ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ بۇگىنگى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى قىلمىس تۇرلەرىنىڭ باسىم بولىگىنىڭ كورسەتكىشتەرىنىڭ تومەندەگەنىن اتاپ ءوتتى.
«اسا اۋىر, اۋىر قىلمىس تۇرلەرىنىڭ, سونداي-اق ورتاشا جانە اسا اۋىر ەمەس قىلمىستار سانى ازايدى. ولاردىڭ ىشىندە: توناۋ, ۇرلاۋ, بۇزاقىلىق, زورلىق-زومبىلىق جانە باسقا دا قىلمىستار بار. بۇرىن سوتتالعانداردىڭ, سونداي-اق كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندار قىلمىسىنىڭ تومەندەۋى بايقالدى», — دەگەن ق. قاسىموۆ وسى جانە باسقا دا جاقسى وزگەرىستەردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ, قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ, جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىىم-ءنىڭ وڭىرلىك اكىمدەرىمەن بىرلەسە اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتتى.
سونداي-اق, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق. قاسىموۆ اكىمدىكتەر تاراپىنان قولداۋدى قاجەت ەتەتىن ءبىر قاتار ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى. ءبىرىنشىسى — قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ. اكىمدىكتەر بۇل قىزمەتتىڭ الەۋەتىن ازىرگە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە پايدالانىپ جاتقان جوق. ۇرلىقتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىنا جەرگىلىكتى ورگاندار, ۇيىمدار مەن مەكەمەلەر, قوعامدىق قۇرىلىمدار جانە تۇرعىندار دا اتسالىسۋى قاجەت.
ەكىنشىسى — جاسوسپىرىمدەر قىلمىسىنىڭ الدىن الۋ.
«مەكتەپتەگى» ينسپەكتورلار تاجىريبەسىن دامىتۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا مەكتەپتەردە 2178 ينسپەكتور قىزمەت كورسەتۋدە. ولار كۇندەلىكتى مەكتەپتەردىڭ اكىمشىلىگىمەن, اتا-انالار كوميتتەرىمەن جۇمىس ىستەيدى. قوسىمشا تاعى 1900 استام قىزمەتكەر قاجەت», — دەپ ىشكى ىستەر ءمينيسترى, بۇل جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىستىڭ, ماسكۇنەمدىكتىڭ, ناشاقورلىقتىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.
ءۇشىنشىسى — قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ. ق. قاسىموۆتىڭ بايانداۋىنشا, بۇگىندە قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋدا بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرى كوپ ءرول اتقارادى. قازىرگى ۋاقىتتا شامامەن 6 مىڭ بەينەباقىلاۋ كامەراسى ورناتىلعان. ونىڭ ءبارى جەدەل باسقارۋ ورتالىقتارىنا تىكەلەي قوسىلعان. ولاردىڭ كومەگىمەن 288 مىڭنان استام اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ جولى كەسىلىپ, 2074 قىلمىس اشىلدى.
وڭىرلەردە «قاۋىپسىز اۋلا» جوباسى ويداعىداي ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. وسى جوبا اياسىندا 67 مىڭنان استام بەينەكامەرا ورناتىلعان. بيىل ولاردىڭ كومەگىمەن ۇيلەردىڭ اۋلالارىندا 1,5 مىڭنان استام قىلمىس اشىلعان, 212 مىڭنان استام ءتارتىپ بۇزۋشىلىق انىقتالعان.
«قابىلدانىپ جاتقان شارالار جالپى كوشە قىلمىسىن ازايتىپ, ۇساق ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردى جىلدام انىقتاۋعا جول اشۋدا. بۇل قوعامدا «تارتىپسىزدىككە دەگەن نولدىك توزىمدىلىك» قاعيداتىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى», — دەپ ق. قاسىموۆ, وڭىرلەردە دە زاماناۋي بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرىن دامىتۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى.
سونىمەن قاتار, ونىڭ ايتۋىنشا, قر ءىىم ازىرلەگەن بىرىڭعاي تەحنيكالىق ساياساتتى ۇستانۋ قاجەت. بۇل ۇيلەسىمدىلىكتى جانە بارلىق ەنگىزىلەتىن جۇيەلەردى بىرىڭعاي رەسپۋبليكالىق جەلىگە بىرىكتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءتورتىنشىسى — جول قاۋىپسىزدىگى. ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان باعىتتا جقە بۇزۋدى جازىپ الاتىن اۆتوماتتى جۇيەلەردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزۋ قاجەت. ماسەلەن, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك جوباسى شەڭبەرىندە 400 جول قيىلىستارىن جانە 300 جەلىلىك جول ۋچاسكەلەرىن «سەرگەك» جۇيەسىنىڭ فوتو-بەينەتىركەۋ كامەرالارىمەن جابدىقتاۋ جۇمىستارى باستالدى. جىلدىڭ باسىنان بەرى ولار 260 مىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتى تىركەدى, بيۋدجەتكە 740 ملن تەڭگەدەن استام سومماعا ايىپپۇل ءوندىرىپ الىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە استانا قالاسىنداعى جكو سانى 20%-عا, قايتىس بولعاندار سانى 50%-عا جانە جاراقات العاندار سانى 21%-عا ازايدى. تيىسىنشە, جول قوزعالىسىن باقىلاۋدى جۇزەگە اسىراتىن قىزمەتكەرلەر سانى قىسقاردى. جاقىن ارادا وسىعان ۇقساس جوبالاردى اقتوبە, اتىراۋ, پاۆلودار, باتىس قازاقستان جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان.
