ادەبيەت • 11 قىركۇيەك, 2018

قاسقىردان قۇتقارعان قۋلىق

800 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
قاسقىردان قۇتقارعان قۋلىق

ءبىزدىڭ اۋىلدا تۇرماحان دەگەن اڭشى, سەرى, اڭگىمەشى كىسى بار ەدى. بىردە تۇرەكەڭە قۇرمان­عازى قىزىحانوۆ دەگەن شوپان جىگىت جو­لىعىپ قالىپتى. قۇر­مانعا­زى­نىڭ كوپتەن بەرى تۇرەكەڭە جولىق­قاندا ايتارمىن دەگەن ساۋالى بار ەكەن. كەزدەسە كەتكەن سوڭ: – تۇرەكە, مەنىڭ سىزدەن سۇ­رايىن دەپ جۇرگەن ساۋالىم بار ەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن مەنىڭ شا­رۋاشىلىعىمدى يت-قۇس ابدەن مازالاپ بولدى. باس-اياعى ون سيىرىمدى جەپ كەتتى. سوعان قارسى قويار قانداي شاراڭىز, ايتار كە­ڭە­سى­ڭىز بار. ءسىز ءوزىڭىز اڭشىسىز عوي, – دەيدى شاراسى تاۋسىلعان قۇر­مان­­عازى.

ءسال ويلانىپ تۇرىپ تۇرەكەڭ: – قۇرمانعازى سەن بىلاي ىستە, ەڭ دۇرىسى, قالاعا بارساڭ دۇكەندەردىڭ ايناسىنىڭ ىشىندە قىزىلدى-جاسىلدى كيىنگەن قىزداردىڭ ما­كەتى تۇرادى عوي سونىڭ بى­رەۋىن اكەلىپ سيىرعا مىنگىزىپ قوي, دەيدى. ەستىپ تۇرعان جۇرت جاپا­تارماعاي كۇلكىگە اينالدىرادى. ونشاقتى مالىنان ايىرىلعان قۇرمانعازى «تۇرەكەڭ ازىلگە اينالدىرعانى نەسى؟» دەيدى ىشتەي رەنجىپ. مال­دى اۋىلعا بارعان سوڭ وڭاشا قالعان ساتتە قۇرمانعازىنىڭ تۇرماحان اعاسىنىڭ ايتقان امالى قايتا-قايتا ەسىنە تۇسە بەرەدى. سودان اقىرى «تاۋەكەل!» دەپ سيىردىڭ ۇستىنە ادامنىڭ سۇلباسىن وتىرعىزباق بولىپ ىسكە كىرىسەدى. الدىمەن پادانىڭ سوڭىندا جۇرەتىن جۋاس­تاۋ ءبىر سيىردى ۇستاپ الىپ, وعان قۇر ورىس ەردى ەرتتەيدى. قۇر ەردەن شوشىپ الا شاپقىن بولىپ ءبىرشاما ۋاقىت موڭكىگەن سيىر بالاسى ەكى-ءۇش كۇندە بىرتىندەپ بويى ۇيرەنە باستايدى. سودان سوڭ قالىڭ سىمنان ادامنىڭ سۇلباسىن جاساپ, ەرگە مىقتاپ بەكىتىپ, وعان جامان كيىمدەردى كيگىزىپ قويادى. ارادا ءبىر اپتا وتكەندە پادانىڭ الدىن بەرمەيتىن اساۋلاۋ سيىردى دا ۇستاپ الىپ ونى دا ۇيرەتىپ الادى. قۇرمانعازىعا قيىندىق تۋدىرعان ءبىر ماسەلە, سيىر ۇستىندەگى ت ۇلىپ­تان قۇتىلۋ ءۇشىن كورىنگەن اعاشقا, بۇتاقتارعا سۇيكەنىپ ۇستىندەگى سۇلبانى ءبۇلدىرىپ تاستايتىنى ەدى. قۇرمانعازى وعان دا امال تاۋىپ سۇلبانى رەزينامەن تار­تىپ قويادى. بۇتاققا ءىلىنىپ شالقايعان سۇلبا بۇتاقتان وتكەن سوڭ رەزينانىڭ كومەگىمەن قايتا ورنىنا كەلەدى. سول كۇندەردەن باستاپ قۇرمانعازى قاسقىر دەگەن پالەدەن قۇتىلا باس­تايدى. سيىرلارى دا اۋىلدان الىسقا ۇزاپ جايىلادى. تاڭ ازاننان پادانىڭ سوڭىندا جۇرەتىن كومەك­شىسىنىڭ دە قولى بوساپ, قورانىڭ ىشكى جۇمىسىنا كىرىسەدى. 

ال قاسەكەڭ بولسا «مىنا قازە­كەڭنىڭ سيىرىن جەۋ قيىن بولدى عوي. قاشان كورسەڭ ءبىرى الدىندا, ءبىرى سوڭىندا پادانى ەكى ادام جايىپ جۇرەتىن بولدى. جاقىنداسام وققا ۇشارمىن» دەدى مە, قۇمداعى قاسقىر اتاۋلى قۇرمانعازىنىڭ سيىرلارىنا جولامايتىن بولدى. اقىرىندا قۇرمانعازى اۋىلدىڭ شەتىندە جۇرەتىن 50-60 شاقتى مالىنىڭ ىشىندە جۇرەتىن سۇر ەسەككە دە ءبىر ادامنىڭ سۇلباسىن ورناتىپ قويادى. ەندى مايدا مالىنا دا ارنايى ادامنىڭ قاجەتى بولماي قالادى. قۇرمانعازى وتكەن جولى يدەيا اۆتورى تۇرماحان اعاسىنىڭ ۇيىنە ارنايى كەلىپ راحمەتىن ايتىپ, سالەم-ساۋقاتىن تاپسىرىپ, يىعىنا شاپانىن جاۋىپ كەتىپتى. 

– ەندى وسى ماسەلەنى ونەرتاپ­قىشتار ودان ءارى قاراي جانداندىرىپ, جەتىلدىرىپ ىشىندە ارنايى داۋىس شىعاراتىن اپپاراتى بار شوپان-روبوت ويلاپ تاپسا, ءارى بۇل قۇرىلعى كەز كەلگەن شارۋانىڭ قالتاسى كوتەرەردەي باعاسى ارزان بولسا دۇرىس بولار ەدى, – دەيدى قۇر­مانعازى باۋى­رىمىز. «قالاۋىن تاپسا قار جانار» دەمەكشى, وسى ءبىر كىش­كەنتاي جاڭالىق شاعىن اۋىلدان شارتاراپقا لەزدە جايىلدى.

ماقسات قارعاباي

تۇركىستان وبلىسى,

سوزاق اۋدانى 

سوڭعى جاڭالىقتار