قۇجىرعالي تولەۋىشەۆ اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ مادەنيەت باسقارماسىن ءبىراز جىل باسقارعان. ال باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەڭبەگى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىمەن تىكەلەي بايلانىستى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى, 1993 جىلى 16 جەلتوقساندا اشىلعان ونەر شاڭىراعىن 1996 جىلدان 2014 جىلى زەينەت دەمالىسىنا شىققانعا دەيىن باسقارعان قۇجىرعالي تولەۋىشەۆ تەاتردىڭ قالىپتاسىپ, وركەندەۋىنە كوپ ەڭبەك سىڭىرگەن ەدى. وسى جىلدارى تەاتر ۇجىمى رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق فەستيۆالدەردە توپ جارىپ, بىرنەشە مارتە باس بايگەنى يەمدەندى. تالاي دارىننىڭ جۇلدىزى جانىپ, ەل ىقىلاسىنا بولەندى, مارتەبەلى اتاقتارعا يە بولدى. ورال قازاق تەاترى ونەر سىنشىلارىنىڭ جوعارى باعاسىن الدى.
– قۇجىرعالي اعا – ونەرگە جانىن بەرگەن, بارىن بەرگەن تۇلعا. ورالدا قازاق تەاترىنىڭ باسشىلىق تىزگىنىن قولىنا الىپ, قيىن-قىستاۋ كەزەڭىندە اياعىنان تىك تۇرعىزىپ, باسقارۋشىلىق قابىلەتىمەن ءتورت اياعىن تەڭ باسقان ۇيىمشىل ۇجىمعا اينالدىردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى قازاق تەاتر ونەرىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىڭىز كوپ, ەڭبەگىڭىز ولشەۋسىز, – دەدى باتىس قازاقستان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى قادىربولات مۇساعاليەۆ.
كەش يەسى قۇجىرعالي تولەۋىشەۆ ءوز سوزىندە قازاق مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنىڭ ءىرى وكىلدەرى ءىلياس ەسەنبەرلين, ءابىش كەكىلباەۆ, مۇحتار ماعاۋين, مۇقاعالي ماقاتاەۆ, قادىر مىرزا ءالى تۋرالى جىلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. البەر كاميۋدىڭ «كاليگۋلاسىن», جان-پول ءسارتردىڭ «گەروستراتىن», ت.ب. الەمدىك دەڭگەيدەگى 15-20 پەسانى قازاقشاعا اۋدارىپ, قازاق ساحناسىنا شىعۋىنا مۇرىندىق بولعان قالامگەر ەندى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ء«بىر شوق جيدە», شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «تەڭىز جاعالاي جۇگىرگەن تارعىل توبەت» شىعارمالارىن ساحناعا بەيىمدەپ, ينستسەنيروۆكا جاساۋعا كىرىسىپتى.
«كوپ جىل تەاتردا قىزمەت ەتە ءجۇرىپ, قازاق تىلىندەگى دراماتۋرگياعا مۇقتاجدىق بارىن انىق كوردىم, بىزدەگى بار شىعارمالاردىڭ تاقىرىپ اياسىنىڭ تارلىعىنا كوڭىلىم تولمايتىن. سوندىقتان وسى اۋدارما سالاسىنا دەن قويدىم. بۇل مەنىڭ قازاق ءتىلدى ساحنا شىعارمالارىن دامىتۋعا, بايىتۋعا قوسقان ۇلەسىم», دەيدى قۇجىرعالي تولەۋىشەۆ.
– 1998 جىلى تارازدا وتكەن رەسپۋبليكالىق فەستيۆالدە ءبىزدىڭ ورال تەاترى ا.اسىلبەكوۆتىڭ ء«بىر تۇنگى وقيعا» قويىلىمىمەن گران-پريگە يە بولدى. وسى ۇلكەن جۇلدەنى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ «ابىلاي» قويىلىمىمەن ءبولىستى. قۇرىلعانىنا بەس-اق جىل بولعان ۇجىم ءۇشىن بۇل ۇلكەن جەڭىس ەدى. جالپى, تەاتر ءارتىسى ءۇشىن فەستيۆالعا قاتىسۋ – ءاربىر ءارتىستىڭ ارمانى عوي. سونىڭ ىشىندە فەستيۆالگە باسىنان اياق قاتىسۋ, بارلىق قويىلىمدى كورۋ دەگەنىڭىز – ۇلكەن ارمان. قۇجىرعالي اعامىز تەاتر ۇجىمىنا وسىنداي مۇمكىندىك جاسادى. قانشاما ادامنىڭ بوتەن قالادا ون كۇن بويى تۇرۋى ءۇشىن قانشاما قارجى كەرەك؟! اعاي سونىڭ ءبارىن رەتتەپ جۇرەتىن. قۇجىرعالي تولەۋىشەۆتىڭ تاعى ءبىر جاقسى قاسيەتى – تەاتر فەستيۆالدەرىندە گران-پري العان قويىلىم رەجيسسەرىن مىندەتتى تۇردە ورالعا الدىرىپ, بىزدە دە قويدىراتىن. وسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستانداعى ەڭ مىقتى رەجيسسەرلەردىڭ ءبارى ورالعا كەلدى, قويىلىم قويدى. بۇل دەگەنىڭىز – تەاتر ۇجىمى ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ قوي, – دەيدى حاديشا بوكەەۆا اتىنداعى باتىس قازاقستان وبلىستىق تەاترىنىڭ بايىرعى قىزمەتكەرى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى مۇساعالي بەكتەنوۆ.
وسى كەشتە تەاتردىڭ بۇگىنگى ديرەكتورى قۋانىش اماندىقوۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى گۇلجيان شىنتەمىر, ەڭبەك ارداگەرى, باتىس قازاقستان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىن ۇزاق جىل باسقارعان ايدار باتىرحانوۆ جانە باسقالارى كەش يەسى تۋرالى ەستەلىكتەرىن ورتاعا سالدى. ولكەگە بەلگىلى ونەر تارلاندارى ءان سالىپ, كورەرمەن كوڭىلىن كوتەرىپ وتىردى. قادىر مىرزا ءالى اتىنداعى مادەنيەت جانە ونەر ورتالىعىندا وتكەن وسىناۋ كەش قازاق ساحنا ونەرىنىڭ ءورىسىن كەڭىتكەن, شىنايى ونەر ادامىنىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتكەن وقيعا بولدى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
