تەحنولوگيالىق سەرپىلىستىڭ الەۋمەتتىك كەپىلى

جاڭا يندۋستريانى قالىپ­تاستىرۋ ءۇشىن باسەكەگە قابىلەتتى مامانداردى دايىنداۋ, تسيفر­لى تەحنولوگيالاردى دامىتۋ جوعارى تەحنولوگيالىق ءبى­لىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن اي­تار­­­لىقتاي ارتتىرۋعا, ەڭبەك نا­رى­عىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كا­سىپتىك ستاندارتتاردى جانە ون­دىرىستەگى وقىتۋدا الەمدىك وزىق تاجىريبەنى جاڭارتۋمەن, مە­تاللۋرگيا, مۇناي-گاز حيميا­سىن, اپك, بيو جانە IT-تەحنو­لو­­گيالارىن بايىپتى دامىتۋمەن بايلانىستى. پرەزيدەنتتىڭ تاپ­سىرماسى بويىنشا ەل ۇكى­مەتى 2018-2019 وقۋ جىلىنا جو­عارى ءبىلىمدى مامانداردى, سون­داي-اق ماگيسترانتتار مەن PhD دوك­تورلارىن دايارلاۋعا 68 مىڭنان استام گرانت ءبولدى. ونىڭ ىشىندە ەلباسىنىڭ بەس الەۋ­مەتتىك باستاماسى اياسىندا 20 مىڭ قوسىمشا گرانت بار. سو­نىمەن قاتار تەحنيكالىق ما­­­­مان­دىقتارعا 11 مىڭ گرانت ءبولىندى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ الەۋ­­مەتتىك باستامالارىن جۇ­زەگە اسىرۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگىنىڭ قا­بىلدا­عان شا­رالارىنىڭ ارقا­سىندا, قارمتۋ-داعى جاڭا وقۋ جىلىنا 4 مىڭنان استام ستۋدەنتتەر, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار قابىلداندى. ستۋ­دەنتتەردىڭ جالپى كونتينگەنتى 12 مىڭ ادامعا دەيىن ءوستى. سونى­مەن بىرگە 5,2 مىڭنان اس­تام ادام مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانت­تارى بويىنشا ءبىلىم الادى. ولار­دىڭ ىشىندە «سەر­پىن-2050» باع­دارلاماسى بويىن­شا 1 مىڭ­نان استام باكالاۆر, 1,5 مىڭ ماگيسترانت جانە دوكتورانت بار.
كونتينگەنت سانىنىڭ ارتۋى ءوز تاراپىنان ستۋدەنتتىك جاتاق­حانادا پروبلەمالاردى شەشۋگە دەگەن سۇرانىستى ار­تتىرا ءتۇستى. سوندىقتان جاتاق­حانالاردا ورىن جەتىسپەۋشىلىك ماسەلەسىن شەشۋگە بايلانىس­تى پرەزيدەنتتىڭ تاعى ءبىر ما­ڭىزدى الەۋمەتتىك باستاماسى, اسىرەسە قارمتۋ ستۋدەنت­تەرى تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپ­تى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جا­تاق­­­حانا­لارىندا ورىن جەتىس­پەۋ­­­شىلىگى «سەرپىن-2050» باع­دارلاماسى بو­يىنشا وقيتىن ستۋدەنتتەر مەن شەتەلدىك ستۋ­دەنتتەردىڭ سانى جىل سايىن ارتۋىنا بايلانىستى تۋىن­داپ وتىر. ۋنيۆەرسيتەت بۇل جاعدايدا مەملەكەت-جەكەمەن­شىك ارىپتەستىگى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت اۋماعىندا 400 ورىندىق جاڭا ستۋدەنتتىك جاتاقحانا سالۋ جوباسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارىن بەكىتۋ جانە جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا بەل­سەندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. 

جوعارى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ادا­مي, عىلىمي, ءبىلىم بەرۋ جانە وندىرىستىك الەۋەتكە يە. ۋنيۆەر­سيتەتتە اق­پارات­تىق تەحنولوگيالار, روبوت تەحني­كاسى, اۆتو­مات­تاندىرۋ, نانوتەحنولوگيالار سالاسىندا ءتيىستى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ كەڭ اۋقىمىندا كوپتەگەن گرانتتاردى ءتيىمدى دامىتۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىگى بار. 

قارمتۋ-دىڭ ءبىلىم بەرۋ باع­دار­لامالارىن جوبالاۋ جانە باعالاۋ ءۇشىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ء«بىلىم بەرۋ باع­­دارلامالارىنىڭ ءتىزىلىمى» اق­پاراتتىق-تالدامالىق جۇيە­سى­نىڭ 27 ماماندىق بويىنشا ازىر­لەۋشى باس وقۋ-ادىستەمەلىك بىر­­لەستىگى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. 
يندۋستريالاندىرۋ كار­تا­سى­نىڭ جوبالارىن ىسكە اسى­رۋ بويىنشا ماماندار دايار­لاۋ جانە وبلىستىڭ جەتەك­شى كاسىپ­ورىندارىمەن تسيفرلى تەحنو­لوگيالار مەن «يندۋس­تريا 4.0» ەلەمەنتتەرى نەگى­زىن­دە يننوۆاتسيالىق عىلى­مي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ەن­گىزۋ ءۇشىن وندىرىستىك ءوزارا ءىس-قي­مىل باستى باسىمدىق. مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى ارقاسىندا, 2015 جىلى قارمتۋ يدمب-2 ينجەنەرلىك كادرلارىن دايارلاۋ بويىنشا نەگىزگى جوو-نىڭ ءبىرى بولدى. ءۇش جىل ىشىندە قازاقستان ەكونو­ميكاسى ءۇشىن نەگىزگى تاۋ-كەن مەتاللۋرگيالىق كەشەنىن تەحنولوگيالىق جاڭ­عىرتۋعا بايلانىستى 9 مامان­دىق بويىنشا 435 بەيىندى ماگيستر دايىن­دالدى جانە جۇمىسقا تارتىلدى. سۇرانىسقا يە مامانداردى دايارلاۋدىڭ بۇل باعىتى قارقىندى دامىپ كەلەدى: بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى 23 ۋنيۆەرسيتەتىمەن جانە 45 ترانسۇلتتىق جانە ۇلتتىق كومپانيامەن بىرگە ارىپتەستىك نەگىزدە كونتينگەنتى 546 ادامدى قۇرايتىن بەيىندى ماگيستراتۋرانىڭ 16 جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرادى. مامانداردى دايارلاۋ بەيىندىك ماگيستراتۋرانىڭ جاڭا تاجىريبەلىك-باعدارلانعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى شەڭ­بەرىندە «ۋنيۆەرسيتەت – جۇمىس بەرۋشى – ماگيستر» ۇش­­جاقتى كەلىسىمى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. QS-WUR الەم­دىك رەيتينگىنىڭ 500-ءشى قاتا­رى­نا كىرەتىن قۇراما شتات­تار مەن ەۋروپالىق وداق­تىڭ, رەسەي­دىڭ عىلىمي-تەحني­كالىق ۋني­ۆەرسيتەتتەرى, سونداي-اق «قازاق­مىس كورپو­راتسياسى» جشس, «ارسە­لور ميتتال تەمىر­تاۋ» اق, «شۇ­باركول ­كو­مىر» اق جانە باس­قالا­رى جاڭا فور­ما­تسياداعى مامانداردى دايىن­داۋداعى قارمتۋ-دىڭ ارىپتەستەرى. 

الەمگە تانىمال ترانسۇلت­تىق كور­پوراتسيالار TOTAL, Schneider Electric, Mitsubishi Electric, FESTO, Leica Geosys­tems, Epam Sys­tems جانە FLUOR قاتىسۋىمەن ماماندار دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا وقۋ ۇردىسىنە سوڭعى عىلىمي جانە تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان ين­جەنەرلىك قۇزىرەتتىلىكتەردىڭ 7 ورتالىعى قۇرىلدى جانە تارتىلدى. بۇدان باسقا, بيىل ۋنيۆەر­سيتەتتە قۇرامىنا 50-دەن استام عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋت­تارى, عىلىمي زەرتحانالارى مەن يننو­ۆاتسيالىق ورتا­لىقتارى كىرەتىن 4 ءىرى عىلى­مي-تانىم­دىق كەشەندەر – «يندۋستريا 4.0», «تسيفر­لى ماشيناجاساۋ», «نانو­تەحنو­لوگيا جانە مەتاللۋر­گيا» جانە «بيو­ين­جەنەريا» قۇرىلدى. ن.نا­­زارباەۆ بولگەن ۇلتتىق قور­دىڭ قاراجاتىنا اقش, ۇلى­بري­تانيا, نيدەرلاند, جاپو­نيا, فرانتسيا, گەرمانيا جانە شۆەيتساريانىڭ جەتەكشى كومپا­نيالارىنىڭ بىرەگەي جاب­دىق­تارى مەن كاسىبي باعدار­لامالىق كەشەندەرىمەن (Mac­romine, ETAP Operation Tech­no­logy, Auto CAD جانە باسقا), سونىمەن قاتار وقۋ, عىلىمي كەشەندەر جانە الەم­دىك وندى­رۋشىلەردىڭ (FESTO, Schneider Electric, Mitsubishi Electric, Leica Geosystems, Agilent Techno­logies جانە باسقا) ونەر­كاسىپتىك قۇرالدارمەن جاب­دىق­­تالعان 4 الەمدىك دەڭگەيدەگى وقۋ جانە عىلىمي زەرتحانا قۇ­رىلىپ, وقۋ ۇدەرىسىنە ەنگىزىلدى. 

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «EPAM Sys­tems» عىلىمي-زەرت­تەۋ زەرت­­­حا­نا­­سىندا حالىق­ارا­­­­لىق ستاندارت بويىنشا باعدار­­لاماشى­لار­­دى دايىن­­داۋ پەرس­پەكتي­ۆا­لىق مو­دە­لى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قارمتۋ «يندۋستريا 4.0» كوش­­باس­­شىلارىنىڭ ءبىرى – «FES­TO»­ كونتسەرننىڭ قول­داۋى­مەن «SINERGY» ۋنيۆەر­سيتەت­تىڭ عا­لىمدارى, دوكتورانتتا­رى مەن ما­­گيسترانتتارى «FESTO», «Sch­neider Electric» جانە «Mit­su­bi­shi Electric» جاب­دىق­تارىندا «ين­دۋس­تريا 4.0» ەلەمەنت­تەرىن ەنگىزۋ ءۇشىن مەحانيكالىق جە­لى­گە ار­نالعان باسقارۋ جۇيەسىن ازىر­لە­دى. تاۋ-كەن جۇمىستارىنىڭ قا­ۋىپ­سىز­دىگىن ءتيىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن سسكوب كارەرلەرىنىڭ تسيفر­­لى مودەلى ازىرلەندى, «شۇ­بار­كول كومىر» اق تاۋ-كەن ەكسكاۆاتورلا­رىنا قاشىقتان مونيتورينگ جۇرگىزۋ جۇيەسىن تابىستى ەنگىزدى. 
قۇرامىندا 70-تەن استام جۇيە قۇ­رۋشى كاسىپورىندار مەن عىلىمي ور­تالىقتاردان تۇراتىن «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ», «قازاقمىس», «سو­­­­­كولوۆ-سارى­باي كەن-بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەس­تىگى», «شۇباركول كومىر», «بو­گاتىر كومىر» جانە باسقا الپاۋىت كاسىپورىندار قارمتۋ بازاسىندا جۇمىس ىستەيتىن «كورپوراتيۆتى ۋنيۆەرسيتەت» يننوۆاتسيالىق-تانىمدىق كونسورتسيۋمى مامانداردى دايىنداۋ ۇدەرىسىندە عىلىمدى, ءبىلىم بەرۋدى جانە ءوندىرىستى ءتيىمدى ىقپالداستىرۋدى قامتا­ماسىز ەتەدى. كونسورتسيۋم تۋرالى كەلىسىم جانە ۇش­جاق­تى كەلى­سىمدەرگە سايكەس, كا­سىپ­ورىندار ستۋدەنتتەردى كاسىبي جانە زەرت­تەۋ تاجىريبەلەرى, كۋرس جانە ديپلومدىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلاتىن زاماناۋي ما­تەريالدىق-تەحنيكالىق با­زامەن قامتاماسىز ەتەدى. 60 ون­دىرىستىك بولىمدە جۇزەگە اسىرىلاتىن وقۋ ۇدەرىسىندە جىل سايىن كاسىپورىننىڭ 350-دەن استام جەتەكشى ماماندارى قاتىسادى. 

بسقا وتكىزگەن ۇزدىك تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ۇلتتىق رەيتينگىنىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا قارمتۋ «ستۋدەنتتەردى وقىتۋ ناتيجەلەرى بويىنشا كوش­باسشى» جانە «عالامتور كەڭىس­تى­­­گىندە ۋنيۆەرسيتەتتى العا جىل­جى­تۋداعى كوشباسشى» نو­مي­نا­تسيالارى بويىنشا 1-ورىن الدى.
ۋنيۆەرسيتەت Erasmus+, SINERGY, ۋشوس, كونفۋتسيا ينس­تي­تۋتىنىڭ حالىقارالىق عى­لىمي جانە ءبىلىم بەرۋ جو­با­­لا­رىنا بەلسەندى قا­تىسا­دى, 154 حالىقارالىق كەلىسىم­شارت,­ ىنتى­ماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدار اياسىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالا­سىن­داعى 24 ەلدىڭ الدىڭعى قا­تار­لى ۋنيۆەر­سي­تەتىمەن ءوزارا كەلىسىمدەر جۇر­گىزەدى. اتاپ ايتقاندا, قارمتۋ بار­لىق الەمدىك كومپانيا­لار مو­يىنداعان «تاۋ-كەن ينجەنەرى» بىلىكتىلىگىن الۋ ءۇشىن تاۋ-كەن جانە تەحنيكالىق ءبىلىم سالا­سىن­داعى حالىقارا­لىق قۇزى­رەت­تىلىك ورتالىعىنىڭ باقىلاۋ كە­ڭەسىنىڭ مۇشەسى. ورتا­لىق يۋنەسكو قام­قورلىعىمەن سانكت-پەتەربۋرگ تاۋ-كەن ۋني­ۆەر­­سي­تەتى بازاسىندا قۇرىل­دى جانە حالىقارالىق ستان­­دارت­تارعا سايكەس كەن ءوندى­رۋشى مامان­داردى دايارلاۋ, بى­لىك­­تى­لى­گىن ارتتىرۋ جانە سەر­تي­في­كات­تاۋ­­دى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان. ممحقي-مەن MBA جانە DBA باع­دارلامالارى جوو ارالىق ءبىلىم بەرۋ ورتا­لى­­عى اياسىن­­دا تاۋ-كەن جانە مە­­­تال­لۋر­گيا سا­لا­سىنداعى توپ-مە­نەد­جەر­­لەردى وقى­تۋ سالا­سىن­داعى ىنتى­ماق­تاس­تىق تۋرالى كە­لىسىمگە قول قويىلدى.
باسەكەگە قابىلەتتى ينجە­نەر­لىك كادرلاردى دايارلاۋداعى قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەر قارا­عاندى مەملەكەتتىك تەحني­كالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسور-وقى­تۋشىلار قۇرامى مەن ستۋدەنت­تەرى مەملەكەت باسشىسى نۇر­سۇلتان نازارباەۆتىڭ تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق جانە تەحنو­لو­گيالىق جاڭعىرۋى تۋرالى بەرگەن تاپسىرماسىن ءونىمدى جانە ساپالى ورىنداۋعا باعىتتالعاندىعىن كورسەتەدى.

پرەزيدەنتتىڭ جاڭا سترا­تەگيالىق ماڭىزدى الەۋمەتتىك باستامالارىن ىسكە اسىرۋ – نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى ينجەنەرلىك ءبىلىم نەگىزدەرىن العان, سونىمەن قاتار Almamater-گە كەلگەننەن كەيىن قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا: «مەن وسى وقۋ ورنىن­دا – بۇكىل قازاقستان ءۇشىن ينجە­نەر كادرلارىنىڭ ۇستاحا­نا­سىن­دا وقىعانىمدى ماقتان ەتە­مىن», دەپ جازعانى قارا­عان­دى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋني­­ۆەر­سيتەتى ءۇشىن ەرەكشە قۇرمەت. 

مارات يباتوۆ,

قارمتۋ رەكتورى, 

تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى