ءبىزدىڭ ويىمىزشا, قازاق كينوسى ءۇشىن بۇل جىلداعى ەڭ ۇلكەن تابىس – كينەماتوگرافيا تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋى بولدى. زاڭ تارماقتارىنا «ۇلتتىق كينو» دەگەن ۇعىم ەنگىزىلدى. وعان بەلگىلى دارەجەدە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. ياعني, ۇلتتىق كينونى كورسەتكەن كينوتەاترلار كورپوراتيۆتىك سالىقتان بوساتىلادى. ۇلتتىق فيلمدەردى قارجىلاندىرۋمەن, پروكاتتاۋمەن اينالىساتىن ۇلتتىق كينو قورى قۇرىلادى. شەتەلدىك فيلمدەر قازاقشا دۋبلياجبەن نەمەسە سۋبتيترمەن اۋدارىلۋ مىندەتتەلەدى جانە زاڭ قۇزىرەتتى ورگانداردىڭ ديستريبيۋتورلاردى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول كينوتەاترداعى بيلەت ساتىلىمى بويىنشا بولىپ جاتاتىن كەلەڭسىزدىكتەردى جويۋعا سەپتىگىن تيگىزبەك.
بيىل قازاق كينوسىنا «تالان» (رەج.ب.قالىمبەتوۆ), «وزەن» (رەج.ە.بايعازين), «امىرە» (رەج. د.ۆەسپا), «ەلباسى جولى. استانا» (رەج. ا.ساتاەۆ), «قازاق حاندىعى» (رەج. ر.ابدىراشەۆ), «ترەنينگ ليچنوستنوگو روستا» (رەج. ف.ءشاريپوۆ), «بالۋان شولاق» (رەج. ن.سادىعۇلوۆ), «شابدالى» (رەج. ج.قۇسايىنوۆ) سىندى 50-گە جۋىق كوركەم فيلم قوسىلىپتى. بۇل جىلداعىدان الدەقايدا كوپ. ونىڭ 13-ءى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنا تيەسىلى بولسا, قالعانى جەكە كينوستۋديالاردا دايىندالعان. سونىمەن بىرگە «قازاقفيلم» 12 دەرەكتى, 10 قىسقامەتراجدى جانە 2 تولىقمەتراجدى انيماتسيالىق فيلم جاساعانىن دا ايتا كەتەيىك.
جەكە ستۋديالار دايىنداعان «بيزنەس پو-كازاحسكي ۆ امەريكە», « ۇلى دالا كومەدياسى» سەكىلدى فيلمدەر وتاندىق پروكاتتا كوپ قارجى جيناعانى بەلگىلى بولدى. بۇل دا بولسا, سەڭنىڭ بۇزىلىپ, قازاق كورەرمەنىنىڭ وتاندىق كينوعا بەت بۇرا باستاعانىن كورسەتەدى. سونداي-اق شەتەلگە بارىپ فيلم ءتۇسىرۋ دە ءبىزدىڭ وندىرىسكە قان جۇگىرتەتىن جاقسى ءۇردىس. سونىمەن بىرگە تاريحي سەريالدار تۇسىرۋگە سەرپىلىس پايدا بولعانداي جىل بولدى. «قازاقستان» رترك» اق تاپسىرىسىمەن تاسپالانعان «تار زامان» (رەج. م. بيدوسوۆ), «كەيكى مەرگەن» (رەج.م. بيدوسوۆ) اتتى ەكى بىردەي سەريال اتالعان ارنادا كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.
انيماتسيالىق جوبالار دا بۇرىنعىدان كوش ىلگەرى بولعان سەكىلدى. «مۇزبالاق» (رەج. ت. مايدان, ت.تولەۋعازى) جانە «كۇلتەگىن» (رەج. ا.ءابىلدا) فيلمدەرى اۋقىمدى پروكاتقا شىعىپ, كوپشىلىك كوڭىلىنەن ورىن تاپسا, «بولاشاق» قاۋىمداستىعى ديسنەيلىك ەكى بىردەي ءونىمدى «رالف ينتەرنەتكە قارسى» جانە «شاقىلداق پەن ءتورت پاتشالىق» مۋلتفيلمدەرىن قازاق تىلىندە ساپالى دۋبلياجداپ, جاس كورەرمەندەرىن قۋانتتى. سونداي-اق, «بالاپان» تەلەارناسى «دالا ويىندارى», «ايدار», «ەرتەمىر» سىندى ءۇش اۋقىمدى انيماتسيالىق جوبانىڭ تۇساۋىن كەستى.
بيىلعى ەرەكشە ءبىر جاڭالىق – سەرگەي دۆورتسەۆويدىڭ «ايكا» اتتى فيلمىندە باستى ءرولدى سومداعان سامال ەسلياموۆا 71-كانن فەستيۆالىندە «ۇزدىك اكتريسا» اتالىمىندا باس جۇلدەنى جەڭىپ الۋى بولدى. سونداي-اق وتاندىق فيلمدەر بىرقاتار شەتەلدىك كينوفەستيۆالدەردەن جۇلدەلى ورالدى. ولاردىڭ كەيبىرىن اتاپ وتسەك, 75-ءشى حالىقارالىق ۆەنەتسيا كينوفەستيۆالىندە «وزەن» (رەج. ە.بايعازين) ءفيلمى «ۇزدىك رەجيسسەر» اتالىمىنا يە بولسا, حالىقارالىق مۇسىلمان كينوسىنىڭ فەستيۆالىندە «لاسكوۆوە بەزرازليچيە ميرا», (رەج. ءا.ەرجانوۆ) فيلمىندە ۇزدىك اكتەر اتالىمى بويىنشا قۋاندىق دۇيسەنباەۆ باس جۇلدە ەنشىلەدى. «يسلام الەمىندەگى مادەنيەتتەر ديالوگى ءۇشىن» سىيلىعى «اكەگە قوڭىراۋ شالۋ» (رەج. س.اپرىموۆ) فيلمىنە بەرىلدى. بيىلدىڭ ەنشىسىندە بۇدان باسقا دا جۇلدەلى فيلمدەر بار.
قازاق كينوسى ءۇشىن ەرەكشە ءبىر ماڭىزدى جاڭالىق – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا وتاندىق كينو تاقىرىبىنا ارنايى توقتالىپ, ءبىزدىڭ تاريحي كارتينالارىمىز ءۇشىن بولاشاق باعىتتاردى ايقىنداپ بەرۋى. ماقالانىڭ وتاندىق كينو تۋرالى «تاريحتىڭ كينو ونەرى مەن تەلەۆيزياداعى كورىنىسى» اتتى بولىمىندە: «تەز ارادا قازاقستاننىڭ وركەنيەت تاريحىنىڭ ۇزدىكسىز دامۋىن كورسەتەتىن دەرەكتى-قويىلىمدىق فيلمدەردىڭ, تەلەۆيزيالىق سەريالدار مەن تولىقمەتراجدى كوركەم كارتينالاردىڭ ارنايى تسيكلىن وندىرىسكە ەنگىزۋ كەرەك.
...ۇلت قاھارماندارىن ۇلگى تۇتۋ ءۇردىسىن قالىپتاستىرۋعا جول اشاتىن ساپالى بالالار فيلمدەرى مەن مۋلتيپليكاتسيالىق سەريالداردى اسا قاجەت ەتەتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دا تالعامىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك» دەپ شەگەلەپ تۇرىپ جازۋى الداعى ۋاقىتتا وتاندىق كينونى تىڭ سەرپىلىس كۇتىپ تۇرعانىن اڭعارتقانداي.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
