كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا جانە جوعارى دەڭگەيلى سەسسياعا قر پرەمەر-ءمينيسترى ب. ساعىنتاەۆ قاتىستى.
ددسۇ-نا مۇشە 140 ەلدىڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن الەمدىك اكادەميالىق ەليتانىڭ وكىلدەرى — بارلىعى 1500-گە جۋىق قاتىسۋشى استانادا باس قوستى. شارا ۇيىمداستىرۋشىلارى قازاقستان ۇكىمەتى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن يۋنيسەف بولدى.
كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى — مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەكتى ودان ءارى دامىتۋدى جوعارى دەڭگەيدە تالقىلاۋ, مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك بويىنشا استانا دەكلاراتسياسىن قابىلداۋ.
كونفەرەنتسيانى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اشىپ, بەينەبايلانىس جۇيەسى ارقىلى شارا قاتىسۋشىلارىنا ءوز ءسوزىن ارنادى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاقسارتۋعا بۇكىل الەمدە ۇلەس قوسۋ مەديتسينالىق قاۋىمداستىقتىڭ ماڭىزدى يگى ىسىنە اينالدى. ول تاريحي قۇجات (بۇۇ “الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلى حارتياسى” دەپ اتاعان الماتى دەكلاراتسياسى) باسقا ەلدەردىڭ كوپتەگەن جوو-لارىنىڭ وقۋلىقتارىنا ەندى. 1978 جىلى قول قويىلعان ددسۇ دەكلاراتسياسى حالىقارالىق ۇمتىلىستاردىڭ كورنەكتى مىسالىنا اينالدى. قۇجاتتا مساك دامىتۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارى اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل حالىقتى سانيتارلىق اعارتۋدى, انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋدى, اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋدى, ونىڭ ىشىندە ەكپە ەگۋدى, سونداي-اق ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋدى قامتيدى. سول ۋاقىتتان باستاپ بۇكىل الەمدە دەنساۋلىق ساقتاۋ وسى باستى باعىتتارعا سايكەس دامىدى», — دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ادامزات الدىندا جاڭا سىن-تەگەۋرىندەر تۇر — قورشاعان ورتانىڭ ناشارلاۋى, از قيمىلداۋعا اكەلەتىن ءومىر سالتى, ساپاسىز اس سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ كوبەيۋىن تۋدىردى.
ء«وز كەزەگىندە, حالىقتىڭ اۋرۋ-سىرقاۋى ماسەلەلەرى الەۋمەتتىك قامتۋ جۇيەسىنە جۇكتەمەنى ارتتىرادى. دەنساۋلىق ساقتاۋدى قارجىلاندىرۋ مەن مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن جاپپاي قامتۋ ماسەلەلەرىنىڭ قازىرگى كەزدە ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگى زور. بۇل تاقىرىپتار 2019 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ تالقىلاۋىنا ەنگىزىلەدى», — دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار ەلباسى تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيا دامۋىنىڭ قازىرگى بەتالىستارى ادامزات ءۇشىن جاڭا پەرسپەكتيۆالار اشىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىن قازاقستاندا, الەمدەگى ءتارىزدى, تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ۇردىستەرى بەلسەنە جۇرگىزىلىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا قامتىلعان. حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ – ۇلتتىڭ ورنىقتى دامۋى مەن ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋىنىڭ نەگىزى. مەن بارلىق ەلدەردىڭ كوشباسشىلارىن مۇنى مەملەكەت ساياساتىنىڭ باستى باسىمدىعى رەتىندە بەلگىلەۋگە ۇندەيمىن. مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك تۋرالى جاڭا استانا دەكلاراتسياسىنىڭ قابىلدانۋى دۇنيەجۇزىندەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جولىندا ماڭىزدى ءىس بولادى. بۇل باعدارلامالىق قۇجاتتىڭ جاھاندىق دەڭگەيدە ادامداردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرىپ, دەنساۋلىقتارىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنەمىن. كونفەرەنتسياعا بەلسەنە قاتىسقاندارىڭىز ءۇشىن العىسىمدى ايتامىن, تابىس پەن جەمىستى جۇمىس تىلەيمىن», — دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونىمەن قاتار, بۇۇ باس حاتشىسى ا. گۋتتەريش بەينەبايلانىس ارقىلى جاھاندىق كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا ءسوزىن ارنادى.
«حالىق دەنساۋلىعى – ورنىقتى دامۋدىڭ ناتيجەسى مەن درايۆەرى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ساپاسى ءومىر سساپاسىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ءبىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەمىز, ءبىرىنشى كەزەكتە, الدىن الۋعا باعىتتالعان. 40 جىل بۇرىن الماتى دەكلاراتسياسى العاشقى مەديتسينالىق كومەكتىڭ ماڭىزدىلىعىن مويىندادى, دەگەنمەن دە قازىردىڭ وزىندە العاشقى مەديتسينالىق كومەك الا الماي وتىرعان ادامدار سانى كوپ. ماقسات ايقىن – ادامداردىڭ دەنە جانە پسيحولوگيالىق ءال-اۋقاتىن قورعاپ, وعان ىقپال ەتۋ. وسى ماقساتتى ۇستاناتىنىڭىزعا العىس ايتامىن», — دەدى بۇۇ باس حاتشىسى.
قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ وز سوزىندە استانادا جاھاندىق كونفەرەنتسيانى وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. 40 جىل بۇرىن قازاقستان جەرىندە الماتى دەكلاراتسياسى قابىلداندى. بۇل قۇجاتتىڭ ماڭىزدىلىعى, ادامزات تاريحىندا تۇڭعىش رەت ادامداردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋعا تەڭ قۇقىعىن بارلىق مەملەكەتتەردىڭ رەسمي تۇردە مويىنداۋى بولدى. سونىمەن قاتار, الەمنىڭ وزگەرۋىن ەسەپكە العاندا, تەحنولوگيالىق پروگرەسس كوزقاراستاردىڭ جاڭارۋىن جانە جاڭا سىن-تەگەۋرىندەرگە ءۇن قاتۋدى تالاپ ەتەدى.
«ددسۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن اكادەميالىق قاۋىمداستىقتىڭ بىرىگىپ كۇش-جىگەر سالۋىنىڭ ناتيجەسىندە مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك تۋرالى جاڭا دەكلاراتسيا ازىرلەندى. ونىڭ قابىلدانۋى كەز كەلگەن ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزى رەتىندە مساك-نىڭ دامۋى ءۇشىن باعىت-باعدار بولادى. جاڭا دەكلاراتسيادا جەتىلدىرىلگەن مساك ارقىلى بارشانىڭ دەنساۋلىققا قول جەتكىزۋى ءۇشىن مەملەكەتتىڭ, ادامداردىڭ, قاۋىمداستىقتاردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن سەرىكتەستەرىنىڭ مىندەتتەمەلەرى كورسەتىلگەن», — دەپ ب. ساعىنتاەۆ, استاناداعى جاھاندىق كونفەرەنتسيا كوپتەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. قازاقستان اشىق ديالوگ پەن ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋعا ءازىر.
بۇدان ءارى پلەنارلىق وتىرىس بارىسىندا اۋليە ريم پاپاسى فرانتسيسك ۇندەۋىن جاريا ەتكەن ارحيەپيسكوپ وكىلى فرەنسيس چۋلليكات; نەپالدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى, پرەمەر-مينيستر ورىنباسارى ۋپەندرا ياداۆ; دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس; بۇۇ بالالار قورىنىڭ (يۋنيسەف) اتقارۋشى ديرەكتورى گەنريەتتا فور; دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى جونىندەگى ەۋروپالىق كوميسسار ۆيتيانيس اندريۋكايتيس جانە ت.ب. ءسوز سويلەدى.
دەلەگاتتاردىڭ ءسوز سويلەۋ قورىتىندىلارى بويىنشا «دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىمەن جاپپاي قامتۋ باعىتىندا مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەكتى دامىتۋداعى جالپىۇكىمەتتىك ءتاسىل» استانا دەكلاراتسياسىن قابىلداۋ سالتاناتى ءوتتى.
استانا دەكلاراتسياسىن قابىلداۋ كەز كەلگەن ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزى رەتىندە بۇكىل الەمدەگى XXI عاسىرداعى مساك جۇيەسىن دامىتۋدى ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سول ارقىلى مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن جاپپاي قامتۋعا جانە بارشاعا ارنالعان دەنساۋلىققا قول جەتكىزۋگە بولادى. جاڭا دەكلاراتسيادا تۇراقتى مساك ارقىلى بارلىعى ءۇشىن دەنساۋلىققا قول جەتكىزۋدەگى مەملەكەتتەردىڭ, ادامداردىڭ, قاۋىمداستىقتاردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن سەرىكتەستەردىڭ مىندەتتەمەلەرى كورسەتىلەدى. ودان سوڭ مساك جانە جاپپاي قامتۋ ماسەلەسىن 2019 جىلى قىركۇيەك ايىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى دەڭگەيىندە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنداعى جوعارى دەڭگەيلى كەزدەسۋدە ۇسىنۋ كوزدەلىپ وتىر.
شارا دەنساۋلىق ساقتاۋ, قارجى, ەكونوميكا, ءبىلىم بەرۋ, قورشاعان ورتا مينيسترلەرى مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىنىڭ قاتىسقان پلەنارلىق وتىرىستارمەن جانە سەسسيالارمەن جالعاستى. سونىمەن قاتار كونفەرەنتسيا باعدارلاماسى سايد-يۆەنت, پىكىرتالاستىق سەسسيالار جانە كورمەلەر سەكىلدى ءىس-شارالاردى دا قامتىعان.
كونفەرەنتسيا اياسىندا بىرقاتار قوسىمشا شارالار ۇيىمداستىرىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ولاردىڭ قاتارىندا الماتى ق. ددسۇ ەۋروپالىق جەلىسىنىڭ مەرلەرىنىڭ «سالاۋاتتى قالالار» ءسامميتى, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» بازاسىنداعى جاستار فورۋمى, Walk the Talk, استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدە وتەتىن حاكاتون مەن «دەنساۋلىق ساقتاۋداعى ات» كورمەسى بار.
