كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭنىڭ قۋدالاۋىنا تۇسسە دە, يدەولوگياسىنا قيسىندى وزەك بولعان, ۇزدىك كوركەم شىعارمادان وزىق كوركەم فيلمگە اينالعان «مەنىڭ اتىم قوجا» كينوكارتيناسىندا «وقۋشى دەگەن شامشىراق, تەك جاعا ءبىلۋ كەرەك» دەگەن مەكتەپ ءمۇدىرىنىڭ ءسوزى تالاي بۋىننىڭ جان-دۇنيەسىن تولقىتىپ, تاماشا تاربيەنىڭ ارقاۋىنا اينالدى.
راسىندا, انتون ماكارەنكولاردان باستالعان كەڭەستىك پەداگوگيكانىڭ ءتىنى بەرىك بولۋىندا قانداي نەگىز بار دەگەن ويعا قالاسىز. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, بۇل مۇعالىمدەردىڭ قايراتكەرلىگىنەن تۋىنداعان جۇلگە سياقتى اسەر قالدىرادى. قانشاما قاجىرلى ەڭبەك جولى سايراپ جاتقان سول سوقپاقتان قازىر اداسىپ قالعاندايمىز.
ويتكەنى قوعامدا بالا تاربيەسىندە اقىلعا سىيمايتىن ورەسكەل كورىنىستەر قىلاڭ بەرىپ جاتىر. ارينە بالا – قاتىگەز. بالالاردىڭ اراسىندا ءبىر-بىرىنە ءزابىر كورسەتۋ, الىمجەتتىك جاساۋ بۇرىننان بار. بىراق قازىرگىدەي شەكتەن شىققان, ادامگەرشىلىكتەن ادا زورلىق-زومبىلىق وقيعالارى بولعان ەمەس. بۇل دۇربەلەڭگە قالاي تاپ بولدىق؟ ەڭ باستى سەبەپ, مۇعالىمدەردىڭ قايراتكەرلىك قاسيەتىنەن كوز جازىپ قالۋى دەر ەدىك. قايدان قايراتكەر بولادى؟ كاسىبىنە ءجۇردىم-باردىم قاراسا.
بۇعان جەتكىزەتىن جولدى بىلايشا تىزبەلەر ەدىك. قاعازباستىلىقتان باس كوتەرمەۋ, تابىستىڭ تومەندىگى, اتا-انالاردىڭ شەكتەن تىس شاعىمى, باسى بار دا سوڭى جوق رەفورمالار, ءبىلىمسىز بەن بىلىكسىز ادامداردىڭ مۇعالىمدىك قىزمەتكە ورنالاسۋى, باسقا دا ءتۇرلى كەلەڭسىزدىكتەر مۇعالىمنىڭ بەدەلىن تومەندەتۋگە قىزمەت ەتتى. قادىرى كەتكەن كاسىپ يەسىنە قۇرمەت تە ازايماق.
كەشەگى كەڭەس كەزەڭىندە مۇعالىمگە دەگەن قۇرمەت قانداي ەدى! سۋحوملينسكيدىڭ پاۆلىش مەكتەبى ىسپەتتى قازاق پەداگوگيكاسىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان قايراتكەردىڭ ءبىرى – كسرو حالىق مۇعالىمى اتانعان قۇماش نۇرعاليەۆتىڭ مەكتەبى بولدى. زامانداستارىنىڭ ونى «مارقانىڭ مارەسەۆى» دەپ اتاۋى بەكەر ەمەس. قۇماش نۇرعاليەۆ قيانداعى مارقاكول وڭىرىندە ءومىر سۇرسە دە, سوعىسقا اياعى مەن قولىن بەرىپ كەلسە دە مويىعان جوق.
الىستا جاتىپ-اق اتاعى التى قىردان استى. سول كەزدە ەل باسقارعان دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ءوزى «ساما جيزن ەتوگو زامەچاتەلنوگو چەلوۆەكا – پودۆيگ, كوتورىي سلۋجيت پرەكراسنىم پريمەروم دليا نراۆستۆەننوگو ۆوسپيتانيا, فورميروۆانيايا ۋ ۋچاششيحسيا ۆىسوكيح مورالنو-پوليتيچەسكيح كاچەستۆ» دەپ جوعارى باعاسىن بەردى.
وداقتىڭ «پراۆدا» گازەتى ءبىرىنشى بەتىنەن قۇمەكەڭنىڭ قايراتكەرلىگى تۋرالى ماقالا جاريالادى. عافۋ قايىربەكوۆ سياقتى عاجاپ اقىن «تاعىلعان جەكە دارا جۇلدىز ەدى, التايدىڭ التىن شەكپەن جاعاسىنا!» دەپ جىرىن ارنادى. مىنە, قايراتكەرلىككە, رياسىز مۇعالىمگە قۇرمەت!
قايراتكەرلىك, مۇعالىمنىڭ قايراتكەرلىگى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا ايگىلى ۇستاز, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى قانيپا بىتىباەۆاعا قايىرىلماۋ مۇمكىن ەمەس. بەلگىلى قالامگەر الىبەك قاڭتارباەۆ «ول تۋرالى اڭىز دا, اڭىزعا بەرگىسىز شىندىق تا مولىنان ايتىلادى. اڭىزى – ونى شاكىرتتەرى مەن ارىپتەستەرى كوك پەن جەردىڭ اراسىنداعى كوگىلدىر ساعىم سىندى قيال-عاجايىپ كەيىپكەرگە اينالدىرىپ جىبەرۋىندە» دەپ جازعانداي, كوزى تىرىسىندە «حان اپا», «قازاقتىڭ قانيپاسى» اتانعان اپامىز ابايدى وقىتۋ تۋرالى ەكى كىتاپ, اۋەزوۆتى وقىتۋ تۋرالى ءۇش كىتاپ جازدى.
قازاقتىڭ كىل كلاسسيك قالامگەرلەرىن جوعارى سىنىپتاردا وقىتۋ سياقتى ىرگەلى ۇلتتىق ماسەلەلەر كوتەردى. مەرەيلى مۇعالىمنىڭ مەتودولوگياسى موڭعوليا, قىتاي, وزبەكستان, تۇرىكمەنستان, رەسەي ەلدەرىندە دە زەردەلەندى ءھام پايدالانىلدى. قانيپا بىتىباەۆاداي ۇلت ۇرپاعىنا ۇلاعاتپەن قىزمەت ەتەر مۇعالىمدەر قازىر دە قاجەت. بىزدەگى زارۋلىك – وسى.
جۋىردا مۇعالىمدەردىڭ تامىز كەڭەسى وتەدى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بىلتىر ۇستازدار قاۋىمى ءبىرىنشى رەت TEDx فورماتىندا باس قوستى. جاڭاشىل مۇعالىمدەر تاجىريبەلەرىمەن ءبولىسىپ, ساحنادا سويلەدى. سول كەزدەسۋدە مەملەكەتتىك ءتىلىمىز كەنجەلەپ قالعانداي كورىنىس جانعا باتتى. اگاراكي, قانيپا بىتىباەۆاداي ۇستازدار ورتادا بولعاندا, ءتىلىمىز دە تۇلەپ سالا بەرگەندەي بار نارىمەن اسقاق تۇرار ەدى.
بۇل بۇگىنگى جاڭارتىلىپ جاتقان قازاقستاندىق پەداگوگيكاعا ۇلتتىق رەڭك جەتپەيتىنىن, ۇلت بوياۋىن بەرە الار قايراتكەرلەردىڭ جوقتىعىن كورسەتەدى. قوعامدا ورىن الىپ جاتقان بالالار مەن جاستاردىڭ ادامي تاربيەدەن تىس وقيعالارى وسى قايراتكەر مۇعالىمدەر قالىپتاستىرعان ۇلتتىق پەداگوگيكادان ايىرىلىپ قالۋدان تۋىنداۋدا. سوندىقتان الداعى تامىز كەڭەسىندە كوتەرىلەر ءھام شەشىلەر ءتۇيىن ۇلتتىق پەداگوگيكا مەن ونىڭ قايراتكەرلەرى تۋرالى بولۋى ءتيىس.
