسۋگە ءمۇم­كىندىك الادى, – دەگەن كۇلاش نا­عاتايقىزى, – ينتەللەكتۋالدى مەك­تەپتەردەگى ءبىلىم وزگە ءبىلىم ۇيا­لارىنا قاراعاندا, اۋقىمدى ءجۇر­گىزىلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تومەنگى كۋرستارىندا وقىتىلاتىن پاندەردىڭ كەيبىر تاراۋ-تارماقتارى قامتىلادى. سونىڭ باعدارلاماسىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن, ق.ساتباەۆ اتىن­داعى تەحنيكالىق ءبىلىم ورداسىمەن, جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتپەن بىرلىكتە جاساپ جاتىرمىز. ءبىزدىڭ تۇلەكتەردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – وزگە مەكتەپتەردەگىدەي ەمەس, جوعارى وقۋ ورنىندا وتەتىن كەيبىر باعدارلا­ما­لاردى ءبىلىم ۇيامىزدا وقىپ قويادى. ال ءبىلىم ساپاسىنىڭ قاي دارەجەدە ەكەنىن انىقتاپ وتىرۋ ءۇشىن ءار ەكى جىل سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرامىز. 20 ينتەللەكتۋالدى مەكتەپكە وقۋ­شىلار كونكۋرسپەن قابىلدا­نا­دى. ءبىرىنشى سىنىپقا پسيحو­لو­گيالىق-پەداگوگيكالىق دياگنوستيكا نەگىزىندە سىناق جۇرگىزىلەتىن بولسا, 2-11 سىنىپتارعا ىرىكتەۋ كونكۋرسى نەگىزگى پاندەر بويىنشا ءبىلىمدى كە­شەندى تەستىلەۋ, بەيىن, پاندەردى ءۇي­رەنۋ قابىلەتىن انىقتاۋدا جازباشا تەكسەرۋ جۇمىسىن الۋ, تىلدەردى ءبىلۋ دەڭگەيىن انىقتاۋ بويىنشا جۇرگى­زىلەدى. مەكتەپتەردەگى قانداي جۇمىس بولسا دا, ونىڭ ىشىندە قارجى­لان­دىرۋ دا بار اشىق بولاتىنىن نازارعا سالا كەتۋدى ءجون سانايمىن. باستى ماقساتىمىز, مۇعالىم – وقۋشى – اتا-انا – باسشىلىق اراسىنداعى تۇسىنبەۋشىلىكتى اتىمەن بول­دىرماۋ. وسى كۇنگى ءبىلىم ۇيا­لا­رىندا اتا-انالار كوميتەتى دەگەن بار. بىراق ونىڭ بيلىگى كوپ جاع­داي­دا جوق. ءبىز بۇل ءىستى تاۋەلسىز ءجۇر­گى­زۋگە, مەكتەپ باسشىلىعىنا دا, اك­تسيو­نەرلىك قوعامعا دا تاۋەلدى ەمەس قامقورشىلار كەڭەسىن قۇرۋدى جوس­پارلادىق. قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ قۇرامىندا 19 ادام بولسا, ونىڭ 12-ءسىن سىنىپتىڭ, مەكتەپتىڭ اتا-انا­لار كوميتەتى, 6-ىن پەداگوگيكالىق كەڭەس, 1 ادامدى “وركەن” اق ۇسى­نادى. ولاردىڭ ساۋاتتى شىعارعان شەشىمىن ءبىز ورىنداۋعا ءتيىستىمىز. بۇل ارادا ءبىز اتا-انانىڭ ءرولىن, بەدەلىن, جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, ۇجىمدىق جۇمىستى ور­نىق­تىرۋدى ماقسات ەتتىك. اق جەتەكشىسى بۇدان كەيىن ين­تەللەكتۋالدى مەكتەپتەردىڭ 7-11 سىنىپ وقۋشىلارى تۇڭعىش پرە­زي­دەنتتىڭ “وركەن” ءبىلىم بەرۋ گران­تىن تاعايىنداۋ ەرەجەسىنە سايكەس ىرىكتەۋ كەزىندە گرانت الاتىنىن, ونى جىل سايىن وتەتىن تەستىلەۋ كە­زىندە دالەلدەۋ ارقىلى وقۋىن جال­عاستىراتىنىن, ءبىلىم ورىندارىنا مۇعالىم قابىلداۋ جايى تۋرالى دا ءوز بايلامىن ورتاعا سالدى. پەدا­گوگيكالىق قىزمەتكەرلەردى ىرىكتەۋ شارتى مەكتەپتىڭ ەرەكشەلىگىنە ساي جۇرگىزىلەدى ەكەن. ونىڭ ەڭ باستىسى, كونكۋرسقا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن مۇعالىمنىڭ ارنايى كاسىبي ءبىلىمى, ۇجىممەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى, ين­نوۆاتسيالىق قىزمەتكە دايىندىعى, پاندىك ءبىلىمىن كەشەندى قولدانۋ, شىعارماشىلىقپەن جۇمىس ىستەي الۋى قازىرگى زاماننىڭ اقپاراتتى-كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيالارىن جەتىك مەڭگەرۋى, قازاق, ورىس, اعىل­شىن جانە وزگە دە تىلدەردى جەتىك مەڭگەرۋى باستى كورسەتكىش بولماق. – مۇعالىم – مەكتەپتىڭ تىرەگى دەيمىز. تىرەك قاشاندا مىقتى بولۋ كەرەك. سول ءۇشىن ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتە ساباق بەرەتىن بولاشاق ما­­مانداردى جوعارى وقۋ ورىن­دارىندا قالىپتاستىرۋدى قولعا الدىق. بۇل تۇرعىدا اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەر­سيتەتىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءۇش­ىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرىنەن ار­نايى توپ جاساقتالىپ, ولارعا ءبىزدىڭ تالاپ دەڭ­­گەيىندە ءبىلىم بەرىلەدى. ءتاجىري­بەدەن ينتەللەكتۋالدى مەك­تەپ­تەردە ءوز قالاعان ماماندىعى بوي­ىنشا وتەتىن بولادى. ولار جو­عارى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن ارنايى كونكۋرس ارقىلى قابىل­داناتىنىن دا ايتا كەتسەم دەيمىن. سول سەكىلدى, اعىلشىن تىلىنە قاجەت ماماندار مەن ماگيستراتۋرا تۋرالى بريتان­دىق كەڭەسپەن كەلىسىم جاساپ جاتىر­مىز. بولاشاقتا سولاردىڭ كومەگىنە سۇيەنە وتىرىپ, بىلىكتى وقىتۋشىلار ازىرلەنەتىن بولادى. جوعارىدا دا ايتتىم, مۇعالىمنىڭ جالاقىسى ەڭ­بەگىنە قاراي تولەنەدى. تالاپقا ساي ساباق بەرىپ ءجۇرىپ, ءوز ءبىلىمىن جە­تىل­دىرگەن, شىعارماشى­لىق­پەن جۇمىس ىستەگەن, وزگە دە پاي­دالى ىستەرمەن اينالىسقان وقىتۋ­شىلارعا جاعداي كەڭىنەن جاسالادى. مۇعالىمدەر 2 جىلدا ءبىر رەت اتتەس­تاتسيادان وتەدى. قازىر كەيبىر ازاماتتار اعىلشىن تىلىنەن بەرەتىن ماماندار بار ما, دەگەن سۇراقتى الدىمىزعا ءجيى تار­تادى. ىزدەگەنگە ونداي ماماندار­دىڭ بولاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. ەگەر تابىلماعان جاعدايدا وقۋشىنىڭ وقۋ تىلىنە قاراي بۇرىنعىشا پاندەر وقىتىلا بەرەدى. بىزدەگى باستى تالاپ, وقۋشى ءبىلىم ۇيرەنۋمەن قاتار, ءبىلىم الا ءبىلۋى كەرەك. العان ءبىلىمىن جەت­كىزە الۋى ءتيىس. وقىعانىن ءتۇسىنىپ اي­تا الاتىن بولۋى قاجەت. بۇل كۇن­دە­لىكتى ۇردىسكە اينالعاندا عانا وقۋشىنىڭ العان ءبىلىمى باياندى بو­لادى. كە­شەندى ءبىلىم دەگەنىمىز وسى. تاعى ءبىر ماسەلە, ينتەللەكتۋال­دى مەكتەپدەردىڭ وقۋ عيماراتى قالاي بولۋ كەرەك, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى قالاي جۇزەگە اسادى – وسىنى دا قاراستىرىپ جاتىرمىز. مەكتەپ عيماراتى بار­لىق جاعىنان ءتيىمدى, ەنەرگيا كوز­دەرى بويىنشا ۇنەمدى بولۋى قاجەت. ستانيسلاۆسكي ءبىر سوزىندە, تەاتردا كيىم ىلگىشتىڭ ءوزى بوس تۇرماۋى كەرەك دەگەنى بار ەدى. سول سياقتى, بۇل مەك­تەپتەردە باسى ارتىق, اندا-سان­دا ءبىر قولداناتىن, ودان كەيىن ەسى­گىنەن قۇلپى ۇزىلمەيتىن بوس ورىن­دار بولماۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. ءتىپتى, اسحانادا وقۋشىلاردىڭ تا­ماق­تانۋىنىڭ وزىندىك ۇلگىسىن قا­لىپتاستىرۋ جاعى دا نازاردان تىس قالىپ وتىرعان جوق. مۇنىڭ ءبارى دە بالاعا جاعداي جاساۋ, مۇعالىمگە مۇمكىندىك بەرۋ, اتا-انانىڭ دىتتە­گەن جەرىنەن شىعۋ ءۇشىن قاراستى­رىلىپ جاتقان جۇمىستار. جوعارىدا ەلباسى جولداۋىن­داعى ۇلگى بولۋ كەرەك دەگەن ءسوزىن دايەككە كەلتىرگەندەگى ءبىر ماقسات, وسىنداي ءۇردىستى ينتەللەكتۋالدى ءبىلىم ۇيالارىندا قالىپتاستىرۋ بويىنشا وتانىمىزداعى بارلىق مەكتەپتەرگە سونداي جاعدايدى ەن­گى­زۋ ارقىلى بىركەلكى ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىن ورنىقتىرساق دەگەن نيەت­تەن تۋعان ەدى. مۇندا دا ۇلتىمىز­دىڭ اقىنى اباي: “ونداي بولماق قايدا دەپ, ايتپا عىلىم سۇيسەڭىز” دەمەيتىن بە ەدى, – دەپ كۇلاش ءشام­شيدينوۆا ءسوز اياعىن تۇيىندەدى. سۇلەيمەن مامەت.