وبلىس ورتالىعىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالىپ, تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى جاعداي قالىپتاسىپ كەلەدى. ماسەلەن, «جەڭىس» ساياباعى قايتا كۇردەلى جاڭعىرۋدان ءوتىپ, بۇگىندە بۇل جەر كوپشىلىكتىڭ قىزىعا تاماشالايتىن ورتالىعىنا اينالدى. ساياباقتاعى جاڭادان ورناتىلعان داڭقتى باتىر باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ ەسكەرتكىشى, «ەرلىك» مەموريالدىق كەشەنى حالقىمىزدىڭ باتىرلىعى مەن تەكتىلىگىن ايعاقتاپ تۇرعانداي.
سونىمەن قاتار بۇگىنگى تاڭدا وبلىس ورتالىعىنداعى قايرات رىسقۇلبەكوۆ اتىنداعى ساياباق تا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلۋدە. كەلەشەكتە بۇل جەر دە قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ءۇشىن تاماشا دەمالىس ورنىنا اينالۋعا ءتيىس. ال تاراز قالاسىنداعى «ۇشبۇلاق» جانە «زەربۇلاق» اراسى قايىقپەن سەرۋەندەيتىن كول تۇرىندە قايتا جاڭعىرتىلادى. جىل باسىنان بەرى تولاستاماعان مۇنداي جۇمىستار ءالى دە جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى.
بيىل جامبىل ءوڭىرى ءۇشىن تابىستى جىل بولدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. جاز بويى وبلىس اۋداندارىن ارالاپ, جۇمىس بارىسىمەن تانىسقان اسقار مىرزاحمەتوۆ اۋدان باسشىلارىنا ناقتى تاپسىرمالار بەرۋ ارقىلى اۋدان جانە اۋىل احۋالىن جاقسارتۋدى باستى ماسەلە ەتىپ قويدى. ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ بارلىق اۋداندارىندا ءتۇرلى سالالار بويىنشا وڭ ءوسىم بايقالۋدا. اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار جانە تامىز ايلارىنداعى وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلدى. ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىندا ءوسىم بايقالدى.
جامبىل وبلىسى اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ونەركاسىپ سالاسىندا 7,2 پروتسەنت ءوسىم بار. وسىلايشا كورسەتكىش 254,0 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ءوسىم كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە – 13,3 پروتسەنتكە (29,6 ميلليارد تەڭگە), وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 6,7 پروتسەنتكە (180,5 ميلليارد تەڭگە), سۋمەن جابدىقتاۋ, كارىز جۇيەسى قالدىقتاردىڭ جينالۋىن جانە تاراتىلۋىن باقىلاۋدا 0,2 پروتسەنتكە (2,3 ميلليارد تەڭگە) ارتۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر.
جامبىل ءوڭىرى نەگىزىنەن اگرارلى ايماق بولعاندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك مول. سول سەبەپتى وڭىردە مال باسىن اسىلداندىرۋ, ەگىن وراعى جۇمىستارى دا ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتار بولساق, اۋىل شارۋاشىلىعىندا ناقتى كولەم يندەكسى 103,6 پروتسەنتتى قۇراپ, 106,6 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى. ونىڭ ىشىندە كورسەتكىش وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا – 105,6 پروتسەنت, ياعني 34,6 ميلليارد تەڭگە, مال شارۋاشىلىعىندا – 102,7 پروتسەنت, ياعني 71,6 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعان.
سونىمەن قاتار ءوسىم وسىمدىك شارۋاشىلىعىندا ماساقتى ءداندى-داقىلدار ءتۇسىمىنىڭ 16,4 پروتسەنتكە, مال شارۋاشىلىعىندا ەت ءوندىرۋ 3 پروتسەنتكە, ءسۇت ءوندىرۋ 2,8 پروتسەنتكە, جۇمىرتقا ءوندىرىسى 3,8 پروتسەنتكە ارتۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى.
نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى ءتيىستى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 5,5 پروتسەنتكە ارتىپ, 141,8 ميلليارد تەڭگەگە جەتسە, قۇرىلىس كولەمى 59,7 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, 8,2 پروتسەنتكە ءوستى. بۇل رەتتە مىڭداعان ازاماتتىڭ باسپانالى بولۋىنا مۇمكىندىك تۋدى. ءوسىم شاعىن كاسىپورىندار اتقارعان قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى كولەمىنىڭ ۇلعايۋى سەبەپتى, اتاپ ايتساق كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەر, مەكتەپتەر قۇرىلىسى, تۇرعىن ءۇي القاپتارىن جىلۋمەن, سۋمەن جانە گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى, ماگيسترالدى گاز قۇبىرى قۇرىلىسى جانە «تەمىر جول جوندەۋ» جشس جۇرگىزگەن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىندا 311,2 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل 2017 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 116,5 پروتسەنتتى قۇرادى.
بولشەك ساۋدا اينالىمىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 103,9 پروتسەنتتى قۇراپ, 170,1 ميلليارد تەڭگەگە جەتىپ وتىر. بۇل سەكتوردا ءوڭىر ەكونوميكاسىن ارتتىرۋدا ايتارلىقتاي رولگە يە. ينفلياتسيا دەڭگەيى 102,5 دەڭگەيىندە قالىپتاسىپ, ورتاشا رەسپۋبليكالىق ماننەن (قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا 102,9 پروتسەنت) 0,4 پروتسەنتتىك تارماققا تومەن بولدى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن تۇتىنۋ باعاسى 2,2 پروتسەنتكە كوتەرىلدى (قازاقستان رەسپۋبليكاسى – 2,3 پروتسەنت), ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار 3,2 پروتسەنتكە (قازاقستان رەسپۋبليكاسى – 3,6 پروتسەنت), اقىلى قىزمەتتەر 2,2 پروتسەنتكە (قازاقستان رەسپۋبليكاسى – 3,0 پروتسەنت) ارتتى. جۇك تاسىمالى 7,6 پروتسەنتكە, جولاۋشى تاسىمالى 2,1 پروتسەنتكە ءوستى.
بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگى 2018 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنە 170 ميلليارد تەڭگەگە جەتىپ, 103,1 پروتسەنتكە ورىندالدى. نەگىزگى جوسپار – 164,8 ميلليارد تەڭگە. ونىڭ ىشىندە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 39 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە سالىقتار مەن باسقا دا مىندەتتى تولەمدەر ءتۇسىپ, جوسپار 115,3 پروتسەنتكە ورىندالدى. جوسپاردان ارتىق 5,2 ميلليارد تەڭگە ءتۇستى.
وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 16,3 پروتسەنتتى قۇرادى. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 131 ميلليارد تەڭگە ترانسفەرتتەر ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە نىسانالى ترانسفەرتتەر – 21,6 ميلليارد تەڭگە جانە سۋبۆەنتسيا – 109,4 ميلليارد تەڭگە بولىپ وتىر. بيۋدجەتتىك قاراجاتتار 170,7 ميلليارد تەڭگەگە نەمەسە 98 پروتسەنتكە يگەرىلگەن بولسا, يگەرىلمەگەن قاراجات كولەمى 3,4 ميلليارد تەڭگە. بۇگىندە وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىم ديناميكاسىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا قاجەتتى شارالار قابىلدانۋدا.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
