اسقار مامين ءوز سوزىندە اقش-تىڭ قازاقستانداعى جەتەكشى ينۆەستور ەلدەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. «اقش كومپانيالارى ءبىزدىڭ ەل ەكونوميكاسىنا 40 ملرد دوللاردان استام قارجى سالدى. بۇل ەلدىڭ Chevron, Exxon Mobil, General Electric, Halliburton جانە تاعى دا باسقا كومپانيالارى قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا, ماشينا جاساۋ, ءونىم وڭدەۋ سالالارىندا تابىستى ارەكەت ەتۋدە» - دەدى ول.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اتاپ كورسەتكەندەي, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2018 جىلعى قاڭتارداعى اقش-قا رەسمي ساپارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە اينالدى. ساپار بارىسىندا 7 ملرد دوللارعا جۋىق سومانىڭ ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەرىنە قول قويىلدى. ۋاعدالاستىقتار اۆياتسيا جانە عارىش زەرتتەۋلەرى, مۇنايحيميا, اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورلارىنداعى, سونداي-اق, ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.
«مەملەكەتتەر باسشىلارى قابىلداعان بىرلەسكەن مالىمدەمە مەن جوعارى دەڭگەيدەگى ۋاعدالاستىقتار ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بارلىق نەگىزگى باعىتتارىندا ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى كەڭەيتۋگە جانە تەرەڭدەتۋگە جول اشادى», دەدى ا.مامين.
قازاقستان ورتالىق ازياداعى ەكونوميكاسى نارىققا بارىنشا باعدارلانعان ەل ەكەنى بەلگىلى. ايماقتاعى ءىجو-ءنىڭ 70 پايىزى جانە ايماققا سالىنعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار جالپى اعىنىنىڭ 80 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى. جاھاندىق جانە وڭىرلىك ساۋدا مەن وندىرىستىك پروتسەستەرگە بىرىگۋ مەن اشىقتىقتىڭ ارتۋى ەكونوميكانىڭ ديناميكالىق ءوسىمىنىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى بولىپ وتىر.
2018 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدىڭ ءىجو كورسەتكىشى 4,1 پايىزعا ءوستى, ورتاشا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ونىڭ ءوسۋى جالعاسادى دەپ كۇتىلۋدە. 2018 جىلدىڭ 8 ايىندا سىرتقى ساۋدا كولەمى 22 پايىزعا ارتتى. بيىل سىرتقى ساۋدا كولەمى 100 ملرد دوللارعا جۋىق بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ەكسپورتتىڭ وڭ سالدوسى قالىپتاسۋدا. ول جالپى ساۋدا اينالىمىنىڭ 65% قۇراپ وتىر.
«2017 جىلعى شىلدەدە قۇرىلعان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى – ينۆەستورلاردى قورعاۋ جونىندەگى نەگىزگى مەكەمە. احقو نيۋ-يورك, سينگاپۋر, لوندون جانە دۋبايداعى جەتەكشى قارجى ورتالىقتارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن نەگىزگە الۋدا. پلاتفورمانىڭ سەرىكتەستەرى – NASDAQ امەريكالىق بيرجاسى, Morgan Stanley جانە Goldman Sachs ءىرى امەريكالىق قارجى ۇيىمدارى», دەگەن ا.مامين قۇرامىندا شەتەلدىكتەر قاتىساتىن 24 مىڭنان استام كومپانيا قازاقستاندا تابىستى بيزنەس جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«ولاردىڭ 700-دەن استامى امەريكالىق كومپانيالارمەن بىرگە قۇرىلعان. اتالعان كومپانيالار قازاقستانعا حالىقارالىق كاپيتال مەن ۇزدىك تاجىريبەلەردى تارتۋدا. بۇل جاعداي ايماقتا, سونداي-اق حالىقارالىق دەڭگەيدە قازاقستاندىق ەكسپورتقا ارتىپ كەلە جاتقان سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول ويناۋدا» دەدى ا. مامين.
ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا ول قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ اقش ساۋدا ميسسياسىنىڭ ساپارىن ەكى مەملەكەت كوشباسشىلارىنىڭ كەلىسىمدەرىن ءىس جۇزىنە اسىرۋدىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە قاراستىراتىندىعىن جەتكىزدى.
اقش ساۋدا ءمينيسترى ۋيلبۋر روسس ءوز ەلىنىڭ قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىق باعىتتارىن ءارتاراپتاندىرۋدى جالعاستىرۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەگەر بۇعان دەيىن امەريكالىق كاپيتالدىڭ نەگىزى قازاقستاننىڭ ءوندىرۋشى جانە ەنەرگەتيكالىق سەكتورىنا باعىتتالىپ كەلسە, بۇگىندە ءبىز ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, وڭدەۋ, ماشينا جاساۋ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن جانە بىرقاتار باسقا دا جوعارى تەحنولوگيالىق سالالاردى دامىتۋعا قارجى سالۋعا نيەتتىمىز» دەدى ول.
اقش-تىڭ ساۋدا ءمينيسترى جوعارى دەڭگەيدە قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى, سونىڭ ىشىندە «اشىق اسپان» قاعيداتى بويىنشا قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى اۋە قاتىناسى تۋرالى كەلىسىمدى ودان ءارى ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. وندا قازاقستان مەن اقش قالالارى اراسىنداعى ۇشۋ-قونۋ شەكتەۋلەرىن الىپ تاستاۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. بۇل جاعداي جاقىن ارادا ەكى ەل اراسىنداعى جولاۋشىلار مەن جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمىن ەداۋىر ارتتىرادى دەگەن ءۇمىت بار.
ايتا كەتەيىك بۇل ساپار اقش ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ قازاقستانعا جاساعان ءبىرىنشى ساۋدا ميسسياسى. ونىڭ قۇرامىندا اقش-تىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى 16 كومپانياسىنىڭ باسشىلارى بار. فورۋم بارىسىندا ولاردىڭ ارقايسىسى قازاقستاندىق تاراپتى ءوز كومپانيالارىنىڭ قىزمەتىمەن جانە العا قويعان ماقساتتارىمەن تانىستىردى. قازاقستانمەن جۇمىس ىستەۋگە ىقىلاستى ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ا.ءماميننىڭ جانە اقش-تىڭ ساۋدا ءمينيسترى ۋ.روسستىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن فورۋم بارىسىندا 8 قۇجاتقا قول قويىلدى. بۇل قۇجاتتاردا اۋىل شارۋاشىلىعى, ينفراقۇرىلىم, اۆياقۇرىلىس, تسيفرلاندىرۋ جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالالارى قامتىلدى. اتالعان قۇجاتتى راسىمدەۋشىلەر قاتارىندا امەريكالىق تاراپتان Valmont, MasterCard, Honeywell جانە Sierra Nevada Corporation كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرى بولدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
