سوعان قاراماستان سوڭعى ۋاقىتتا كىتاپحاناعا باس سۇعاتىن وتانداستارىمىزدىڭ سانى كۇرت كەمىگەن. سوتسيولوگتاردىڭ جۇرگىزگەن زەرتتەۋىنە قاراعاندا, قازاقستاندىقتاردىڭ جارتىسىنان استامى كىتاپ بەتىن مۇلدە اشپايتىن كورىنەدى. رەسپوندەنتتەردىڭ كوبىنە دەتەكتيۆ, تاريحي جانە ماحاببات جايلى رومانداردى وقيتىنى, ودان كەيىنگى ورىندا ىسكەرلىك جانە كلاسسيكالىق ادەبيەتتەردىڭ تۇرعانى, ال فانتاستيكا, شەتەل ادەبيەتى, بالالارعا ارنالعان كىتاپتار مەن پوەزيانى وقۋ دەڭگەيى سىن كوتەرمەيتىن جاعدايدا ەكەنى قىنجىلتپاي قويمايدى.
وسىدان ءبىراز جىل بۇرىنعى «كومكون-2» ەۋرازيا ورتالىعىنىڭ زەرتتەۋىنە سۇيەنسەك, 16 جاستان اسقان تۇرعىنداردىڭ 32,9%-ءتى كىتاپقا قۇشتارلىق تانىتسا, ونىڭ وزىندە دەتەكتيۆ پەن شىتىرمان وقيعالى رومانداردى وقۋدىڭ ۇلەس سالماعى باسقالارىنان باسىم تۇسكەن. كاسىبي ادەبيەتتى وقىرمانداردىڭ 25,0% تۇتىنسا, جوعارى دەڭگەيدەگى كەڭەستىك جانە قازىرگى كوركەم شىعارمالاردى وتانداستارىمىزدىڭ 5,0 % عانا ساتىپ الىپ وقيتىنى انىقتالعان. مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىمىز, كىتاپ وقىپ, كوز مايىن تاۋىسىپ نە كەرەك, قاجەت اقپاراتتى ينتەرنەتتەن الىپ وقي سالامىز دەيتىن ەنجارلىق پسيحولوگياسى بۇگىندە تولعاعى پىسكەن ۇلكەن ماسەلەگە اينالدى. مۇندايدا عالامتورعا بايلانۋ ادامنىڭ ويلاۋ قابىلەتىن تەجەپ, رۋحاني مەشەۋلىككە ۇرىندىراتىنىن, جۇيكە اۋرۋىنا اكەلىپ سوقتىراتىنىن ءتۇسىندىرىپ, قاۋىپتى «دەرتتىڭ» الدىن الۋ جاعىنا باس قاتىرىپ جاتقان ازىرگە ەشكىم جوق.
الەۋمەتتىك جەلىدەگى كەيبىر جاستاردىڭ جازبالارىن وقىپ وتىرساڭىز, جىبەرگەن قاتەلەرى كىسى شوشىتارلىق. جاپپاي كوپشىلىكتى قارالاۋدان اۋلاقپىز, ايتسە دە وقۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى كىتاپحانانىڭ ەسىگىن اشپاي مەكتەپ ءبىتىرىپ جاتاتىنى راس. ولاردىڭ وقۋعا مۇلدەم زاۋقىنىڭ جوقتىعىن قوعامدى ينتەرنەتتىڭ جاۋلاپ الۋىنا اۋدارىپ, جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارىپ, ءوزىمىزدى الداۋسىراتقانىمىزبەن بۇدان ەشقانداي پايدا جوق. ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆتىڭ «قان مەن تەر» تريلوگياسىن كىم جازعان؟» دەگەن سۇراققا م.اۋەزوۆ دەپ, ال «اباي جولىنىڭ» اۆتورى كىم؟» دەسە كۇمىلجىپ, ەكران الدىندا جۇرگىزۋشىگە كوزىن جىپىلىقتاتقان بويجەتكەننىڭ بەتى بۇلك ەتپەستەن: «ابايدىڭ ءوزى جازعان بولۋى كەرەك» دەۋى قارنىڭدى اشتىرىپ قانا قويماي, ىزاڭدى قايناتادى. ولار مەكتەپتى قالاي ءبىتىرىپ ءجۇر؟ ون ءبىر جىل نە وقىدى؟ كىم كىنالى؟ مۇعالىم بە, الدە سۇراقتىڭ استىنا جاۋاپتىڭ بىرنەشە نۇسقاسىن قاتار ۇسىناتىن ۇبت ما؟
بارىنەن بۇرىن قاراپايىم نارسەنى بىلمەي تۇرعانى ءۇشىن وزدەرىن كىنالى سەزىنبەيتىن وزىمشىلدىگى مەن سىني پىكىرگە سەلت ەتپەيتىنى قورقىتادى. مۇنى وقىتۋدىڭ پراكتيكالىق جاعىنا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنبەۋدەن, ياعني تەوريالىق ءبىلىمدى تاجىريبەدە قولدانۋعا ماشىقتانۋدىڭ السىزدىگى سالدارىنان ورىن الىپ جاتقان ولقىلىق دەپ تۇسىندىرگىسى كەلەتىندەر بار. مۇنان كەيىن قازىرگى جاستاردان: «اباي جولىن» وقىدىڭ با؟» دەپ سۇراۋدىڭ ءوزىن ءبىر ءتۇرلى ارتىق سانايسىڭ. كومپيۋتەر مەن ينتەرنەتتى اسىقشا يىرگەن بۇگىنگى زامان ادامدارىنىڭ بولاشاعى جارقىن, الدارىنان ارايلاپ اق تاڭ كۇتىپ تۇر دەگەنگە سودان كەيىن سەنىپ كور. ادەبيەتتەگى كەيىپكەرلەرمەن شاتتانا قۋانىپ, قايعىرا مۇڭايىپ, كوركەم ادەبيەت وقۋ ارقىلى جەتىلگەن ۇرپاقتىڭ اۋزىنان شىققان ءاربىر اڭگىمەنى تۇشىنىپ تىڭداي بەرگىڭ كەلەدى. سونداي الدىڭعى تولقىن اعالارىمىزدىڭ ءبىرى, بەلگىلى قالامگەر كامەل جۇنىستەگى وسى ماسەلەگە وراي گازەت بەتىندە ارنايى ماقالا جازىلۋىن ءوتىندى.
«كىتاپ وقۋ داعدىسىنان ايىرىلعان بوركەمىك ۇرپاقپەن قايدا بارىپ وڭامىز؟ قازىر تەلەارنالارداعى كەيبىر ساپاسىز باعدارلامالار ادامداردىڭ ساناسىن ابدەن ۋلاپ, اسىرەسە سولقىلداق جاستاردى رۋحاني جۇتاڭدىققا ۇشىراتىپ ءبىتىردى. وتكەن عاسىردىڭ جيىرماسىنشى جىلدارىنداعى ساۋاتسىزدىقتى جويۋ كۇرەسىنەن قازىرگى قاراڭعىلىقتىڭ كوزىن قۇرتۋ قيىن سوعىپ تۇر-اۋ...» دەپ كۇيىنىشىن جەتكىزدى ارداگەر.
بۇرىن, ەگەر سەن جازۋشىلاردىڭ جاڭادان شىققان كىتاپتارىن وقىماساڭ, ساۋاتىڭ ناشار ادام بولىپ ەسەپتەلەتىنسىڭ. سۇراعان جاعدايدا تۋرا جاۋاپ تابا الماي قالساڭ, ۇياتتىڭ شوعىنا بەتىڭىز كۇيەتىن. بۇرىنعىلار جان بايلىعىمەن تالاساتىن, كىم قانشا كىتاپ وقىدى دەپ جارىساتىن. قازىر كىتاپتى جاستىعىنىڭ استىنا قويىپ وقيتىن, قولتىعىنا كىتاپ قۇشاقتاپ, كىتاپحاناعا باراتىن كىسى كەمدە-كەم. سونىڭ سالدارىنان جاستار اۋىزەكى تىلدە مانەرلەپ كوركەم سويلەۋگە, ويىن شىمىرىكپەي دۇرىس جەتكىزۋگە قابىلەتسىز. كىتاپتى كوپ وقىعان ادامنىڭ ويى جورعاداي جۇتىنىپ, سويلەگەن سوزىنەن ءتىل ساۋاتتىلىعى مەنمۇندالاپ تۇرماي ما؟! سول سەبەپتى ابايدىڭ, اۋەزوۆتىڭ كىم ەكەنىن بىلمەيتىن, كەم دەگەندە ەكى-ءۇش شىعارماسىن وقىماعان بالاعا مەكتەپتە اتتەستات بەرە سالۋ, وتىرىك باعا قويۋ قانشالىقتى دۇرىس دەگەن ماسەلە ويعا قالدىرادى. ءبىلىم بايلىعىنا ۇمتىلىستان گورى قازىرگى ماتەريالدىق بايلىقتىڭ, قىزىل-جاسىل دۇنيەگە كوز بايلانۋدىڭ العا وزىپ تۇرعانى وكىنتەدى.
– بۇرىن جاڭا وقۋ جىلىندا مۇعالىم وقۋشىلاردان: «جازعى دەمالىستا قانداي كىتاپ وقىپ كەلدىڭدەر؟» دەپ سۇرايتىن. ءبىز وقىعان كىتابىمىزدان العان اسەرىمىزدى بايانداپ بەرەتىنبىز. قازىرگى وقۋشىلاردان سۇراساڭ ءوزىڭدى كەلەمەجدەپ, كۇلەدى. كىتاپ, گازەت وقۋدى ەسكىلىكتىڭ سارقىتى سانايدى, وقۋعا, ءبىلىم الۋعا زاۋقى جوق. «ينتەرنەت تۇرعاندا كىتاپ نە كەرەك؟» دەپ, ايدىڭ, كۇننىڭ جارىعىندا اداسقانداردى كەزدەستىرگەن سايىن ەت جۇرەگىڭ قان جىلايدى. بالالارىمىز مەيىرىمسىز قۇلتەمىرگە اينالىپ بارادى, – دەيدى رەداكتسياعا حات جولداعان ءبىر وقىرمان. ...ورتا ەسەپپەن العاندا, ادام مينۋتىنا 200-250 ءسوز, ياعني 2 بەت وقىپ شىعادى ەكەن. ال ادامداردىڭ 5 پروتسەنتى وتە باياۋ وقيتىندىقتان ولار مينۋتىنا 180-220 ءسوزدى قامتىپ ۇلگەرەدى. تاريحتا جىلدام وقۋ قابىلەتىنە يە تۇلعالار از بولماعان دەسە-ءدى. سونىڭ ءبىرى, فرانتسۋزدىڭ اتاقتى جازۋشىسى ونورە دە بالزاك 200 بەتتەن تۇراتىن روماندى جارتى ساعاتتا وقىپ تاستايتىن بولعان. بالانىڭ بارىنە بالزاكتاي بولۋ قايدا, بىراق...
