«قازاقستان تاريحى دا جەكە جۇرناقتارىمەن ەمەس, تۇتاستاي قالىپىندا قازىرگى زاماناۋي عىلىم تۇرعىسىنان قاراعاندا تۇسىنىكتى بولۋعا ءتيىس. وعان قاجەتتى دايەكتەمەلەرىمىز دە جەتكىلىكتى», - دەي كەلە اۆتور «قوسقان ۇلەستەرى كەيىنىرەك ءسوز بولاتىن پروتومەملەكەتتىك بىرلەستىكتەردىڭ دەنى قازىرگى قازاقستان اۋماعىندا قۇرىلىپ, قازاق ۇلتى ەتنوگەنەزىنىڭ نەگىزگى ەلەمەنتتەرىن قۇراپ وتىرعانىن», ەلىمىزدەگى زور مادەني جەتىستىكتەر شوعىرى دالامىزعا سىرتتان كەلمەگەنىن, كەرىسىنشە, كوپشىلىگى وسى كەڭ-بايتاق ولكەدە پايدا بولىپ, سودان كەيىن باتىس پەن شىعىسقا, كۇنگەي مەن تەرىسكەيگە تارالعانىن ايتادى. سونىمەن بىرگە ەلباسى كەيىنگى جىلدارى تابىلعان تاريحي جادىگەرلەر ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ ءوز زامانىنداعى ەڭ وزىق, ەڭ ۇزدىك تەحنولوگيالىق جاڭالىقتارعا تىكەلەي قاتىسى بار ەكەنىن ايعاقتايتىن جادىگەرلەر ۇلى دالانىڭ جاھاندىق تاريحتاعى ورنىنا تىڭ كوزقاراسپەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە نازار اۋدارىلدى.
ەلباسىنىڭ جاڭا ەڭبەگىندە اتقا ءمىنۋ مادەنيەتى مەن جىلقى شارۋاشىلىعى جەر جۇزىنە ۇلى دادالان تاراعانى, جىلقىنى ەڭ العاش قولعا ۇيرەتكەن دە, ونى اسكەري كولىك رەتىندە پايدالانعان دا, ساۋىتتى ويلاپ تاپقان دا, ساداق وعىنىڭ ۇشىنا تەمىردەن جەبە ورناتىپ, ەكىنشى ۇشىنا قاۋىرسىن بايلاعان دا, مەتالل ءوندىرۋ – مەتاللۋرگيا ءوندىرىسىن اشقان جانە قولا, مىس, مىرىش, تەمىر, كۇمىس پەن التىن قورىتپالارىن العاش العان دا ءبىزدىڭ بابالارىمىز ەكەنىن اسقاق سەزىممەن ايتادى. سونىمەن بىرگە التىن ادامنىڭ التىنمەن اپتالعان كيىمى مەن ساۋىت-سايمانىن ورنەكتەگەن بۇرىنعى وتكەن بابالارىمىزدىڭ ونەرگە قانشالىقتى جاقىن, قانشالىقتى شەبەر بولعانى, قالا سالىپ, ساۋلەت ونەرىن دامىتقانى ناق تا شىنايى باياندالادى. ارينە, مۇنىڭ ءبارىن تاريحي دەرەكتەردەن بۇرىننان بىلەمىز دەسەك تە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەڭبەگىنەن كەزدەستىرۋىمىز جادىمىزداعى بۇرىنعى دەرەكتەردى ناقتىلاي تۇسكەنى داۋسىز.
ەلباسى وسى ەڭبەگىندە تاريحي سانانى جاڭعىرتۋدى وزەك ەتىپ الىپ, بۇل بويىنشا بىرنەشە رۋحاني جوبالاردى ۇسىنىپ وتىر. الدىمەن «ارحيۆ – 2025» جەتى جىلدىق باعدارلاماسىن جاساپ, دەرەكتانۋشىلار مەن مادەنيەتتانۋشىلاردان قۇرىلعان ارنايى توپتاردىڭ ءوز ەلىمىزدەگى جانە شەتەلدەردەگى ءىرى ارحيۆتەرمەن ۇزاق مەرزىمدى بايلانىستارىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى ۇلى دالاعا قاتىستى تاريحي دەرەكتەردى جيناستىرۋ, ولاردى تسيفرلى فورماتقا كوشىرۋ نازارعا الىنادى. بۇل ارادا مەكتەپ وقىشىلارىن وتانشىلدىققا تاربيەلەۋ ءۇشىن مەكتەپتەردە تاريحي-ولكەتانۋ قوزعالىستارىن ورىستەۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى.
ەكىنشىدەن, ۇلى دالانىڭ ءال-فارابي, ياساۋي, كۇلتەگىن, بەيبارىس, ءاز-تاۋكە, ابىلاي, كەنەسارى, اباي سياقتى ۇلى پەرزەنتتەرىن جانە باسقا دا تۇلعالار ارقىلى جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ ءۇشىن « ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى» اتتى وقۋ-اعارتۋ ەنتسيكلوپەديالىق ساياباعىن اشۋ, قازىرگى ادەبيەتتەگى, مۋزىكا مەن تەاتر سالاسىنداعى جانە بەينەلەۋ ونەرىندەگى ۇلى ويشىلدار, اقىندار مەن ەل بيلەگەن تۇلعالار بەينەسىنىڭ ماڭىزدى گالەرەياسىن جاساۋدى قولعا الۋ, « ۇلى دالا تۇلعالارى» عىلىمي-كوپشىلىك سەريالارىن شىعارۋ, « ۇلى دالا» ەجەلگى ونەر جانە تەحنولوگيالار مۋزەيىن اشۋ ۋاقىت تالابىنا اينالىپ وتىر.
« ۇلى دالانىڭ ۇلى وركەنيەتتەرى» جالپىۇلتتىق تاريحي رەكونسترۋكتسيالار كلۋبىن قۇرىپ, سونىڭ نەگىزىندە ەجەلگى ساقتار, عۇندار, ۇلى تۇركى قاعاندارىنىڭ ءداۋىرى جانە باسقا دا تاقىرىپتار بويىنشا فەستيۆالدار وتكىزۋ, ەجەلگى وتىرار قالاسىنىڭ بىرقاتار نىساندارىن – ۇيلەرى مەن كوشەلەرىن, قوعامدىق ورىندارىن, سۋ قۇبىرلارىن, قالا قامالىنىڭ قابىرعالارىن ءىشىنارا قالپىنا كەلتىرەتىن تۋريستىك جوبالار دا ماڭىزدى. دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىن جاساۋ, تاريحي كينو جانە تەلەۆيزيا تۋىندىلارىن شىعارۋ دا كەزەك كۇتتىرمەس مىندەت. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ۇسىنىپ وتىرعان جاڭا جوبالارى.
ۇلى دالانىڭ ۇلىلىعىن ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرىپ, ودان ءارى الەمگە تانىتۋدا بۇل جوبالاردىڭ ماڭىزى زور. بۇل شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا اتسالىسۋ جوعارى وقۋ ورىندارىنا دا زور مىندەتتەر جۇكتەيتىنى بەلگىلى. سوندىقتان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جالعاستىراتىن ءارى تولىقتىراتىن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرىنا» ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىزدىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ دە بەلسەنە اتسالىساتىنىنا سەنىمدىمىن.
قىسقاسى, ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ەڭبەگىن وقي وتىرىپ, ونىڭ حالقىمىزدىڭ تاريحىنا, مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنا, بولاشاعىنا دەگەن جاناشىرلىعىنا, پاتريوتىعىنا تاڭ قالماۋىڭ مۇمكىن ەمەس. ەلىنىڭ جوعىن جوقتاپ, تاريحىن تۇگەندەپ, ۇرپاعىنىڭ قامىن ويلاعان ەلباسىنا حالقىمىزدىڭ ريزاشىلىعى شەكسىز.
تاكير بالىقباەۆ,
اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق
پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
رەكتورى, پروفەسسور
